राजपुत्रस्य ललाटे सुमृढमाविद्धाः शराः, हे मुनि, दशशाखावृक्षस्य शाखावत् शोभमानाः दृष्टाः। तैः शरवर्षेण ताडितो महात्मा दुःखितोऽभवत्, सप्तवर्षीयगजः यथा दण्डेन ताडितः स्यात्। ततः स वीरः धनुषि शरान् संयोज्य, त्रिशतं दिव्यान् सुवर्णपक्षान् तेजस्विनः शरान् मुमोच, ये प्रलयाग्निवत् दीप्तिमन्तः आसन्। ते शराः तस्य महावीर्यस्य वक्षः प्रदेशं विदार्य, रक्तलिप्ताः निर्गता, रामभक्ताः रामं परित्यज्य यथा गच्छेयुः तथा। स वीर्यश्रेणिः कोपसमन्वितः, सहस्रशः शरान् विसृज्य, त्वरया सुभाहोः पुत्रस्य रथं तस्मिन्नेव क्षणे नाशयामास। चतुर्भिः शरैः चत्वारः अश्वान् पातयामास, द्वाभ्यां ध्वजं भग्नं चकार, एकेन शरेण सारथेः शिरः शरीरात् भूमौ चापातयत्। पुनः चतुर्भिः शरैः राजपुत्रं ताडितवान्, तस्मिन्नेव क्षणे एकेन शरेण धनुषः ज्या छित्त्वा निपातितवान्। अन्यस्मिन्रथे उत्तमाश्वयुक्ते आरुह्य, स महाबुद्धिः राजपुत्रः धनुः गृहीत्वा तन्मध्ये ज्यानिवेष्टितवान्। स वीर्यश्रेणिं प्रति उवाच—"अद्भुतं ते साहसम्, अधुना मम धनुषः बलं पश्यस्व, महाबाहो!" इत्युक्त्वा दमनः दश शरान् गृहीत्वा, चतुर्भिः अश्वान् यमलोकं प्रापितवान्। चतुर्भिः शरैः रथं चक्रयुतं खण्डशः चकार, एकेन शरेण हृदयम् विदार्य, अन्येन सारथिं ताडितवान्। ततः शङ्खं नादयामास, तस्य निनादेन दिशः पूरिताः, स वीरः कर्मणा "साधु, महाबल वीर!" इति स्तुतः। तद्वीर्यदर्शनं कृत्वा, स वीर्यश्रेणिः कोपसमन्वितः, अपरं रथमास्थाय, राजपुत्रं प्रति युद्धाय अग्रसत्। स उवाच—"वीर, अधुना मम अद्भुतं वीर्यं पश्य!" इत्युक्त्वा तीक्ष्णशरवर्षं शीघ्रं मुमोच। शराः सर्वत्र दृश्यन्ते स्म—गजेभ्यः अश्वेषु च, यथा परमब्रह्म सर्वत्र व्याप्य दृश्यते अदृश्यते च। तेन शीघ्रं तीक्ष्णाग्रैः शरैः राजपुत्रः आच्छादितः, स महानिनदं कृत्वा स्वसैन्यं हर्षयामास, शत्रुसैन्यानां हृदयानि शून्यानि चकार, यथा प्राणोऽपि निर्गतः स्यात्। राजपुत्रः स्वं तीक्ष्णशरवर्षेण आच्छन्नं दृष्ट्वा, कोपसमन्वितः, आयुधानि गृहीत्वा, महाबलः, अपरिमितवीर्येण धनुः उभयभुजयोः मध्ये परिघूर्णयामास। स महाबलः सर्वाणि शस्त्रास्त्राणि छित्त्वा, रक्तलोचनः, शत्रुषु विदारयन् शरान् विसृज्य, तानि विनिवार्य। स शस्त्रवर्षं परिहृत्य, राजपुत्रः तमुवाच—"यदि त्वं साक्षात् वीरः, एकं प्रहारं मम देहि!" इति। "यदि तेन त्वां रथात् नापातयिष्यामि तर्हि, मम अहंकारात् एष मे प्रतिज्ञा शृणु—ये वादे मदोन्मत्ताः वेदं निन्दन्ति, तेषां पापं केवलं मम भवतु, रौरवस्य सागरे निमज्जेत्।" एवं उक्त्वा, स धनुषि मृत्युसदृशं, ज्वलदग्निमालावद् दीप्तं, तीक्ष्णं उत्तमं शरं सज्यं कृत्वा मुमोच। स शरः, राजश्रेष्ठेन मुक्तः, शत्रोः हृदये लक्ष्यीकृत्य, प्रलयाग्निवद् दीप्तिमान् तं प्रति व्यसृतः। तं मृत्युसमं शरं समागच्छन्तं दृष्ट्वा, स शत्रुघ्नः तीक्ष्णशरान् धनुषि संयोज्य तं छित्तुमुद्यतवान्। तु स शरः सर्वांश्च तान् शरान् विदार्य, सीध्रं महावीर्यस्य हृदये प्रविवेश। स शरः हृदये सन्निविष्टः, गाढं प्रविष्टः, राज्ञा ताडितः स भूमौ पतितः। चेतनाहीनः, मूर्छितः, रथात् भूमौ पतितः, तस्य सारथिः तमादाय रणभूमेः अपाक्रामयत्। तत्र महान् क्रन्दः समुत्पन्नः, सेना भग्ना, शत्रुघ्नेन वीरसमूहेन परिवृतस्य तस्मात् देशात् पलायिता। विजयं प्राप्य, राजपुत्रः तं महावीर्यं निहत्य, तत्रैव तं च शत्रुघ्नं च प्रतीक्षते स्म। शेष उवाच—शत्रुघ्नः कोपेन ग्रस्तः, दन्तान् दष्टी, भुजौ कम्पयामास, जिह्वया अधरं एकवारं चिल्लीकारयामास। पुनः पुनः सः पृच्छति स्म—"केन मम अश्वः नीयते? केन स महावीर्यः सर्ववीर्येषु श्रेष्ठः निहतः?" तदा तस्य सेवकाः ऊचुः—"शत्रुघ्न, दमन नामकः सुभाहोः पुत्रः, स महावीर्यं विजित्य अश्वं नीतवान्।" शत्रुघ्नः शत्रुणा दमननेन अश्वः नीतः इति श्रुत्वा, शीघ्रं युद्धभूमिं प्रति जगाम। तत्र शत्रुघ्नः ददर्श—विदारितगण्डान् मदोन्मत्तगजान्, रक्तोदके निमग्नान् पर्वतानिव। तत्र अश्वान्, स्वारोहीभिः सह व्रणितान् मृतान्, कोपसमन्वितः शत्रुघ्नः अपश्यत्। तत्र नरान्, रथान्, गजान् भग्नान् दृष्ट्वा, शत्रुघ्नः अत्यन्तं कोपितः, यथा कल्पान्ते समुद्रः। सर्वं तद् दृष्ट्वा, पुरतः दमनं, अश्वपतिं, महावीर्यं विजेतारं स्वसेनायाः अवमानकृतं, दृष्ट्वा। तदा राजा, रोषेण विकृतलोचनः, वीरान् प्रति उवाच—"कः अयं दमनः, इह विजेता, सर्वशस्त्रास्त्रकुशलः?" "यः निर्भयः सज्जः च, राजपुत्रं, युद्धकुशलं वीरं, शस्त्रैः जेष्यति—स एव भवतु।" एवं श्रुत्वा, पुष्कलः शत्रुवीरविनाशकः, दमनं जेतुम् उत्सुकः, इदं वाक्यं प्रोवाच।