देवैः सम्यक् पूजितः स भगवान् तेषां यथेष्टवरं दत्त्वा, हृष्टचित्तो हरिः गन्धर्वाप्सरसां गीतिप्रस्तावनया परितोषितः। महर्षिभिः स्तुतः स तत्रैव अन्तर्धानमगात्। यः कश्चित् भक्त्या प्रातःकाले तं स्तौति, स पृथिवीं वाञ्छितां, बहुफलशस्ययुक्तां, दीर्घकालं प्राप्नोति। एषा वराहस्य कीर्तिः सर्वा तुभ्यं कथिता; अधुना नारसिंहस्य चरितं वक्ष्यामि, शृणु, शुभानने। एवं श्रीपद्ममहापुराणे उत्तरखण्डे पञ्चपञ्चाशत्सहस्रसंहितायां सप्तत्रिंशदधिकद्विशततमोऽध्यायः 'वराहावतारकथानाम' इति प्रसिद्धः। रुद्र उवाच— स्वभ्रातुः निहतत्वं ज्ञात्वा हिरण्यकशिपुः महाऽसुरः मेरुपृष्ठे मम प्रति घोरं तपः कर्तुं आरब्धवान्। सहस्राणि दिव्यानां वर्षाणाम्, वायुभोजनः सन्, महाबलः, पञ्चाक्षरीं मन्त्रं जपन्, मां सम्यक् पूजयामास। ततः प्रसन्नचित्तः अहं तं महाऽसुरं वाक्यम् अवदं— 'वरं वृणु दैत्य, यद् मनसि ते।' तदा स दैत्यः मां प्रति, शुभानने, प्रीतः, इदं वचनमब्रवीत्। 'देवेषु, असुरेषु, मनुष्येषु, गन्धर्वेषु, सर्पेषु, राक्षसेषु, पशुषु, पक्षिषु, मृगेषु, सिद्धेषु च— यक्षेषु, विद्याधरेषु, किन्नरेषु, व्याधिषु, शस्त्रेषु, मुनिषु च— सर्वतो मे अभेद्यत्वं देहि।' अहम् अवदं— 'एवमस्तु' इति तं राक्षसं, शुभे। स महाबलः दैत्यः मत्तः एतत् महावरो लब्ध्वा, महेन्द्रं देवान् च जित्वा, त्रैलोक्यस्य ईश्वरः अभवत्। बलात् सर्वयज्ञभागान् आत्मन्येव अकर्षयत्। तेन पराजिताः देवाः रक्षां न प्राप्नुवन्; गन्धर्वाः, देवाः, दानवाश्च सर्वे तस्य दासाः अभवन्। यक्षाः, नागाः, सिद्धाः, साध्याश्च तस्य वशे आगताः। स बलशाली दैत्यराजः उत्तानपादकन्यां कल्याणीं नाम कन्यां धर्मेण विवाह्य, तस्यां प्रभासमानः प्रह्लादः सुतः जातः। स प्रह्लादः, दैत्यश्रेष्ठः, गर्भ एव हृषीकेशे, हरीौ, भक्तिमान् अभवत्। सर्वत्र, सर्वकर्मसु, मनसा, वाचा, कायेन च स नित्यं भगवन्तं देवेश्वरं एव वेद, शुद्धचित्तः। शिशुरपि सन्, गुरुगृहे वसन्, विनीतः, बुद्धिमान् चासीत्। सर्ववेदान्, शास्त्राणि च अधीत्य, कालेन स दैत्यकुमारः गुरुणा सह पितुः समीपं गत्वा, सविनयं प्रणम्य, तेनाङ्के उपवेश्य, स्नेहेन आलिङ्ग्य, विस्मितः हिरण्यकशिपुः वाक्यम् अब्रवीत्— 'प्रह्लाद, त्वं गुरुगृहे चिरकालं स्थितः। किं त्वया अधीतं, तद् वद मे, स्थिरव्रत।' रुद्र उवाच— पित्रा पृष्टः प्रह्लादः, वैष्णववंशसम्भवः, दैत्यपतिं प्रति स्नेहेन पावनं वाक्यम् उवाच— 'यः सर्वोपनिषदां सारः, स पुरुषोत्तमः, स भगवान्—तं सर्वव्यापिनं विष्णुं नमामि, वदामि च।' रुद्र उवाच— विष्णोः स्तुतिं श्रुत्वा, दैत्यपतिः विस्मितः कोपेन गुरुम् उवाच— 'किमर्थं त्वं मम पुत्राय एतद् वक्तव्यम् उपदिष्टवान्?' 'मूढ, किमर्थं त्वं हरिं स्तुत्वा एतद् मम पुत्राय उक्तवान्? अयुक्तम्, ब्राह्मणस्य अयशस्करम्, व्यर्थम् च।' 'मम शत्रोः स्तुतिः मम पुरतः न श्रव्या। यदि बालकृतापि, तव एव प्रेरणात्, द्विजाधम।' एवं उक्त्वा, दिग्दर्शनेन, दैत्याधिपः क्रोधसंयुक्तः राक्षसं प्रति आज्ञापयत्— 'बन्धयैतं ब्राह्मणाधमम्।' राज्ञः आज्ञां श्रुत्वा, स भ्रिगुपुत्रः बद्धः। तं बन्धनं दृष्ट्वा, प्रह्लादः ब्राह्मणप्रियः पितरं प्रति उवाच— 'पितः, मम गुरुणा न मम एषा उपदेशः। भगवतः कृपया, हरीण निर्देशेन, अहं एतद् जानामि। अन्यः नास्ति मे गुरु; हरिरेव मे गुरु।' 'स श्रोता, चिन्तकः, वक्ता, द्रष्टा, सर्वज्ञः प्रभुः। हरिरेव नित्यः सर्वदेहिनां स्रष्टा नियन्ता च। तस्मात् ब्राह्मणः निर्दोषः, विमोच्यताम्।' रुद्र उवाच— पुत्रस्य वाक्यं श्रुत्वा, हिरण्यकशिपुः तं ब्राह्मणं विमुक्त्वा, विस्मितः स्वपुत्रम् उवाच— 'बाल, किं त्वं भ्रान्त्या परिभ्रमत्, मिथ्यावचनानि ब्राह्मणमुखात् भाषसे? कः स विष्णुः? किम् रूपं तस्य? क्व वा हरिः स्थितः?' 'अहमेव लोकेश्वरः, त्रिलोकनायकः। मामेव पूज्य, गोविन्द, तं दुष्करं शत्रुं त्यज।' 'वा शंकरं पूज्य, रुद्रं, लोकगुरुं, स्वामिनं, दैत्याधिपं, शिवं, सर्वसमृद्धिप्रदं।' 'त्रिपुण्ड्रं भस्मना विधाय, दैत्यैः पूजितं, महादेवं पाशुपतमार्गेण पूजय।' रुद्र उवाच— दैत्येश्वरस्य वाक्यं श्रुत्वा, दैत्यपुरोहिताः ऊचुः— 'एवं, सुमते, पित्रोर्वचनं पालय। शत्रुं कैटभघ्नं त्यक्त्वा त्रिनेत्रं पूजय।' 'रुद्रात् परो देवो नास्ति; स सर्वं ददाति नराय। तस्य प्रसादात् तव पिता अपि ईश्वरः अभवत्।' रुद्र उवाच— तेषां वाक्यं श्रुत्वा, प्रह्लादो वैष्णववंशसम्भवः उवाच— 'अहो, महान् भगवान्, यस्य मायया जगत् मोहितम्! अहो, वेदान्तवित् सर्वत्र पूज्यते।' 'ब्राह्मणाः अपि चपलता-मदात् एवं वदन्ति। नारायणः परं ब्रह्म; स एव परमार्थः।' 'नारायणः परं ध्यानं; ध्यानमेव नारायणः परः। स नित्यः, शिवः, अचलः, जगतः लोकस्य च परायणम्।