महात्मानः योगिनः सनकादयः श्रीकृष्णं ध्यानयन्ति, ब्रह्मा शिवः इन्द्रः चान्ये देवगणाः तं सम्यक् पूजयन्ति। केवलं तस्य भगवत्स्नुषायाः कटाक्षमात्रेणैव ब्रह्मेन्द्ररुद्रवरुणयमसोमकुबेरादयः स्वर्गवासी दृष्टुं शक्यन्ते। तस्य नामस्मरणमात्रेणापि पापिनः शीघ्रमेव मोक्षं प्राप्नुवन्ति, यं मोक्षं ब्रह्मादयः अपि दुर्लभं मन्यन्ते। स एव सर्वदेवानां रक्षकः श्रीपतिः, अहं तं लक्ष्मीसहितमच्युतं केवलं पूजयिष्यामि। अहं च सुलभेनैव विष्णोः परमं पदं प्राप्स्यामि। एवं वचः श्रुत्वा रुद्रः कथयति—ततः हिरण्यकशिपुः महाक्रोधेन संतप्तः, अग्निवद् दीप्तिमान्, सर्वान् दैत्यांश्च निरीक्ष्य, कोपवशात् वचनमुवाच। स उवाच—भयंकरशस्त्रैः, ममाज्ञया, प्रह्लादं दुष्टं, शत्रुपूजारतम्, हन्यत। यदि हरीः एकः रक्षकः अस्ति च तं स्नेहात् रक्षति, तर्हि अद्य अहं तस्य रक्षणस्य फलमपि पश्यामि। ततः दैत्यराजस्याज्ञया दैत्याः शस्त्राणि उद्दध्य, महात्मानं दैत्यपतिसुतं सर्वतः परिवव्रुः। प्रह्लादः अपि हृदयकमले विष्णुम् ध्यानयन्, अष्टाक्षरमन्त्रं जपन्, स्थिरः शैलसमः तस्थौ। तं समन्तात् युद्धिनः शूलतोमरपट्टिशैः प्राहरन्, तथापि हरिस्मरणप्रसादात् प्रह्लादस्य तनुः अवध्यैव अभवत्। विष्णोः शक्त्या तस्य देहम् अयःकूटवत् अभवत्, तदा शत्रूणां महाशस्त्राणि तस्याङ्गेषु पतन्ति, नीलोत्पलदलानि इव भूमौ विक्षिप्तानि। दानवाः तस्य देहस्य किञ्चित् अंशमपि भित्तुं न शेकुः। तं दृष्ट्वा युद्धिनः विस्मिताः तुष्णीमभूवन्, दैत्यराजस्य पुरतः तिष्ठन्तः। तस्य महात्मनः बलं दृष्ट्वा, दैत्यपतिः क्रोधेन सर्पाधिपांस्तथा सर्वान् विषधरान् आज्ञापयत्। स कोपात् वासुकिप्रमुखान् तीक्ष्णसर्पान् आह—'भक्षयतैनम्!' राज्ञः आज्ञया ते महाविषधराः ज्वलन्मुखाः, भीषणरूपिणः, गरुडध्वजभक्तं तं प्रह्लादं समभ्यद्रवन्, विषशस्त्रैः तं दष्ट्वा। तेषां विषं नष्टम्, दंष्ट्राः भग्नाः, वायुभक्षकाः अभवन्; तान् सहस्रवारं वैनतेयेन अभिहतान्, तेषां देहाः विदीर्णाः, ते महतीं पीडां प्रापुः। रक्तप्रवाहेण ते सर्वदिशः पलायिताः। एवं सर्पान् दृष्ट्वा, दैत्यपतिः क्रुद्धः दिग्गजान् मदोन्मत्तान् महाबलान् आज्ञापयत्। ते राज्ञः आज्ञया, मदमत्ताः दिग्गजाः, तम् अभितः परिवव्रुः, दीर्घदन्तैः तं तीव्रं ताडयामासुः। तेषां दन्ताः मूलतः भग्नाः, भूमौ पतिताः। दन्तविहीनाः गजाः भीताः पलायिताः। तान् दृष्ट्वा, दैत्यराजः पुनः क्रोधात् महदग्निं सृज्य, स्वसुतं तत्र क्षिप्तवान्। जलशायिनः प्रियं प्रह्लादं दृष्ट्वा, अग्निः न दग्धवान्, ज्वालाः शीतलाः अभवन्। अग्निना अदग्धं बालकं दृष्ट्वा, राजा विस्मयान्वितः अभवत्। स तस्मै सर्वभूतविनाशकं घोरं विषं दत्तवान्; विष्णोः प्रसादात् तत् विषं अमृतमभवत्। तं विषं दिव्याय प्रह्लादाय समर्प्य, तत् अमृतरूपं जातम्। एवं नानाविधैः घोरैः उपायैः, तं मोहयित्वा, तस्य अप्रधर्षणं दृष्ट्वा, राजा विस्मितः सुतं सान्त्वयन् प्राह। हिरण्यकशिपुः उवाच—'यथावत् त्वया मया च विष्णोः परमत्वं उक्तम्; सः सर्वेषु भूतिषु व्याप्नुवान् 'विष्णुः' इति कथ्यते। यः सर्वव्यापी देवः स एव परः प्रभुः; तस्य व्याप्नुत्वं साक्षात् अद्य मां दर्शय। तस्य ऐश्वर्यशक्तितेजोबुद्धिबलवीर्याणि एते पररूपाणि दिव्यविभूतयः। यथार्थेन विष्णुं दृष्ट्वा, अहं मन्ये—त्रैलोक्ये मम तुल्यो देवो न विद्यते। ईशानानुग्रहेण अहं सर्वेषां अवध्यत्वं, अजेयत्वं च प्राप्नुतः; विष्णुः केवलं मां पराजित्यैव ईश्वर्यं प्राप्नुयात्।' रुद्रः उवाच—एवं वचः श्रुत्वा प्रह्लादः, विस्मितः, व्रते दृढः, हरिगौरवं दीनानां च नम्रतां प्रवक्तुम् आरब्धवान्। प्रह्लादः उवाच—'सः श्रीनारायणः परमात्मा नित्यः सर्वभूतनिवासी वासुदेवः इति कथ्यते। यः सकलजगतः धाता सः विष्णुः; जगति किंचिदपि चराचरं तस्मात् अन्यन्नास्ति। सर्वत्र चेतनाचेतनरूपं तस्यैव, नान्यथा; त्रीणि पादव्यूहानि परे व्योम्नि, एकपादव्यूहः अद्भुतः अंशः। यः चक्रगदाधरः पीताम्बरधारी जनार्दनः, स भक्त्या योगिभिः दृश्यते, न तु अभक्त्या। जनार्दनः न क्रोधेन न द्वेषेण दृश्यते; तथापि सः सर्वत्र देवेषु, पशुषु, मनुष्येषु, स्थावरेषु च व्याप्य तिष्ठति, लघुतमात् महत्तमं पर्यन्तम्।' रुद्रः उवाच—एवं प्रह्लादस्य वचः श्रुत्वा, दैत्यश्रेष्ठः हिरण्यकशिपुः क्रोधात् नेत्रे रक्तीकृत्य, पुनः पुनः पुत्रं तुदन् अवदत्। हिरण्यकशिपुः उवाच—'यदि विष्णुः एवमस्ति सर्वव्यापी परमः पुरुषः, तर्हि अद्य तस्य व्याप्नुत्वं साक्षात् दर्शय; बहुवचनानि किम्?