ततः पतितं पुत्रं दृष्ट्वा वीर्यशालिनं भरतस्य पुत्रं पुष्कलमेकवीरं, तद् रथव्यूहं प्रविश्य, यत्र अनेकवीराः शोभन्ति, स वीर्यसम्पन्नः प्रविष्टवान्। तस्मिन्नेव क्षणे शेषः उवाच—पुत्रं पतितं मृतं शोकग्रस्तं दृष्ट्वा राजा पुत्रशोकविह्वलः विषादमग्नः भीषणं विललाप। स दुःखातिभारात् हस्ताभ्यां शिरः प्रहारयन्, कम्पमानः पद्मनयनः अश्रूणि विमुञ्चन्, पुत्रस्य पतितं चन्द्रसमानं मुखं रक्तरक्तं रत्नकुण्डलैः शोभितं समादाय, उत्तमवक्रभ्रूणि, क्रोधदष्टोष्ठं तं मुखं चुम्बित्वा, राजा विलपन् इदं वचनं उवाच— “हाय पुत्र! हाय वीर! त्वं मे हृदयविलीनं स्फटिकदृष्ट्या न पश्यसि किम्? यः पूर्वं मधुरवचनैः मां हर्षयति, स इदानीं क्रोधसागरमग्नः इव किम् दृश्यते? वद पुत्र! त्वं पुनः स्मितेन मधुरवचनैः मां हर्षयन् किम् न भाषसे? शत्रुघ्नस्य अश्वं शुभध्वजं सुवर्णभूषितं समादाय, बुद्धिमान्! निद्रां त्यज। एष पुष्कलः वीर्यतेजसा शोभमानः शत्रुनाशः धनुष्मान् तव पुरतः प्रकाशते। तं तीक्ष्णबाणैः धनुषः सन्धानैः प्रतिषेधय; युद्धमध्यस्थः मोहितः वीरः किम् शयानः? गजाः, पदातयः, रथारूढाः भयभीताः तव शरणं यान्ति; तान् पश्य बुद्धिमान्। पुत्र! शत्रुघ्नस्य महाबलधनुषः तीक्ष्णबाणानां प्रसवमपि विना त्वां युद्धभूमौ कथं सहिष्ये? अधुनैव त्वया विना मां रक्षितुं कः समर्थः? त्वं निद्रां त्यजसि चेत्, विजयः मे साध्यः।” एवं महाशोकविह्वलः राजा पुत्रशोकात् हृदयम् अनेकवारं हस्तेन प्रहारयन् विलपितवान्। ततः दमनौ द्वौ, स्वस्वरथस्थौ, पितुः पादयोः प्रणम्य, समयानुकूलं वचनं ऊचतुः— “राजन्! यावत् वयं जीवामः, तव हृदयशोकः कः? वीराणां युद्धे मृत्युर्वाञ्छनीयः। भाग्यशाली चित्राङ्गः वीर! पृथिव्यां राजमुकुटधारी, दंष्ट्राग्रग्रहणेन शोभते। शीघ्रं वद—अद्य किम् कर्तुमिच्छसि? शत्रुघ्नस्य सैन्यं स्वामिहीनं सम्पूर्णं नाशयामि वा? अद्यैव तव भ्रातुः हन्तारं पुष्कलं रथात् पतितं रत्नमुकुटशोभितं शिरः छित्त्वा युध्येम। शोकं त्यज, दुःखग्रस्तः अपि; किं एवं वदसि, बुद्धिमान्? आदेशं ददातु आर्यः—युद्धे मनः स्थापय।” एवं वीरपुत्रयोः वचनं श्रुत्वा महराजः शोकं त्यक्त्वा युद्धे मनः स्थापितवान्। तौ युद्धोत्सुकौ रणे मदोन्मत्तौ शत्रुसैन्यं प्रविश्य, यत्र अनन्तवीराः, प्रविष्टौ। एकः नीलमणिशोभितः शत्रुपीडया अभिभूतः; अन्यः द्वौ वीरौ वर्षाकाले मेघवत् युद्धे युध्येताम्। राजा सुवर्णरत्नमयेन रथेन रत्नध्वजशोभितः धनुः धारयन् तेजस्वी स्थितः। स शत्रुघ्नं युद्धाय अग्रे याय, वीरसमूहैः परिवृतः, धनुर्विद्यायाम् अपि श्रेष्ठवीरान् तृणवत् मन्यते। सुबाहुः क्रोधपूर्णः पुत्रवधविषादात् सम्पूर्णं सैन्यं विनाशयितुम् युद्धाय आगच्छन् दृष्ट्वा, शत्रुघ्नस्य पार्श्वे स्थितः हनुमान्, नखायुधः, गर्जन् मेघवत् रणे तं अभिमुखं अभ्यधावत्। सुबाहुः हनुमानं गर्जन्तं दृष्ट्वा, क्रोधदीप्तनेत्रः, हास्यपूर्वकं वचनमब्रवीत्— “यत्र पुष्कलः युद्धभूमौ मम पुत्रं हन्ति? अद्य तस्य शिरः रत्नकुण्डलशोभितं शीघ्रं छित्त्वा पातयामि। शत्रुघ्नः सेनापतिः कुत्र? रामः कुत्र? वीराः कुत्र? पश्यन्तु मां प्राणविनाशं युद्धमध्यं प्रविशन्तम्।” एवं वचनं श्रुत्वा हनुमान् प्रत्युवाच— “शत्रुघ्नः लवणहन्ता सेनायाः रक्षकः स्थितः। सः अग्रे किम् युद्धं कुर्यात्, यदा तस्य सेवकः पुरतः स्थितः? मां युद्धे जयी, ततः तं गच्छ, नरश्रेष्ठ।” एवं हनुमता उक्ते, सुबाहुः शीघ्रं दश तीक्ष्णबाणान् पर्वतसमं हनुमन्तं वक्षसि विद्ध्वा। हनुमान् तान् शत्रुनाशकान् तीक्ष्णबाणान् हस्तकुहरे गृहीत्वा तिलवत् चूर्णितवान्। तान् बाणान् गर्जनैः अंगनिनादैः चूर्णयित्वा, महाबलः स्वपुच्छं रथे आवृत्य, महाबलात् रथं समादाय अपाकर्षत्। ततः स राजा आकाशे स्थितः, तीक्ष्णशरैः पुनः पुनः हनुमतः पुच्छं विद्ध्वा। पुच्छाग्रे विद्धः, वक्रशरैः, हनुमान् दिव्यं सुवर्णमयं रथं विमुक्तवान्। तेन बलात् विमुक्तः, तीक्ष्णशरैः हनुमन्तं क्रुद्धनेत्रः विद्ध्वा। हनुमान् शरैः छिन्नः रक्तसिक्तः, राजन् प्रति महाक्रोधं प्राप। तस्य रथं अश्वैः सह दन्तैः गृहीत्वा, शीघ्रं द्रुतं चूर्णितवान्; तद् अद्भुतं दृश्यते।