महेंद्रं देवांश्च विजित्य त्रैलोक्याधिपतिः हिरण्यकशिपुः बलात् सर्वयज्ञभागान् स्वयमेव ग्रहीतवान्। तेन पराजिताः देवाः रक्षणं न प्राप्तवन्तः; गन्धर्वाः देवाः दानवाः च सर्वे तस्य सेवकाः अभवन्। यक्षाः नागाः सिद्धाः साध्याश्च तस्य वशे समागताः। स बलवान् दैत्यराजः उत्तानपादस्य कन्यां कल्याणीं विधिवत् परिणीतवान्। तस्यां तेजस्वी प्रह्लादः उत्पन्नः, यो दैत्यराजः अभवत्। स प्रह्लादः गर्भस्थः सन्नपि हृषीकेशे, हरे भक्तः अभवत्। सर्वत्र, सर्वकर्मसु, मनसा वाचा कायेन च, स नित्यं देवेश्वरं एव जानाति; तस्य हृदयम् शुद्धम्। बाल्यावस्थायामपि, आचार्यगृहवासे, स विनयी, बुद्धिमान् च। स सर्ववेदान् विविधशास्त्राणि च अधीत्य, कालात् पश्चात्, आचार्येन सह दैत्यबालः पितुः समीपम् आगतः। स विनयेन प्रणम्य, पितुः अंकम् उपविष्टः, दैत्येश्वरः तं शुभपुत्रं आलिङ्ग्य, विस्मितः इदं वाक्यम् उवाच। हिरण्यकशिपुः उवाच – “प्रह्लाद, त्वं दीर्घकालं आचार्यगृहे स्थितः। कथय, दृढसंकल्प, किं ज्ञानं आचार्यः त्वाम् उपादिशत्?” रुद्रः उवाच – पितुः प्रश्नं श्रुत्वा, प्रह्लादः वैष्णववंशसम्भवः, दैत्येश्वरं स्नेहेन, पावनं वचनं उवाच। प्रह्लादः उवाच – “यः सर्वोपनिषदां सारः, परमपुरुषः, ईश्वरः, तं सर्वव्यापिनं विष्णुं नमस्कृत्य वदामि।” रुद्रः उवाच – विष्णोः स्तुतिं श्रुत्वा, दैत्यराजः विस्मितः, क्रोधेन आचार्यं प्रति उवाच – “किमर्थं मम पुत्राय एतादृशं वचनं उपदिष्टम्?” “मूढ, किमर्थं हरिं स्तुत्वा मम पुत्राय उक्तम्? एषा ब्राह्मणस्य अनार्हा, व्यर्था च। मम शत्रोः स्तुतिः मम पुरतः न श्रोतव्या। बालस्यापि, तव प्रभावेन, त्वं द्विजाधमः।” एवं उक्त्वा, दैत्यराजः क्रोधाविष्टः, दैत्यं प्रति उवाच – “बध्नीयात् एतं ब्राह्मणाधमम्।” राज्ञः आज्ञां श्रुत्वा, स दैत्यः भृगुपुत्रं बबन्ध। आचार्यं बध्यमानं दृष्ट्वा, प्रह्लादः ब्राह्मणप्रियः, पितरं प्रति उवाच – “पितः, मम आचार्यः एतद् न उपदिष्टवान्।” “देवेशस्य अनुकम्पया, अहं हरेण उपदिष्टः। अन्यः नास्ति मम गुरु; केवलं हरिः मार्गदर्शकः। स श्रोता, चिन्ता, वक्ता, द्रष्टा, सर्वज्ञः ईश्वरः। हरिः एव नित्यः सर्वभूतस्य स्रष्टा नियन्ता च। अतः, स्वामिन्, ब्राह्मणः निर्दोषः, विमुक्तव्यः।” रुद्रः उवाच – पुत्रस्य वचनं श्रुत्वा, हिरण्यकशिपुः ब्राह्मणं विमुक्तवान्, विस्मयेन पुत्रं प्रति उवाच। “बाल, किमर्थं त्वं मोहं चरसि, ब्राह्मणमुखात् मिथ्या वचनं वदसि? को विष्णुः? का तस्य रूपम्? हरिः कुत्र स्थितः?” “अहमेव लोकेश्वरः, त्रैलोक्याधिपः। माम् पूज, गोविन्द, तं कठिनं शत्रुं त्यज।” “वा शंकरं, रुद्रं, जगद्गुरुं, स्वामिनं, दैत्यप्रधानं, शिवं सम्पत्तिप्रदं पूजय।” “त्रिपुण्ड्रम् धृत्वा, दैत्यैः पूजितम्, पशुपति-मार्गेण महादेवम् पूज्य।” रुद्रः उवाच – दैत्येश्वरस्य वचनं श्रुत्वा, दैत्यपुरोहिताः ऊचुः – पुरोहिताः ऊचुः – “एवं भवतु, सौभाग्यवत्, पितुः वचनं पालय। कैटभवधं शत्रुं त्यज, त्रिनेत्रं पूजय।” “रुद्रात् उच्चः देवः नास्ति; स सर्वं मनुष्यान् ददाति। तव पिताऽपि तस्य प्रसादेन स्वामी अभवत्।” रुद्रः उवाच – तेषां वचनं श्रुत्वा, प्रह्लादः वैष्णववंशसम्भवः – प्रह्लादः उवाच – “हा, आश्चर्यं परमेश्वरस्य मायया जगत् मोहितम्! हा, वेदान्तविदः सर्वत्र पूज्यन्ते।” “ब्राह्मणाः अपि चञ्चलत्वात् मदात् च एवं वदन्ति। नारायणः परमब्रह्म; सारः नारायणः, परमः।” “नारायणः परमध्यानविषयः; ध्यानं नारायणः परमः। स नित्यः, शुभः, अव्ययः, जगदाश्रयः।” “वासुदेवः नित्यः, जगतः स्रष्टा विधाता च। एषा विश्वं तद् पुरुषः; जगत् तस्मिन्स्थितम्।” “स नित्यः, सुवर्णरूपः, पद्मनयनः, श्रीभूमिपतिः, सौम्यः, शुद्धः, शुभाङ्गः।” “सृष्टौ ब्रह्मा शंकरः च – तौ परमदेवौ – तस्य आज्ञया स्थितौ; ब्रह्मा शंकरः च तस्य इच्छानुसारं वर्तेते।” “तस्य भीतः वायुर्वाति, तस्य भीतः सूर्यः उदेति; तस्य भीतः अग्निः, चन्द्रः, मृत्युश्च – पञ्चमः – गच्छन्ति।” “एकः देवः हरिः, परमदेवः नारायणः आसीत्; न ब्रह्मा, न इन्द्रः, न ईशानः, न चन्द्रः, न सूर्यः।” “न स्वर्गः, न पृथिवी, न तारे, न दिव्याः; ऋषयः तं परमं विष्णोः स्थानं सदा पश्यन्ति।” “एवं, द्विजश्रेष्ठ, सर्वोपनिषदां अर्थं त्यक्त्वा, रागात्, लोभात्, भयात् वा, किम् मम पुरतः वदसि?” “हरिं, सर्वरक्षकं, सर्वेश्वरं, त्यक्त्वा, कथं अहं, कुत्सितमत्सम्प्रदायं आश्रित्य, शंकरं पूजयामि?” “लक्ष्मीपतिं, देवदेवं, अनन्तं, परमपुरुषं, नीलोत्पलदलश्यामं, पद्मपत्रनयनं—” “श्रीवत्साङ्कं, सर्वाभरणभूषितं, नित्ययुवानं, सर्वेश्वरं, नित्यम् आनन्दसुखप्रदं—” एवं प्रह्लादः पितरं प्रति भगवतो विष्णोः महिमा विनयेन, श्रद्धया च, प्रकटितवान्।