ततः स सेनापतिं प्राज्ञं समुपेत्य वाक्यमुवाच— “मम शत्रुसैन्यानां प्रतिघाताय यथायोग्यं बलं सज्जय,” इति। तेन शीघ्रमेव सैन्यं व्यवस्थितं, स च रणभूमौ प्रत्यक्षमास्थाय, कठोरवचः प्रवदन् स्थितवान्; तस्य वचनेनैव तुरगवाहिनोऽपि तत्र समुपाजग्मुः। ते परस्परं विस्मितचित्ताः पुनः पुनः पृच्छन्ति— “क्व स भालपत्रचिह्नितो महाराजस्याश्वः?” इति। एवमधिकं विचिन्तयन्तः स तेजस्वी महाबलवान् वीरः समक्षं रणाय सज्जितं सैन्यं दृष्टवान्, यत्र शूराणां घोषैः सर्वं दिशो निनादिताः। तत्र केचन ऊचुः— “राजन्, अयं एव अश्वं नीतवान्; अन्यथा कः वीरः स्वबलसमेतः अस्माकं पुरतः स्थातुं शक्नुयात्?” इति। तदाकर्ण्य वीरश्रेष्ठः दूतं प्रेषयामास; स गत्वा तत्र पप्रच्छ— “क्व स रामस्य राज्ञः अश्वः?” इति। “कस्य हस्तेन नीतः? कुत्र नीतः? अयं दुर्जनः किं रामं न जानाति, यस्मै देवाः इन्द्रमुख्याः अपि करं ददति, प्रणमन्ति च?” इति पुनः पप्रच्छ। “यदि धर्मराजस्य तस्य महाबलिनः सेना कोपं यास्यति, तर्हि स निःसंशयं नश्येत्, यावन्न स प्रणमति,” इति। एतानि वचांसि श्रुत्वा, स बलवान् कुमारः सन्तप्तः सुतरां कठोरवाक्यैः तं निर्बन्ध्य निन्दितवान्। स उवाच— “मया भालचिह्नितः यज्ञीयः अश्वः अत्र नीतः; येन मम वीर्येण जेतुं शक्यन्ते, ते आगत्य बलात् विमोचयन्तु।” तद्वचनं श्रुत्वा, दूतः कोपेन पूरितः सस्मितं गत्वा राज्ञे सर्वं यथावत् निवेदितवान्। तदाकर्ण्य, स वीरश्रेष्ठः महाबलवान् क्रोधात् रक्तलोचनः, महावीरैः परिवृतः युद्धाय निर्गतः। स सुवर्णपरिष्कृतं रथं समारुह्य, चतुर्भिः उत्तमैः अश्वैः युक्तं, विविधायुधसम्पूर्णं समभ्यगच्छत्। स बलवद् धनुः विनादयन्, पुनः पुनः क्रोधात् अश्रुपातं कुर्वन्, सस्मितं उच्चैः हासं चकार। तं वीरश्रेष्ठं क्रुद्धनेत्रं अश्वारूढाः, गजारूढाः, खड्गहस्ताश्च अनुययुः। कोटिशः पदातयः, गजारूढाः, युद्धकाङ्क्षिणः, तस्य वीरस्य युद्धाय उत्सुकाः आसन्। शत्रुसैन्यं सम्यक् व्यवस्थितं दृष्ट्वा, स वीरश्रेष्ठः कुमारः महावीरैः परिवृतः तेषां प्रति समुपागच्छत्। स सम्पूर्णकवचधारी, खड्गधनुर्धारी, युवा वीरः सिंह इव गजानिकायं प्रति, युद्धाय सुललितं निर्ययौ। तदा क्रुद्धा युद्धविशारदाः, परस्परवधाभिलाषिणः, उच्चैः शुष्कारवदन्— “छिन्धि! विद्धि!” इति। पदातयः स्वगणैः, गजारूढाः स्वपार्षदैः, रथिनः रथिनैः, अश्वारूढाः अश्वारूढैः सह युद्धं समारब्धवन्तः। गजाः द्विधाकृता, अश्वाः छिन्नाः, भूमिः अनन्तमानुषकपालैः पूर्णा अभवत्। तदा स क्रुद्धः महाराजः, वीर्यशालिः, स्वसैन्यवधाय प्रवृत्तं कुमारं दृष्ट्वा, स्वसारथये आज्ञापयत्— “रथान् तत्र नय; कुमारः महारथः सेनावधाय प्रवृत्तः।” ततः स वीररत्नः कुमारः शिरसा प्रणम्य, साक्षात् वीरश्रेष्ठस्य सामीप्यं गत्वा स्थितवान्। सारथिः वीरश्रेष्ठस्य अश्वान् तत्र निनाय, यत्र स सत्त्ववान् महावीर्यः स्थितः। तत्र आगत्य, स वीरः रथस्थं, धनुर्धरं, युद्धाय सज्जं कुमारं समाह्वयत्। स उवाच— “कः त्वं कुमार, येनायं श्रेष्ठः अश्वः बद्धः? त्वं न जानासि तं महाराजानं, यस्य सर्वे वीरश्रेष्ठाः सेवां कुर्वन्ति?” इति। “यस्य वीर्यं राक्षसेन्द्रोऽपि न सोढुम् अशकत्, तस्य अश्वं त्वं गृहित्वा नियमभङ्कारेण आगतः। माम् एव, मृत्युं समागतमिव, शत्रुं विद्धि; अश्वं विमोच्य शीघ्रं गच्छ, बालक, क्रीडायाः काले क्रीडस्व।” “कस्य पुत्रः त्वम्? कुत्र स्थितः? किं मूढदृष्ट्या अश्वं गृह्णासि? अद्य त्वयि मम दया जाता, बालक।” इति। तद्वाक्यं श्रुत्वा, दमनः महाबुद्धिः स्मयमानः तस्य वीर्यं तिरस्कृत्य स्ववीर्यं प्रदर्शयन् उवाच— “मया बलात् अश्वः बद्धः, आत्मगृहे नीतः; अद्य जीवन् न प्रतियास्यति; युद्ध्यस्व, महाबलिन्!” इति। “त्वया उक्तं— ‘बालकः त्वं, क्रीडायां गच्छ’— इति; अधुना, राजन्, रणरङ्गे मम क्रीडां पश्य।” शेष उवाच— एवं उक्त्वा, गजबाहुः स वीरः सुशोभनं धनुः संनद्ध्य, शतशः शरान् तस्य वीरश्रेष्ठस्य वक्षसि ससर्ज। शतशः शरान् सन्धाय, स वीरः शङ्खं दध्मौ; तस्य निनादेन दीनचित्तेषु भयमुत्पन्नम्। शतशः शरैः हृदि विद्ध्वा अपि, स वीरश्रेष्ठः शीघ्रकर्मा तान् सुसंहतान् बाणान् छित्त्वा नाशयत्। तस्य बाणान् नष्टान् दृष्ट्वा, स बलवान् कुमारः क्रुद्धः तीक्ष्णशिरांसि बकपक्षलङ्कृतान् बाणान् ससर्ज। दिवि, पृष्ठे, अन्तरिक्षे च, तेषां स्वनामाङ्किताः तीक्ष्णधाराश्च बाणाः दीप्तिमन्तः दृश्यन्ते स्म। ते बाणाः तस्य बाह्वोः वक्षसि च लग्नाः, बहुशः ज्वलनस्फुलिङ्गान् विसृजन्तः, सेनां दग्ध्वा महानाशं चकार। तदा स वीरश्रेष्ठः, महाक्रुद्धः, “तिष्ठ, तिष्ठ” इति उच्चैः शब्दं कुर्वन्, दशभिः शरैः तस्य शीर्षे प्राहरत्।