न शक्यं भवता अतिक्रमितुं, हे द्वारपालौ—एवं भगवान् तौ उभौ संबोधितवान्। सप्तजन्मानि यूयं मम निष्कलुषभक्ताः सेवायाम् भविष्यथ। अथवा, शत्रुत्वेन त्रिषु जन्मसु, मामेव पूजयन्तौ। इति श्रुत्वा रुद्रेण, तौ बलिनौ द्वारपालौ परमेश्वरं प्रह्वौ अभाषेताम्। जयविजयौ ऊचतुः—“न शक्नुवः वयं दीर्घकालं पृथिव्याम् वसितुम्, हे सम्मानदायक; अतः शत्रुत्वेनैव जन्म गृह्णीमः, इति विद्धि, तथा गच्छावः।” “त्वया देवेन हतौ स्यातां, तदा तव सान्निध्यम् प्राप्नुतः।” रुद्रः उवाच—एवं उक्त्वा तौ द्वारपालौ, पुनः प्रथमं जातौ। तौ च कश्यपस्य महाबलिनौ पुत्रौ, दित्यां दैत्यौ—ज्येष्ठः हिरण्यकशिपुः, कनिष्ठः हिरण्याक्षः। तौ उभौ सर्वेषु लोकेषु प्रसिद्धौ, महाबलिनौ, स्वबलदर्पसमन्वितौ; हिरण्याक्षः तु अतिविस्तीर्णतनुः, अतीव गर्वितः। सहस्रभुजः सन्, स पृथिवीं गिरिपर्वतसमेतां, सागरद्वीपजीवसमेतां समूलं समुत्पाट्य, शिरसि स्थापयित्वा, पातालं प्रविष्टवान्। तदा सर्वे देवगणाः भयाकुलाः क्रन्दन्तः, नाथं नारायणं शरणं ययुः, स दुःखरहितः। स तदद्भुतं कर्म विज्ञाय, शङ्खचक्रगदाधरः जनार्दनः, वराहमूर्तिं धारयन्, विश्वरूपधारी, अनादिमध्यान्तशरीरः, सर्वदेवतात्मा, महाबलः, सर्वत्र चक्षुः पाणिः, महादंष्ट्रायुतबाहुः, एकदंष्ट्रेण तं दैत्यं जगर्ह। दित्याः सुतः स पापात्मा, विशालतनुः, भग्नः, मृतः; भूमिं पतितां दृष्ट्वा, दंष्ट्रया पुनः उद्धृत्य, शेषे स्थाप्य, तां धारयामास। तदा कूर्मरूपं धारयन्, देवगणाः मुनयश्च, हरिं वराहरूपिणं दृष्ट्वा, भक्तिनम्रतनवः, स्तुतिमकुर्वन्। देवा ऊचुः—“यज्ञवराहाय नमः, शतबाहवे नमः, देवेशाय नमः, विश्वरूपिणे नमः। रक्षणस्वरूपाय नमः, सर्वयज्ञमूर्तये नमः, क्षणमात्रिकालरूपाय नमः, कालस्वरूपाय नमः। सर्वभूतात्मने नमः, ऋग्वेदमूर्तये नमः, देवात्मने नमः, सामवेदरूपिणे नमः। ॐकारस्वरूपाय नमः, यजुर्मूर्तये नमः, ऋग्वेदपदाय नमः, चतुर्वेदात्मने नमः। वेदाङ्गाङ्गोपेताय नमः, गोविन्दाय अनाद्यन्ताय नमः। वेदवेद्याय नमः, एकरूपाय परमात्मने पुनः पुनः नमः, श्रीभूपतये, जगत्पितरं नमः।” रुद्रः उवाच—एवं स्तुत्वा वराहरूपिणं देवं, गन्धपुष्पादिभिः पूजयामासुः। तैः देवैः पूजितः, तेषां कामान् दत्तवान्; हरिः प्रमुदितः, गन्धर्वाप्सरसां गीतैः स्तुतः। मुनिभिः स्तुतः, तत्रैव अन्तर्धानं जगाम। यः कश्चित् भक्त्या प्रातःकाले स्तौति, स इच्छितां पृथिवीं लभते, सस्यफलसमृद्धां चिरकालं। एषा वराहमहिमा कथिता; अधुना नारसिंहमाख्यास्ये, शृणु, हे देवी। एवं श्रीपद्ममहापुराणे उत्तरखण्डे पञ्चपञ्चाशत्सहस्रसंहितायां सप्तत्रिंशदधिकद्विशततमोऽध्यायः—‘वराहावतारकथा’ नाम। रुद्रः उवाच—भ्रातुः वधं ज्ञात्वा, हिरण्यकशिपुः महादैत्यः, मेरुपार्श्वे मम आराधनाय तपः अकारोत्। सहस्रशः दिव्यवर्षाणि, वायुभक्षः स्थित्वा, पञ्चाक्षरमन्त्रं जपन्, मां पूजयामास। तदा तस्य महादैत्यस्य प्रसन्नचित्तः अहम्, “वरं वृणीष्व” इति उक्त्वा, तेन इच्छितं वरं पृच्छितः। हिरण्यकशिपुः उवाच—“देवानां, असुराणां, मानवानां, गन्धर्वाणां, सर्पाणां, राक्षसानां, पशूनां, पक्षिणां, मृगाणां, सिद्धानां, यक्षविद्याधरकिन्नराणां च, रोगैः शस्त्रैश्च, मुनिभिः च—सर्वेभ्यः मम अभेद्यत्वं देहि।” रुद्रः उवाच—“एवं भवतु” इति तं राक्षसं उक्तवान्। स तु महाबलः, मत्तः एतं महावरो लब्ध्वा, महेन्द्रं देवगणांश्च जित्वा, त्रैलोक्येश्वरः अभवत्। यज्ञभागान् बलात् स्वयम् आदत्त। देवाः तेन पराजिताः, न कंचन रक्षकम् अलभन्त। सर्वे गन्धर्वादयः तस्य सेवकाः अभवन्। यक्षनागसिद्धसाध्याश्च अपि तस्य वशे आगच्छन्। स दैत्यराजः उत्तानपादस्य कन्यां कल्याणीं धर्मेण विवाह्य, तस्या: तेजस्विनं पुत्रं प्रह्लादं जनयामास। स प्रह्लादः, दैत्यराजः, गर्भस्थ एव हृषीकेशभक्तः, हर्येकनिष्ठः, सर्वदा मनोवाक्कायैः, शुद्धहृदयः, नान्यं वेद भगवान् शाश्वतम्। शिशुर्वत् आचार्यगृहे निवसन्, विनीतः, प्राज्ञः। सर्ववेदांश्च शास्त्राणि च अधीत्य, कालान्तरेण, सः दैत्यबालः, आचार्येण सह, पित्रोः समीपं गतः, विनयेन प्रणम्य, तेन पित्रा बाहुभ्यां आलिङ्गितः, अङ्के उपवेश्य, विस्मितः दैत्येशः वाक्यमिदं अब्रवीत्— हिरण्यकशिपुः उवाच—“प्रह्लाद, त्वं आचार्यगृहे दीर्घकालं स्थितः। किं ते आचार्यः शिक्षां दत्तवान्? तन्मे वद, स्थिरबुद्धे।” रुद्रः उवाच—एवं पृष्टः पित्रा, वैष्णवं वंशे जातः प्रह्लादः, दैत्येशाय, प्रेम्णा, पावनं वचनं उवाच।