एवं उक्त्वा स राजा श्रेष्ठः तूष्णीमभूत्। सर्वे देवाः प्रमुदिताः स्वं स्वं लोकं प्रतिपेदिरे। रघुनाथः प्रजापतिः स्वबुद्धिमत्भ्रातॄन् पितेव स्नेहेन पालयन्, प्रजाः चात्मसुतवत् रक्षितवान्। तस्य राज्ये न कश्चित् अकाले मृत्युम् आप, न रोगैः न वा अन्यैः दुःखैः गृहेषु पराजयः अभवत्। न कदापि रिपुभयम् अपि च शत्रूणां भीतिर्दृश्यते स्म; वृक्षाः सदा फलिनः आसन्, पृथिवी च धान्यसमृद्धा। सन्तानैः पौत्रैश्च परिवृताः, जनाः पूर्णायुषः जीवनसम्पन्नाः प्रियसंयोगसुखं उपभुञ्जानाः, वियोगदुःखरहिताः आसन्। रघुनाथपादाम्बुजकथाश्रवणलोभिनः सदा, तेषां वाक्यं कदापि परनिन्दायां न प्रवर्तते स्म। दुष्टजनाः अपि पापचिन्तनं न कृतवन्तः, रघुनाथदण्डभीत्या। सीतापतेः मुखारविन्दे निरन्तरं दृष्टिं स्थापयन्तः, जनाः करुणया सदा पूरिताः आसन्। रिपुवर्जितं तद्राज्यं, बलवाहनसमृद्धं, हृष्टबलमुनिसंनद्धं, सुवर्णाभरणमण्डितं च आसीत्। सततं यथेष्टकर्मदाननिरतानां, कृषिसम्पन्नानां, शुभक्षेत्रसमृद्धानां च तत्र वासः। तद्भूमिः आरोग्यजनसमृद्धा, शुभदूर्वा, गोसमृद्धा, देवालयश्रेणिभिः परिवृता च आसीत्। ग्रामाः सदा पूर्णाः, धनसमृद्ध्या दीप्ताः, रम्योपवनैः स्वादुफलवृक्षैः शोभिताः च आसन्। पद्मसरः सरोवरैः शोभमानाः प्रदेशाः, नद्यः सदा वहन्त्यः, सर्वत्र जनसमृद्धिः च आसीत्। कुलीनाः सदा कुलीनाः एव, वर्णानां कश्चिदपि दरिद्रः न आसीत्; स्त्रीणां न कदापि संकरः, न च पण्डितेषु भ्रमः। नद्यः न कदापि वक्रगामिन्यः, तत्र जनाः कदापि तमसि न निमग्नाः, न च रात्रौ नराः दृश्यन्ते। स्त्रियः न कामवशाः, न च नराः अधर्मेण आक्रान्ताः; न कश्चित् धनविभ्रमः, न वा अन्नमोहः। न्यायविहीना रथयात्रा न आसीत्, न च द्वेषदासः; दण्डः न कदापि कुल्हालशूलपञ्चिकायाम् अपतत्। द्यूतकारसंघेषु एव क्रोधो विघ्नो वा छत्रच्छायायाम् अभवत्, अन्यत्र न कदापि विलापः। द्यूतकाराः केवलं द्यूतैः सह दृश्यन्ते, आलस्यं केवलं जले कथ्यते, स्त्रीषु एव दुर्बलता। यत्र स्त्रियः कठिनहृदयाः, तत्र ताः न मानुष्यः; कुष्ठरोगः औषधेषु एव दृश्यते, न जनानाम्। यत्र रत्नेषु दोषः, प्रतिमासु वेदना, शुद्धभावोत्थकम्पः—सर्वत्र न भयात्, केवलं भावात्। यत्र कामज्वरः, दरिद्र्यदोषोत्थज्वरः, यत्र च शुभस्य प्राप्तिः सदा दुष्करः। केवलं गजाः युद्धे प्रमत्ताः, केवलं तरङ्गाः जले दृश्यन्ते, दानहानिः गजेषु, कंटकाः सदा तीक्ष्णाः। बाणेषु एव तन्त्रीच्छेदः, ग्रन्थेषु एव बन्धनवचनम्, दुष्टेषु एव स्नेहत्यागः, स्वजनानां न कदापि। सः तां भूमिं प्रियजनान् पालयन्, धर्मं स्थापयन्, दुष्टेषु दण्डधर इव, रराज। एवं धर्मेण भूमिं पालयतः तस्य प्रभोः सहस्रैकादश वर्षाणि व्यतीतानि। तत्र, एका नीचजनात् सीतायाः अपवादं तथा स्वस्य च दोषं धोबीमुखात् श्रुत्वा, रघुवंशजः तां परित्यक्तवान्। तस्मिन् काले धर्मेण पृथिवीं पालयतः, सीता एकाकिनी आज्ञया रक्षिता। कदाचित्, राजा बुद्धिमान् सभायां उपविष्टः आसीत्, तदा महर्षिः कुम्भसम्भवः सृष्टिष्रेष्ठः, आगतः। अर्घ्यं प्राप्य, वसिष्ठेन सह उत्थाय, राजा महात्मा जनसमूहेन परिवृतः, सागरशोषकं मुनिं सस्नेहम् अर्चितवान्। सः सत्कारपूर्वकं पूजितः, कुशलं पृष्टः, मुनिः सुखोपविष्टः विश्रान्तः, रघुनन्दनः वाक्यम् अब्रवीत्। शेष उवाच—एवं सत्कृत्य तं मुनिं, ब्रह्मचर्यतपोराशिं, लोकगुरुः बुद्धिमान् नृपः जगदाचार्यः वाक्यम् अब्रवीत्। स्वागतम्, महाभाग कुम्भयोनि तपोराशे! तव दर्शनात् सर्वे सह कुलैः शुद्धीकृताः। किं ते मनः वेदशास्त्रेषु प्रवृत्तम्? न कश्चन भूमौ तव तपो विघ्नं करोति। सौभाग्यवती लोपा मुद्रा, धर्मपत्नी तव, यस्याः पातिव्रत्येन सर्वमङ्गलं धर्मेण सम्पद्यते। ब्रूहि मे, धर्मस्वरूप महाभाग, दयासिन्धो, किं करवाणि तव अकामस्य, मुनिश्रेष्ठ? तव तपोयोगबलात् सर्वं स्वेच्छया सम्पद्यते; तथापि, मुनिश्रेष्ठ, मयि दयां कुरु। शेष उवाच—एवं नृपश्रेष्ठेन पृष्टः, लोकगुरुः रामं जगन्नाथं विनयपूर्वं प्रत्युवाच। अगस्त्य उवाच—नाथ, तव दर्शनं देवेष्वपि दुर्लभम्; अहं तव अनन्तदयया इह आगतः। रावणाख्यः यः राक्षसः, जगद्रिपुः, त्वया हतः; तेन देवाः प्रमुदिताः, तेनैव विभीषणः राजा जातः।