पुष्कलः तदा रणे स्थित्वा तम् असुरं प्रति गर्वितया वाचा उवाच—“युद्धे वीराः न कदापि स्वयम् आत्मनः वीर्यम् उद्घोषयन्ति, किन्तु स्वशस्त्रास्त्रवर्षेण एव स्वशौर्यं दर्शयन्ति। येन रावणः स्वबन्धुभिः मित्रैश्च परिवृतः हतः, तेन अश्वः आनीय कुतः गन्तासि त्वं, दर्पितः असि? शत्रुघ्नस्य धनुषः मुक्तैः बाणैः त्वं पतिष्यसि, धर्मात्मानः त्वां भूमौ निपतन्तं प्राणरहितं पश्यन्ति। अहम् रामस्य दासः इह स्थितः, तस्मात् न गर्जस्व, पापिन्; शूराः शत्रून् विजित्य महत् यशः प्राप्य एव रणे गर्जन्ति।” एवं भीषणवाक्यं पुष्कलेन उक्ते, शेषः कथयति—तदा तस्य राक्षसश्रेष्ठः तीक्ष्णेन शूलेन हृदि दृढं तं प्राहरत्। स तु महाशूलः, मायामयः सुवर्णाभरणयुक्तः, पुष्कलस्य समीपम् आगतः, सः तं त्रिभिः तीक्ष्णैः बाणैः छित्त्वा भूमौ अपातयत्। तदस्त्रं त्रिधा विभक्तं भूमौ पतितं स्वतेजः हृतम्, विश्णोः त्रिधा शक्तिमिव विलसत् अपश्यत्। शूलं भग्नं दृष्ट्वा, राक्षसः शत्रुतापनः शीघ्रं लोहत्रिशूलम् आदत्त। स राक्षसराजः तं त्रिशूलं ज्वलदग्निसमप्रभं पुष्कलस्य प्रति प्राहिणोत्; पुष्कलः तु बाणैः तं छित्त्वा तस्य समीपं नयन् भ्रंशयामास। ततः राघवदासः पुष्कलः धनुः आदाय शीघ्रगामिनः तीक्ष्णान् बाणान् सन्धानम् अकरोत्। ते बाणाः तस्य हृदये लग्नाः रक्तिमत्वं जनयन्तः, यथा वैष्णवस्य हृदि विष्णोः मोहिनी गुणाः वसन्ति। तेषां बाणानां वेदनया विद्युन्माली, महादर्पितः, घोरं गदां गृहीत्वा पुष्कलवधाय उद्यतः। स गदा विद्युन्मालिना क्षिप्ता, पुष्कलस्य हृदि पतित्वा वेगात् तं मूर्छितं चकार। गदाघातेन स वीरः पुष्कलः कम्पमानः स्वस्य रथासनम् उपविष्टः, शत्रुतापनः अभवत्। तस्मिन् क्षणे, तस्य भ्राता उग्रदंष्ट्रः लक्ष्मीनिधिना सह युद्धं चकार, अनेकानि शस्त्राणि अस्त्राणि च सृजन्, वीराणां प्राणान् हरन्। पुष्कलः अपि तदा चेतनां प्राप्य राक्षसम् उवाच—“धन्यः असि, राक्षसश्रेष्ठ, तव वीर्यम् अद्भुतम्। पश्य मे प्रतिज्ञाम्, या वीरैः पूजिता; अद्य तेजस्विभिः बाणैः त्वां विमानात् भूमौ पातयामि।” एवं उक्त्वा सः भीमं बाणम् आदत्त, यं सहनं कठिनं, अग्निसमतेजसम्, महात्म्यम् उपेतम्। राक्षसः अपि तं प्रत्युत्तरार्थम् उद्यतः, किन्तु स तीक्ष्णः हृदयविदारणः बाणः सायकसहितः तं विव्याध। तेन बाणेन आहतः स दानवः मोहं जगाम, चित्तविक्षिप्तः, इच्छारथात् भूमौ मूर्च्छितः पतितः। तं भ्रातरं पतन्तं दृष्ट्वा, तीक्ष्णदंष्ट्रः भ्रातृस्नेहेन तं गृहीत्वा, शत्रुम् आशङ्क्य, रथे अन्तः न्यवेशयत्। ततः सः क्रोधात् पुष्कलम् उवाच—“मम भ्रातरं भूमौ पतितं कृत्वा, पापबुद्धे, क्व गन्तासि? मां युद्धे विजित्य एव परमं जयम् आप्स्यसि; यावत् अहम् इह स्थितः, तव जयाशा व्यर्था।” एवं ब्रुवाणस्य रोषपूर्णेक्षणस्य, सः दशभिः बाणैः तं हृदि त्वरया विव्याध। महात्मना पुष्कलेन दशभिः बाणैः आहतः स दुष्टबुद्धिः कोपात् तं हन्तुम् उद्यतः। क्रुद्धः सः दन्तान् घर्षयन्, भुजम् उत्तोल्य, तं मुष्टिना ताडयामास, यः शब्दः वज्रपातमिव हृदि कम्पयामास। मुष्टिघातेन अपि न व्यथितः पुष्कलः, परमास्त्रविद्, तम् असुरं दलेतुं समुत्सुकः, तीक्ष्णदन्तोपमैः बाणैः तस्य हृदये विव्याध। तैः बाणैः पीडितः दानवः त्रिशूलम् आदत्त। स त्रिशूलः ज्वलन्, त्रिशिखरः, भीषणज्वालामण्डितः, पुष्कलस्य हृदि प्रहारं कृत्वा तं महावीरं मूर्च्छितम् अकार्षीत्। त्रिशूलघातेन सः शूरः पुष्कलः मूर्च्छितः, परमदुःखेन आक्रान्तः, रथे पतितः। तं मूर्च्छितं दृष्ट्वा, पवनसुतः हनुमान्, क्रोधेन हृदयम् आविष्टः, तं दानवम् उवाच—“पापबुद्धे, अहम् हनुमान् युद्धाय समुपस्थितः, त्वं क्व पलायसे? पादप्रहारेण त्वां, अश्वहर, हनिष्यामि।” एवं उक्त्वा, हनुमान् महादैत्यांश्चान्यांश्च शत्रुसैनिकान्, आकाशे स्थितः, नखाग्रैः विदारयन्, भूमौ च क्षिपन्। केचित् तस्य पुच्छेन, केचित् पादतलेन, केचित् बाहुभ्यां पवनसुतस्य विदारिताः। केचित् विनष्टाः, केचित् पतिताः, केचित् सह मूर्च्छिताः, अन्ये तु भीमहनूमद्घातभीताः पलायन्ते। तत्र बहवः भीमाः राक्षसाः पवनसुतनेन छिन्नाः, भग्नाः, विदारिताः, द्विधा कृताः। दिव्यरथः तु भग्नद्वारप्राकारः, सर्वतः असुरैः विलपद्भिः परिवृतः आसीत्। हनुमान् महावीर्यः किञ्चित् क्षणं भूमौ, किञ्चित् क्षणं आकाशे, इह तत्र च सञ्चरन्, युद्धोत्सुकः, दुष्प्राप्यः दृष्टः। यत्र यत्र रथः गच्छति, तत्र तत्र पवनसुतः ताडनाय दृश्यते, कपिः कामरूपधारी। रथे स्थितानां संकुलता जाताः, तदा तीक्ष्णदंष्ट्रः दैत्यपतिः हनूमन्तम् अभ्यगच्छत्।