एकदा धर्मनिष्ठः साधकः, यथाशक्ति बांसपत्रेषु अंकुरितधान्यानि, नारिकेलानि, पक्तमन्नं, वस्त्राणि, विविधानि फलानि च पूरयित्वा, तत्र आचार्यं तस्य पत्नीं च वस्त्रैः समाच्छाद्य, दिव्याभरणैः, गन्धैः, पुष्पमालाभिः च पूजां कृतवान्। ततः सः गौः सर्वाभरणैः भूषितां, दुग्धदायिनीं, यथायोग्यं दानं वस्त्राणि च सह दत्त्वा, श्रुणु इदं मे तव उद्घोषयामि। यः सर्वतीर्थेषु स्नानं कृत्वा जनानां यः पुण्यलाभः, सः सर्वः फलः तस्य भगवतः कृपया लभ्यते। सः विष्णोः कृपया, बहु सुखानि, सर्वकामान् च अनुभव्यानन्तरं, अन्ते वैष्णवपदं प्राप्नोति। ततः एकस्मिन दिव्ये समये, नारदः ब्रह्माणं प्रष्टवान्—"हे ब्रह्मन्, सव्वत्सरदीपव्रतस्य परमं विधिं, तस्य महत्त्वं च कथय।" यत्र सर्वव्रतानि समारम्भे सम्पूर्णानि इव भवन्ति, सर्वकामाः सिध्यन्ति, सर्वपापानि विनश्यन्ति। तदा महादेवः नारदम् उवाच—"हे दिव्यऋषे, तव पापनाशकं रहस्यं वक्ष्यामि; यस्य श्रवणेन ब्रह्महत्याकृतः, गोहत्याकृतः, मित्रद्रोही, गुरुपत्नीगामी च—विश्वासद्रोही, क्रूरचित्तः च—शाश्वतं मोक्षं प्राप्नोति, शतपीढ्यः उद्धृत्य, विष्णुलोकं गच्छति। अतः तव सव्वत्सरदीपव्रतस्य अतुल्यं विधिं, तस्य प्रकृतिं, महत्त्वं च वक्ष्यामि।" हेमन्तस्य प्रथममासे, शुभे एकादश्यां, ब्राह्ममुहूर्ते, कामक्रोधवर्जितः, उत्तिष्ठेत्। नदीनां संगमे, तीर्थे, सरसि, वा प्रवाहे, तत्र स्नानं कुर्यात्—गृहस्थोऽपि, संयमेन। सर्वतीर्थेषु स्नात्वा, "सर्वस्नानपुण्यं मे सदा देहि" इति प्रार्थयेत्। स्नानमन्त्रेण—"देवान् पितृन् तुष्ट्वा, जपं कृत्वा, संयतेंद्रियः, तदा लक्ष्मीनारायणं पञ्चामृतैः सुगन्धजलैः च स्नापयेत्।" "स्नातः त्वं, हे देवेश, लक्ष्मीसहितः, जगन्नाथः; संसारबन्धनात् मां उद्धर।" तदनन्तरं जनार्दनं लक्ष्मीसहितं वेदमन्त्रैः, पुराणमन्त्रैः च भक्त्या पूजेत्। ततः "हे देव" इति, चन्दनादिभिः, स्ववाक्यैः वा—"नमः मत्स्यदेवाय, नमः कूर्मदेवाय।" "नमः वाराहाय, नरसिंहाय, नमः बुद्धाय, पुनः कल्कये नमः।" "नमः रामाय, नमस्ते विष्णवे, नमस्ते सर्वात्मने" इति, केशवादिनाम्ना हरिं पूजेत्। "इयं धूपः दिव्या, सुगन्धा, शुद्धा, मधुरगन्धयुक्ता, हे देवेश, त्वया स्वीक्रियेताम्।" "दीपः तमः नाशयति, दीपः प्रकाशं ददाति; अतः दीपदानात् जनार्दनः मयि तुष्टः भवतु।" "हे देवेश, जगन्नाथ, इदं नैवेद्यं लक्ष्मीसहितं, उत्तमं, परं अमृतं, त्वया स्वीक्रियेताम्।" तदनन्तरं जनार्दनं भक्त्या ध्यायित्वा, फलपात्रेण वा शङ्खेन वा जलं गृहित्वा अर्घ्यं दद्यात्। "यत् पापं मया सहस्रजन्मसु कृतं, तत् सर्वं तव कृपया केशव विनश्यतु।" इति अर्घ्यमन्त्रः। ततः नूतनं निर्मलं पात्रं घृतपूर्णं वा तैलपूर्णं लक्ष्मीनारायणस्य पुरतः स्थापयेत्। तत्र ताम्रपात्रं वा मृद्भाण्डं स्थापयित्वा, तत्र नवतिसूत्रयुक्तं वातिं स्थापयेत्। दीपं प्रज्वाल्य, पात्रं दृढं कृत्वा, पुष्पैः, गन्धैः, आदिभिः पूज्य, शुद्धः संकल्पं कुर्यात्। एतेन मन्त्रेण, हे दिव्यऋषे, यत्र वातः नास्ति, तत्र भूतभविष्ययोः एकाधिपः दीपः प्रकाशते। "अयं दीपः, यः अहं संवत्सरं व्यवस्थितवान्, अखण्डहविर्भूतः; केशवः मयि तुष्टः भवतु।" इति। ततः संयमितेंद्रियः, शास्त्रज्ञाननिष्ठः, पतितपापिभिः, नास्तिकैः च न संवादयेत्। रात्रौ, गानैः, नृत्यैः, वाद्यैः, धर्मकथाभिः, पाठैः, व्रतैः च जागरणं कुर्यात्। प्रातः काले, कृत्यं समाप्य, ब्राह्मणान् भक्त्या भोजयेत्, यथाशक्ति सम्मानयेत्। स्वयं उपवासं भङ्क्त्वा, प्रणम्य, अनुमतिं गृह्णीयात्। एवं दृढनिश्चयेन, संवत्सरं दिनरात्रं व्रतं पालयेत्। दीपः सुवर्णस्य पलपरिमितः, अर्धपलः, वा चतुर्थपलः; वातिः रूप्यस्य द्विपलार्धपरिमितः वा चतुर्थांशः। पात्रं घृतपूर्णं ताम्रपात्रसहितं; लक्ष्मीनारायणस्य रूपं सुवर्णमयं, यथाशक्ति। मोक्षद्वारकामनया भक्तः एतत् कुर्यात्। तदनन्तरं विद्वान् उत्तमान् शीलवान् ब्राह्मणान् निमन्त्रयेत्। शुक्लपक्षे द्वादश ब्राह्मणाः, मध्यपक्षे षट्, अन्यथा त्रयः, वा एकः ब्राह्मणः कर्मायोज्यः। शान्तः ब्राह्मणः पत्नीसहितः, विशेषतः कर्मकुशलः, इतिहासपुराणविद्, धर्मज्ञः, सौम्यः च चुन्यात्। पितृभक्तः, गुरुपूजकः, देवब्राह्मणपूजकः, विधिपूर्वकं पाद्येन, वस्त्रैः, आभरणैः च सह, पत्नीसहितं, पूर्ववत्, भक्त्या, लक्ष्मीनारायणं दीपवातिसहितं पूजेत्। एवं धर्मनिष्ठस्य संवत्सरदीपव्रतस्य विधिः महत्त्वं च भगवता निर्दिष्टम्।