उत्तरद्वारे द्वौ तपस्विनौ मुनिवरौ समाहितचेतसौ स्थितौ। एवं द्वाराणि व्यवस्थितानि दृष्ट्वा, घटोद्भवः वसिष्ठः अग्रे प्रवव्राज। ततः ब्राह्मणः यथाविधि श्रेष्ठाश्वस्य पूजनं प्रारब्धवान्। तत्र राजमहिष्यो वस्त्राभरणविभूषिताः सन्निहिताः आसन्। ताः स्त्रियः तं पूज्यतमं हरिद्राक्षतगन्धैः सगन्धद्रव्यैश्च सम्पूज्य, दीपार्चनं कृत्वा, अगुरुचूर्णादिभिः धूपं समर्पयामासुः। ततो गणिकाध्यक्ष्याः आज्ञया गणिकाः अश्वस्य बलवर्धनकर्म अकारयन्। पूजां समाप्त्य शुद्धललाटे चन्दनलेपनं चक्रुः। केशरगन्धादिभिः सुगन्धिभिः विभूषिताः, सर्वैः सौन्दर्यैः युक्ताः, तं सुवर्णपत्रं दीप्तिमन्तं बद्धवन्त्यः। तत्र तस्मिन् पत्रे लिप्यते स्म—"सूर्यवंशध्वजः, धनुर्धरः, द्विजातीयः, आचार्याणामाचार्यः, दशरथबलविक्रमसम्पन्नः। सर्वे देवाः असुराश्च मणिमुकुटनतशिरसः तस्मै नमन्ति। यस्य पुत्रः महावीरमदनाशनः, रघुष्रेष्ठः—" "स रामचन्द्रः, महाभाग्यवान्, सर्ववीरमणिर्भूतः, यस्य माता कोसलराजमहिष्या जाताः। सा यस्य गर्भे समुत्पन्नः रामः रिपुनाशनः, विद्वद्ब्राह्मणोपदिष्टेन अश्वमेधं करोति। ब्राह्मणघ्नं रावणं हत्वा पापविमोचनाय मोचितः सः। अयं ह्यश्वः श्रेष्ठः, अश्वानां श्रेयांसि।" "बलसमूहैः परिवृतः, खातैः संरक्षितः, यस्य रक्षकः भ्राता शत्रुघ्नः लवणनाशकः। गजाश्वरथपत्तिसेनाभिः सहितः, यदि कश्चिद्राजा स्वबलमदेन आत्मानं श्रेष्ठं मन्यते—" "वयं धनुर्धराः, वीर्यवन्तः, अत्र श्रेष्ठाः। ते यदि इच्छेयुः, बलात्सज्जवल्लसत्काञ्चनमालाभूषितमश्वं गृह्णन्तु। मनोजवेन समं गतिं प्राप्नुवन्, कामसम्भूतः, सर्वेषु क्रियासु दीप्तः—तदा शत्रुघ्नः भ्राता सुलभेन अश्वं मोक्षयिष्यति।" "धनुष्कोट्याः विमुक्ताः, तीक्ष्णदन्ताः, केतुमौलयः शराः—" इत्यादि च महर्षिः तत्र लिप्यते स्म। रामचन्द्रस्य बाहुवीर्यशोभा, रूपमाधुर्यनिलयः, चलनवेगः चपलवायोः अपि अधिकः, भूमौ पाताले च गतिः—एवं सर्वमलिख्यत। ततः रामः, शस्त्रभृतां श्रेष्ठः, शत्रुघ्नं आज्ञापयामास—"गच्छ, अश्वस्य पृष्ठतः रक्षणाय, यत्र यत्र सः स्वच्छन्दं व्रजति।" "शत्रुघ्न, अश्वस्य पन्थानं अनुगच्छ। जयेन समृद्धभुजः भव। शत्रून् जित्वा, स्वकर्मणि निष्ठः, अश्वं रक्ष।" "ये योधाः युद्धाय आगच्छन्ति, तान् त्वया निग्रहीतव्यान्। पथि अश्वं स्वगुणसम्पन्नं रक्ष। सुप्तं, भग्नं, विवस्त्रं, भीतं, प्रणतम्, सुचरितं, यः तव कर्म प्रशंसति, तं मा हन्याः।" "ये भूमौ भग्ना भीताः, आत्मानं तव इति वदन्ति, धर्मकाम शत्रुघ्न, तान् न हन्याः।" "यो गर्वितं, मदमत्तं, सुप्तं, निमग्नं, भीतं, आत्मानं तव इति वदन्तं हन्यात्, सः अधमां गतिम् आप्नोति।" "परदारं मनसा अपि न चिन्तय, न च नीचया स्त्रिया सह रमस्व, सर्वगुणैः परिपूर्णः भव।" "विजयहेतोः न वृद्धान् पूर्वं युद्धे प्रेरय, न च करुणया पूज्यक्रमं लङ्घय।" "गावं, ब्राह्मणं, धर्मसम्पन्नं विष्णुभक्तं च यत्र यत्र पश्यसि, तत्र तत्र तान् प्रणम्य, सफलो भव।" "विष्णुः सर्वस्य साक्षी, सः सर्वव्यापी देहवान्। ये तस्यैव, महाबाहो, तस्य रूपेण चरन्ति।" "ये महाविष्णुं सर्वभूतहृदयनिवासिनं स्मरन्ति, तान् एव महाविष्णुरूपान् मन्यस्व, रघुकुलश्रेष्ठ।" "यस्मिन न स्वपरभेदः, शत्रौ मित्रे च समता—एवं वैश्णवाः पापिनमपि क्षिप्रं पावयन्ति।" "ये भगवत्प्रियाः, ब्राह्मणप्रियाश्च, ते वैकुण्ठात् जगत्पावनाय आगताः।" "यस्यान्तःकरणे हरिनाम, हृदि नित्यविष्णुः, उदरे विष्णुप्रसादः—स श्वपाकोऽपि वैश्णवः।" "ये वेदप्रियाः, न लोकसुखेषु रताः, स्वधर्मनिष्ठाः—तान् श्रद्धया नमस्कुरु।" "यस्मिन न शिवविष्णुभेदः, न ब्रह्ममहेशयोर्भेदः—एवं पादरजः पापनाशनं मम शिरसि।" "यस्य गौरी, गङ्गा, महालक्ष्मीः अपृथक् दृश्यन्ते—तान् दिव्यलोकात् आगतान् मन्यस्व।" "शरणागतपालकः, पूजार्हदानसमर्पकः, यथाशक्ति हरितोषणकृद्—सः परमवैष्णवः।" "यस्यानाम्ना पापशैलोऽपि शीघ्रं दह्यते, द्विपदपद्मभक्तिः यस्य—स वैश्णवः।" "यः जितेन्द्रियः, हरिस्मरणनिष्ठचित्तः—तस्मै नमस्कुर्वन्, स संसारसागरं तरति।" "परदारं खड्गवत् परित्यज, यत्र कीर्तिश्रीः प्रतिष्ठिता। मम वचनेन एवं कृत्वा, परमं प्रशंसनीयं पदं प्राप्स्यसि।" एवं रामेण आदिष्टः, शत्रुनिषूदनः श्रीरामः पुनः वीरान् समालोक्य, मङ्गलवचनैः उवाच। "को वा युष्माकं मम भ्रातुः शत्रुघ्नस्य, अश्वरक्षकस्य, अनुगमनाय, तस्याज्ञापालनाय च, पृष्ठतः गमिष्यति?" "योऽस्मिन युद्धे सर्वान् प्रमुखयान् वीरान्, प्रहारकगणैः सहितान्, विजेष्यति, सः मम करवीटकं गृह्णातु, स्वकीर्तिं पृथिव्यां विस्तारयन्।" एवं रामवाक्यं श्रुत्वा, भरतात्मजः पुष्कलः, रघुपतेः पद्महस्तात् करवीटकं जग्राह।