महाबलेन हिरण्यकशिपुना परिवृताः महागजाः तं सर्वतो भीमदंष्ट्रैः तीव्रं ताडितवन्तः। तेषां गजानां दंष्ट्राः मूलतः भग्नाः, ते च भूमौ पतिताः। दंष्ट्राभ्यः रहिताः ते गजाः भयाकुलाः सन्तः त्वरया पलायितवन्तः। तान् महान् गजान् दृष्ट्वा, बलसम्पन्नः हिरण्यकशिपुः असुरराजः कोपाविष्टः अभवत्। सः महतीं वह्निं सन्ददाह स्वं च पुत्रं तत्र न्यपतयत्। तत्र प्रह्लादं, यस्य प्रियः स भगवान् जलशायी, अग्निः अपि दृष्ट्वा न दग्धवान्, अपि तु तं धीरं बालं अग्निशिखाः शीतलाः अभवन्। तं बालं वह्निना अदग्धं दृष्ट्वा, राजा अत्याश्चर्येण सम्पूर्णः अभवत्। ततः सः तं प्रह्लादं भीषणं विषं दत्तवान्, यत् सर्वभूतविनाशकं अभवत्। विष्णोः प्रभावेन तद् विषं अमृतत्वं प्राप्तम्। तेन तं विषं तस्मै दिव्याय समर्प्य, विषस्य अमृतरूपता जाता। एवं नाना प्रकारैः घोरैः उपायैः, भीमैः च, सः पुत्रस्य मोहनाय प्रयत्नं कृत्वा, तस्य अवध्यत्वं दृष्ट्वा, राजा विस्मितः सन् सौम्यया वाचा पुत्रं सम्बोधितवान्। हिरण्यकशिपुः उवाच— "यथार्थं त्वया विष्णोः ऐश्वर्यं मम समीपे उक्तम्। सर्वेषु भूतेषु व्याप्य स्थितः सः विष्णुः इति एव नाम्ना प्रसिद्धः। यः सर्वत्र व्याप्य स्थितः, सः एव परमेश्वरः। तत् तस्य सर्वव्यापित्वं प्रत्यक्षं मां दर्शय। तस्य ऐश्वर्यं, शक्तयः, तेजः, ज्ञानं, बलं, वीर्यं—एतानि सर्वं तस्य परं रूपं, दिव्यं वैभवं च। अहं तु यथावत् विष्णुं दृष्ट्वा, मन्ये—मम तुल्यः अन्यो देवो नास्ति लोके। ईशानात् वरं प्राप्य, अहं सर्वेषां भूतानां मध्ये अवध्यः, सर्वेषां च प्राणिनां अजितः। विष्णुः केवलं मां विजित्य एव ऐश्वर्यं प्राप्नुयात्।" रुद्र उवाच—एवं वचः श्रुत्वा, प्रह्लादः विस्मितः, दृढव्रतः, हरिगौरवम्, दीनानां च विनयम् प्रवक्तुम् आरब्धवान्। प्रह्लाद उवाच—"सः श्रीनारायणः, परमात्मा, नित्यः, सर्वभूतस्थितः, वासुदेवः इति कथ्यते। यः सर्वं जगत् धारयति, सः विष्णुः इति कथ्यते। जगति किञ्चित् अपि नास्ति, चरं स्थाणु वा, यत् तस्मात् भिन्नम्। सर्वत्र यत् सच्चेतनाचेतनरूपं, तत् केवलं तस्यैव, न अन्यथा। तस्य त्रिविधं व्यापित्वं परे व्योम्नि, एकपादव्यापि च अद्भुतांशः। यः चक्रगदाधरः, पीताम्बरधारी, जनार्दनः—सः भक्त्या योगिभिः दृश्यते, न तु अभक्त्या। क्रोधेन वा मत्सरेण वा सः जनार्दनः न दृश्यते; सः तु सर्वत्र व्याप्य स्थितः—देवेषु, पशुषु, मनुष्येषु, स्थावरेषु अपि—सर्वेषु, लघुतमात् महत्तमं पर्यन्तम्।" रुद्र उवाच—प्रह्लादस्य वचनं श्रुत्वा, श्रेष्ठः सः दैत्यः, कोपेन रक्तलोचनः, पुनः पुनः पुत्रं तुदन् अभवत्। हिरण्यकशिपुः उवाच—"यदि अयं विष्णुः सर्वव्यापी, परमः पुरुषः च, तर्हि अद्य एव प्रत्यक्षं दर्शय; किम् बहुभिः शब्दैः?" महादेव उवाच—एवं उक्त्वा, दैत्यः सहसा राजभवनस्य स्तम्भं हस्तेन ताडयित्वा, प्रह्लादं प्रति एवं अवदत्— हिरण्यकशिपुः उवाच—"यदि विष्णुः सर्वव्यापी, तर्हि अस्मिन्स्तम्भे मां दर्शय; अन्यथा त्वां मृषावादिनं हनिष्यामि।" रुद्र उवाच—एवं उक्त्वा, दैत्यपतिः शीघ्रं खड्गं निष्कृष्य, कोपात् प्रह्लादस्य वक्षसि तं प्रक्षिप्य हन्तुम् उद्यतवान्। तस्मिन् क्षणे स्तम्भात् महद् शब्दं उत्पन्नम्, भीमं, यथा प्रलयकालस्य वज्रनिनादेन व्योम विदारितम्। तेन घोरशब्देन, यः दैत्यकर्णानि विदारयामास, सर्वे दैत्याः वृक्षाः इव उपरुद्धाः भूमौ पतिताः। भयात् दैत्याः विकीर्णाः, त्रिलोक्याः विनाशं मन्यमानाः। तदा स्तम्भात् महातेजाः हरिः उत्पन्नः। सः हरिः भीषणं शब्दं कृतवान्, यथा जगद्विनाशे; तस्य महान् निनादः, तारे भूमौ पतिताः। तत्र हरिः नरसिंहरूपं धारयन्, कोटिसूर्याग्नितेजसा आवृतः, प्रादुरभवत्। तस्य मुखं पञ्चसिंहानि इव, देहम् मानुषम्, विकटं दंष्ट्रायुतं, दीर्घजिह्वं, या व्योम स्पृशति। तस्य केशाः ज्वालामालिनः, नेत्रे तप्तहेमसदृशे; सहस्रबाहुः प्रभुः, प्रतिबाहु अस्त्रशस्त्रयुतः। सः मेरुं पर्वतमिव शाखावृक्षैः परिवृतः शोभते; दिव्यैः माल्यैः वसनैः, आभरणैः च विभूषितः। सः तत्र सिंहमानुषरूपे स्थितः, सर्वदैत्यविनाशनाय। तं भीमं, बलिनं नरसिंहं दृष्ट्वा— दैत्यराजः, दग्धपक्ष्मा, कम्पमानाङ्गः भूमौ पतितः। प्रह्लादः तु, हरिं नरसिंहसदृशं दृष्ट्वा, जयशब्दं कृत्वा, जनार्दनं, देवेश्वरं, प्रणम्य स्थितवान्। सः तु महात्मनः नरसिंहस्य शरीरे— लोकान्, समुद्रान्, द्वीपान्, देवान्, गन्धर्वान्, मनुष्यांश्च, सहस्राण्डानि च तस्य केशाग्रे अपश्यत्। तस्य नेत्रयोः चन्द्रसूर्यादीन्, कर्णयोः अश्विनौ, दिशः च, विदिशः च अपश्यत्। ललाटे ब्रह्मरुद्रौ, नासिकयोः व्योमवायू, मुखे इन्द्राग्नी, जिह्वायां सरस्वतीम् अपश्यत्। दंष्ट्रासु सिंहव्याघ्रशरभमहोरगान्, कण्ठे मेरुपर्वतम्, स्कन्धयोः महापर्वतान् अपश्यत्। बाहुषु देवपशुमनुष्यांश्च, नाभौ अन्तरिक्षम्, पादयोः पृथिवीम् अपश्यत्। रोमसु औषधीन्, नखपंक्तिषु वृक्षान्, श्वासे वेदान् सह शाखाभ्यः उपवेदैः अपश्यत्। एवं तं परमदिव्यं, विश्वरूपं, अद्भुतं श्रीनरसिंहं प्रह्लादः सस्मार।