हरिः ॐ। वानरः हनुमान् युद्धभूमौ वीराणां विनाशं कृत्वा महान् कर्म कृतवान् इति दैत्यः तं प्रति गर्जन् उवाच—"यद्येकमपि क्षणं स्थास्यसि, तव प्राणान् छिनदामि।" एवमुक्त्वा तं दुष्टः दैत्यः अग्निसदृशं तीक्ष्णं शूलं हनुमन्तं प्रति प्राहरत्। तदा बलसम्पन्नः हनुमान् सर्वधातुमयं तं शूलं मुखेन गृहीत्वा सम्यक् दष्ट्वा चूर्णयामास। दैत्येन मुक्तं तं लौहशूलं चूर्णीकृत्य, हनुमान् बलवान् तं दैत्यं बहुधा ताडनैः प्राहरत्। कपिराजस्य ताडनैः सर्वत्र ताडितः दैत्यः व्यथितः सन् सर्वलोकभीषणं मायां प्रादुष्करोत्। तत्र घनान्धकारं समुत्पन्नं, यत्र कश्चन न दृश्यते, मित्रारिपुं च न विवेक्तुं शक्यते, बहवः जनाः मोहम् आपन्नाः। पर्वतशिखराणि सदृशाः शिलाः वीराणां उपरि पतन्ति स्म, तैः ताडिताः सर्वे भ्रमिताः। तत्र विद्युत् प्रकाशमाना, मेघाः गर्जन्ति, तैः पूयशोणितं वर्षितम्, अपवित्रं जलं च प्रवाहितम्। आकाशात् बहवः शिरच्छिन्नाः देहाः पतन्ति, कानिचिद् कुण्डलैः युक्ताः दृश्यन्ते। नग्नाः विकृताः विकटवदनाः विकरालाः केशविस्रस्ताः भयंकराः दैत्याः सर्वत्र दृश्यन्ते। तदा जनाः भयात् संकुलाः, परस्परभीतेन व्याकुलाः, पलायनाय प्रवृत्ताः, महाप्रशस्तं आपदं मन्यन्ते। तस्मिन् काले महायशाः शत्रुघ्नः रथस्थः आगतः, श्रीरामं स्मृत्वा धनुषि शरान् संनद्धवान्। स बलवान् मायाबाणेन तां मायां नाशयित्वा, आकाशे युद्धभूमौ शरवर्षं प्रावर्षत्। तदा दिशः प्रकाशमानाः अभवन्, सूर्यः प्रभामण्डलयुक्तः प्रकटितः, मेघाः यथागतं गताः, विद्युत् शान्ता अभवत्। ततः तेषां पुरतः आकाशे महान् विमानः राक्षसैः पूर्णः प्रकटितः, "छिन्धि! विदारय!" इत्यादि घोषैः संकुलः। तस्मिन् विमानस्थले शतसहस्राणि सुवर्णपक्षैः शराः पुनः पुनः पतन्ति स्म। तद्विमानं भग्नं, आकाशे न दृश्यते, अपितु स्वनगरे, एकस्थले भग्नाङ्गदेहमिव भूमौ स्थितम्। तदा क्रुद्धः दैत्यः धनुषि शरान् संनद्धवान्, गर्जन् रामभ्रातृं प्रति शरवर्षं प्रावर्षत्। तैः शरैः शतशः शत्रुघ्नस्य देहे पुनः पुनः पतितम्, तीक्ष्णाग्राणि रक्तधारायुक्तानि, दीप्तिमन्तः। शत्रुघ्नः पवनदेवप्रभावितं परमं शूलं धनुषि स्थापयित्वा राक्षसान् कम्पयितुं बाणं प्राहरत्। तदस्त्रेण राक्षसाः विमानात् पतन्ति स्म, केशविस्रस्ताः, भूतपिशाचसमूहानिव आकाशे गच्छन्ति। शत्रुघ्नेन मुक्तं तदस्त्रं दृष्ट्वा, प्रतिपक्षी पाशुपतास्त्रं धनुषि स्थापयामास। ततः भूताः, पिशाचाः, निशाचराः, कपालकृपाणधारिणः, रक्तपानपरायणाः प्रकटिताः। ते भूताः शत्रुघ्नवीराणां रक्तं हर्षात् पिबन्ति स्म, जीवेषु अपि अप्रतिरोध्याः, तेषां हस्तेषु दीप्तकृपाणाः। तदस्त्रं सर्वत्र व्याप्य, सर्ववीर्यं नाशयन् दृष्ट्वा, शत्रुघ्नः नारायणास्त्रं मुक्तवान्। तत्क्षणात् नारायणास्त्रं तान् भूतपिशाचान् प्रतिषिध्य, सर्वे निशाचराः ततः नष्टाः। तदा क्रुद्धः निशाचरः विद्युन्माली तीक्ष्णं घोरं शूलं गृहीत्वा शत्रुघ्नवधाय उद्यतवान्। युद्धे शूलधारिणं विद्युन्मालिं समीपं आगच्छन्तं शत्रुघ्नः अर्धचन्द्रप्रभैः शरैः तस्य भुजं छित्त्वा प्राहरत्। तस्य भुजः छिन्नः, स शिरसा प्रहाराय उद्यतवान्, "हतः त्वं, गच्छ शत्रुघ्न! त्वां रक्षितुं कः?" इति उवाच। एवं वदन् शत्रुघ्नः शीघ्रं तीक्ष्णैः शरैः तस्य शिरः कुण्डलयुतं छित्त्वा प्राहरत्। तं शिरच्छिन्नं दृष्ट्वा, विकटदंष्ट्रः बलवान् शत्रुघ्नं मुष्टिना ताडयितुं उद्यतवान्। किन्तु शत्रुघ्नः तं युद्धे धावन्तं सर्वास्त्रविदं तीक्ष्णपट्टिशेन शिरः छित्त्वा प्राहरत्। अथ शेषे राक्षसाः, स्वनायकविहीनाः, शत्रुघ्नं समीपं आगत्य, तं प्रणम्य, अश्वं समर्पितवन्तः। ततः सर्वत्र वीणाशङ्खनिनादाः, वीराणां जयध्वनयः, मनोहराः घोषाः श्रुताः। शेषः उवाच—राक्षसैः हृतं अश्वं पुनः प्राप्त्वा, राजा शत्रुघ्नः पुष्कलसहितः अत्यन्तं हृष्टः अभवत्। ते रक्तदिग्धशरीराः वीराः, भाग्यसंपदः च, उत्साहपूर्णं राजानं युद्धप्रियं स्तुतवन्तः। दुर्जयः महादैत्यः विद्युन्माली हतः इति सर्वे देवाः भयम् त्यक्त्वा, महानन्दं प्राप्तवन्तः। नद्यः शुद्धाः अभवन्, सूर्यः प्रकाशमानः, सुगन्धितः वातः प्रवाहितः, शीतलः निर्मलः वायुः प्रवाहितः। ते महावीराः कवचधारिणः, रथस्थः, दीप्ताङ्गः, सर्वे विजयश्रीयुक्तं राजानं अभ्यधुः। वीराः ऊचुः—"भाग्येन विद्युन्माली दैत्यः त्वया हतः, हे बुद्धिमन्, यस्य भीषणा देवाः स्वर्गात् पलायितवन्तः।" इति कथा।