सर्वपापानां नाशनाय, तव नामस्य उच्चारणेन, सुरापानः, ब्राह्मणघ्नः, सुवर्णचौरः, महापातकी च, शीघ्रं शुद्धिं प्राप्नुवन्ति। जनकस्य कन्या, एषा देवी, महाज्ञानरूपा, स्मरणमात्रेण जनाः मोक्षं प्राप्य परमं मार्गं गच्छन्ति। रावणोऽपि तत्त्वतः राक्षसो नासीत्, किन्तु वैकुण्ठे तव सेवकः; ऋषीणां शापात् राक्षसत्वं प्राप्य, दानुजविनाशक तव कृपया तत्र जातः। तस्य तव हितं कृतं, न द्विजघ्नस्य वधः; अतः एवमवधार्य, स्वकृत्ये दुःखं न कर्तव्यम्। एवं वचः श्रुत्वा, रामः नगरविजयी, हर्षगद्गदया वाचा मधुरं वचनं प्रोवाच। श्रीरामः उवाच – पापं द्विविधं उच्यते, ज्ञातं अज्ञातं च; यत् जानन्न् कृतं तद् ज्ञातम्, अन्यत् अज्ञातम्। यद् जानन्न् कृतं तस्य फलानुभवेनैव नाशः, अज्ञातस्य तु पश्चात्तापेन; एषा शास्त्रस्य निश्चितिः। मया जानन्न् ब्राह्मणघ्नं महापातकं कृतम्, तव स्तुतिमात्रं दुःखनाशाय पर्याप्तं न मन्ये। अतः, व्रतं, दानं, यज्ञं, तीर्थं, महापूजनं वा, येन पापं दग्धं भवेत्, तत् वद। येन मे कीर्ति शुद्धा भवेत्, लोकान् पावयेत्, पापदुष्टान् ब्राह्मणघ्नपापग्रस्तान् च शुद्धीकरोतु। एवं उक्ते, तं रामं ऋषिः, दिव्यरत्नैः सुरासुरैः नमितपादः, संबोधितवान्। शृणु राम, महावीर, लोकहितकर, ब्राह्मणघ्नपापनाशाय यद् उपदेशं दास्यामि। यः अश्वमेधयज्ञं करोति, सर्वपापानि तरति; अतः, विश्वात्मन्, अश्वमेधमहायज्ञं कुरु। सप्ततन्तुयुक्तं यज्ञं, पृथिव्याधिप, महालक्ष्म्युत्तमबलसम्पन्न, विद्वद्विहितं कर्तव्यम्। अश्वमेधयज्ञः ब्राह्मणघ्नपापं नाशयति; तव पूर्वजः दिलीपः तं कृतवान्। इन्द्रः, नरश्रेष्ठः, शतयज्ञकृत्, अमरावतीं प्राप्तवान्, देवासुरैः सेवितः। मनुः, सगरः, नहुषपुत्रः मरुत्तः, तव पूर्वजाः, यज्ञकृत्य तं स्थानं प्राप्ताः। अतः, राजन्, त्वम् अपि तद् कुरु; तव भ्रातृणः, धर्मात्मानः, जगद्रक्षकाः, तव सहायकाः। एवं ऋषिवचनं श्रुत्वा, सौभाग्यशाली रघुनन्दनः, ब्राह्मणघ्नपापभीतः, प्राचीनप्रशंसितं यज्ञविधानं पृच्छितवान्। श्रीरामः उवाच – अश्वः कः स्यात्? तस्य पूजनविधिः कः? कथं सम्पाद्यते? शत्रवः के वा जयनीयाः? अगस्त्यः उवाच – अश्वः गङ्गाजलसदृशवर्णः, कर्णयोः श्यामः, मुखे रक्तः, पुच्छे पीतः, चिह्नितः। मनःसदृशवेगः, सर्वत्र गमनशक्ति, उच्छैःश्रवसमदृशदीप्तिः, शुभलक्षणयुक्तः अश्वमेधयोग्यः। वैशाखपूर्णिमायां, विधिवत् पूज्य अश्वस्य, तव नामचिह्नयुक्तं पत्रं ललाटे स्थाप्यते। अश्वः स्नेहेन मोक्तव्यः, रक्षकैः संरक्षितः; यत्र यत्र अश्वः गच्छति, तत्र तत्र रक्षकाः अनुगच्छन्ति। यः बलात् अश्वं गृह्णाति, स्वबलगर्वितः, तं जयित्वा अश्वं रक्षितव्यम्। यज्ञकर्ता तत्र संयमं पालयेत्, मृगशृङ्गधारणं, ब्रह्मचर्यं च पालनं। संवत्सरपर्यन्तं व्रतं पालयन्, दरिद्राः, अन्धाः, दुःखिताः, दानेन तुष्टाः कर्तव्याः। अन्नं, धनं च उदारतया दातव्यम्; यद् यद् विप्राः याचन्ते, तत् दातव्यम्। एवं विधिना यज्ञः सम्पूर्णः, सर्वपापविनाशकः, शत्रुनाशकः च। अतः, त्वं कर्तुं, रक्षितुं, पूजितुं च समर्थः; शुद्धकीर्तिं स्थापयित्वा, अन्यान् अपि पावय, राजन्। श्रीरामः उवाच – अधुनैव, ब्राह्मणश्रेष्ठ, मम अश्वशालां पश्य; किम् अश्वा एवम् शुभलक्षणयुक्ताः सन्ति वा न वा? एतद् वचनं श्रुत्वा, अगस्त्यः, करुणया पूर्णः, उत्तमयज्ञयोग्यान् अश्वान् निरीक्षुं समुत्तिष्ठत्। ततः रामचन्द्रेण सह तत्र गत्वा, विविधवर्णान्, मनःसदृशवेगान्, महाबलयुक्तान् अश्वान् ददर्श। भूमौ स्थितान्, किम् अश्वराजस्य वंशजा इति? किम् रघुकुलकीर्तिः अश्वरूपे प्रकटिता? किम् समुद्रमथनात् अमृतसमूहः अश्वरूपे प्रकटितः? ऋषिः तान् दृष्ट्वा, हृदि विस्मयेन पूर्णः अभवत्। एकस्मिन पार्श्वे, रक्तवर्णाश्वानां अग्रपंक्ति; अन्यत्र, श्यामकर्णाः, कस्तूरीदीप्त्या शोभिताः। अन्यत्र, सुवर्णवर्णाः, अन्यत्र, नीलवर्णाः; अन्यत्र, विविधवर्णसंयुक्ताः अश्वाः। ऋषिः एतान् सर्वान् दृष्ट्वा, कुतूहलवशात्, अन्यत्र अश्वमेधयोग्यान् अश्वान् द्रष्टुं गतः। तत्र शतशः अश्वान् बद्धान् तादृशवर्णान् ददर्श; तान् दृष्ट्वा, ऋषिः, हर्षपूर्णशरीरः, विस्मयेन आक्रान्तः अभवत्। एकस्मिन पार्श्वे, श्यामकर्णाः, क्षीरसदृशशरीराः, पीतपुच्छाः, रक्तमुखाः, शुभचिह्नयुक्ताः अश्वाः। सर्वत्र निर्मलाश्वान्, शुद्धवारिस्रोतसामिव शोभमानान्, मनःसदृशवेगयुक्तान्, विशुद्धकीर्तिसंयुक्तान् दृष्ट्वा, ऋषिः, विस्मयदृष्ट्या, हर्षपूर्णमुखनेत्रः, सीतापतिम्, समुद्रजलविलीनं कर्तारं, सम्बोधितवान्।