सुमतिः तस्य महात्मनः वचनानि श्रुत्वा, तीर्थदर्शनलालसया मनसा आकुलः सन्, तस्य पादयोः प्रणम्य नम्रतया स्थितवान्। तीर्थयात्राकामनया सः स्वमन्त्रिणं, यः सर्वेषां मन्त्रेषु विशारदः श्रेष्ठश्च, आज्ञापयामास। सः मन्त्रिणं समादिशत्—"मम आज्ञया सर्वान् मन्त्रिणः प्रजाश्च, पुरुषोत्तमपाददर्शनानन्दाय, सूचय।" पुनः सः प्रजाजनान् संबोधयामास—"ये मम वचनेषु स्थिताः, ये च मम पुरवासी जनाः, ते सर्वे मया सह नगरात् निर्गच्छन्तु, हे पुरुषश्रेष्ठ।" ये तु मम आज्ञां न पालयन्ति, गृह एव स्थित्वा, ते पापिनः धर्मविघ्नकारिणश्च, यमदण्डेन दण्डनीया इति। सः पुनः चिन्तयामास—"यदि पुरुषोत्तमं पुण्यदायकं स्वचक्षुषा न पश्यामि, तर्हि पुत्रैः बन्धुभिः पापमन्त्रिभिश्च किमुपयोगः?" येषां पुत्राः पौत्रा वा हरौ शरणं न गताः, ते स्वयमेव शूकरशावकवत् मलभक्षिणः जायन्ते। तस्मात् सर्वे जनाः तस्य देवस्य, यस्य नाममात्रेण सर्वे पवित्रीकृताः भवन्ति, शीघ्रं प्रणमन्तु। एवं भगवद्गुणसंयुतानि मनोहराणि वचनानि श्रुत्वा, सत्यनिष्ठो महान्मन्त्री उत्तमः हर्षं प्रपेदे। सः शुभे गजे समारुह्य, दुन्दुभिं प्रहारयन्, राज्ञः तीर्थयात्राकाङ्क्षया यदाज्ञापितं तद् घोषयामास। "जनाः शीघ्रं राज्ञा सह महागिरिं प्रति यान्तु; तत्र पापनाशिनं पुरुषोत्तमनामानं पश्यन्तु। संसारसागरः पुनः गोष्पदवत् लघु क्रियताम्; प्रत्येकः शङ्खचक्रादिलक्षणैः स्वदेहं भूषयतु।" एवं मन्त्रिणा, रघुनाथपादध्यानात् क्लेशविनिर्मुक्तेन, राजाज्ञा उच्चैः उद्घोषिता। तद् श्रुत्वा सर्वे जनाः, पुरुषोत्तमदर्शनमुक्त्यै हर्षामृतपूरितचित्ताः अभवन्। तत्र ब्राह्मणाः शिष्यैः सहिताः, शुभवस्त्रधारिणः, राजानं बहुधा आशीः ददुः। क्षत्रियाः शस्त्रपाणयः पराक्रान्ताः, वैश्याः व्यापाररताः, शूद्राश्च स्वपरिवारैः मोक्षानन्देन प्रमुदिताः। धोबी, चर्मकाराः, मधुविदाः, व्याघ्राः, स्थापत्यकाराः, सूचिकाराः, ताम्बूलविक्रेतारश्च अपि ययुः। वादकाः, नटाः, तैलविक्रेतारः, वस्त्रविक्रेतारश्च तत्र सन्निहिताः। पुराणकथकाः, प्रमुदितमगधाः स्तुतिपाठकाः अपि राजाज्ञया प्रस्थिताः। वैद्यकुशलाः, अक्षविद्यापारंगताः, स्वादिष्टभोजनपारगाः, हास्यप्रियवक्ता अपि ययुः। मायाविनः, कौशलविदः, वार्ताविदः, राजानं स्तुवन्तः, नगरात् निर्गच्छन्। तत्र राजा प्रभाते कर्माणि कृत्वा, श्रेष्ठं विशुद्धव्रती ब्राह्मणं सह गृहीत्वा, नगरात् निर्गतः। तेनाज्ञप्तः स राजा प्रजाभिः परिवृतः, नक्षत्राणामिव मध्ये चन्द्रमाः, विराजमानः निर्गतः। एकं क्रोशमतिक्रम्य, विधिवत् मुण्डनं कृत्वा, दण्डं कमण्डलुं च शुभमृगचर्म च धारयामास। शुभवस्त्रधारी हरिस्मरणपरायणः सः, रागद्वेषादिवर्जितचित्तः, श्रीमान् बभूव। तदा तत्र वाद्यघोषः—दुन्दुभयः, मृदङ्गाः, झञ्जाः, अनकाः, शङ्खवीणाद्युपस्कृताः—मुष्टिभिः वादिताः। जनाः घोषयामासुः—"देवेश्वराय विजयः, दुःखनाशकाय विजयः, पुरुषोत्तमाय विजयः, स्वस्वरूपं दर्शय।" ततः सुमतिः उवाच—"राजा सर्वैः जनैः, महाभागैश्च वैष्णवैः सहितः, प्रस्थितः सन्, गायकैः कृष्णस्य स्तुतयः गायमानः श्रूयते स्म।" मार्गे स राजा गोविन्दस्य स्तुतिं श्रुत्वा—"माधवाय विजयः, भक्तशरण्याय विजयः, पुरुषोत्तमाय विजयः"—इति। मार्गे मार्गे सः अनेकेषु पुण्यस्थलेषु दृष्ट्वा, महाकर्माणि कृत्वा, तत्र तपस्विनां ब्राह्मणानां माहात्म्यं शुश्राव। राजा विष्णोः अद्भुतकथाभिः प्रमोदितचित्तः, गायकैः प्रत्येकस्थले महाविष्णोः स्तोत्राणि गायितुं आज्ञापयत्। सः आत्मजित् राजा, दरिद्राणां, अन्धानां, क्लिष्टानां, पङ्गूनां च यथोचितं दानानि दत्तवान्। अनेकानि पुण्यस्थानानि सञ्जित्वा, पुण्यलाभं प्राप्य, हरिस्मरणनिष्ठया जनैः सहितः मार्गं प्रपेदे। गच्छन् सः राजा पुरतः पापनाशिनीं नदीं ददर्श, या चक्रचिह्नशिलाभिः शोभिता, मुनिमनःशुद्धिवत् निर्मला। सा नदी बहुभिः मुनिगणैः सेविता, बहुसभासमृद्धा, बकहंसादिविहङ्गध्वनिभिः शोभिता। तां दृष्ट्वा सः श्रेष्ठं धर्मज्ञं ब्राह्मणं पप्रच्छ, यः पुण्यस्थानविशेषेषु निपुणः। "भोः, एषा का पुण्या नदी, या मुनिगणैः सेविता, या मम हृदयं प्रहर्षयति?" इति पप्रच्छ। राजर्षेः तानि वचनानि श्रुत्वा, सः विद्वान् तस्य पुण्यस्थानस्य परममाहात्म्यं वक्तुम् आरब्धवान्। ब्राह्मणः उवाच—"राजन्, एषा गण्डकी नदी, या देवदानवैरपि सेविता। अस्या निर्मलजलानि पापसंघातनाशिनी।" "दर्शनमात्रेण मनसः पापं दह्यते; स्पर्शनेन कर्मजा दोषाः नश्यन्ति; स्वजलपानेन वाङ्मया पापानि अपि विनश्यन्ति।" इत्येवं सुमतिना सह राजा सर्वैः प्रजाजनैः, भगवद्भक्तैः, ब्राह्मणैः च, पुण्यतीर्थयात्रायाम् प्रवृत्तः, पुरुषोत्तमदर्शनलाभाय प्रयाणं कृतवान्।