ततः जाम्बवान् उवाच—"हनुमान् एव एकः गच्छतु, लङ्कायाः विषये विज्ञातुम् अर्हति।" ततो हनुमान् लङ्कापुरीं गत्वा, सीतां अन्विष्य, अशोकवाटिकायां उपविष्टां दृष्ट्वा, तया सह संवादं कृत्वा, तां समाश्वास्य, तस्यै रामस्य चिह्नानि दत्त्वा, वाटिकां भग्नवान्, रक्षिणः च ताडितवान्। तत्र दैत्यैः बद्धः सन्, लङ्कां दग्ध्वा, उत्तरतीरं प्रति प्लुत्य, रामं दृष्ट्वा, सर्वं वृत्तान्तं निवेद्य, तत्र तिष्ठन् मौनं जग्राह। ततः रामः सर्वैः सहितः चिन्तयामास। तदा जाम्बवान् उवाच—"रामेण लङ्का वानरैः विनाशिता भविष्यति—एषा कथा नारदेन मम उक्ता।" ततः सागरस्य तीर्णाय यत्नः कर्तव्यः इति निश्चितम्। तदा रामः शंकरं पूजयित्वा, सर्वं समर्प्य, "यथोक्तं करिष्यामि" इति उक्त्वा, शिवं पूजयामास, प्रणम्य च प्रार्थयामास। "महादेव, महाभूतभक्ष, महाप्रलयकारण, महाभूषणभूषित, महारुद्र, शंकर, परमेश्वर, विरूपाक्ष, नागयज्ञोपवीतधारिन्, चर्माम्बरधारिन्, ब्रह्मकपालमालाभूषित, नरकास्थिमण्डित, भस्माङ्कित, परनारायणप्रिय, शुभाचार, पञ्चब्रह्माधिप, पञ्चमुख, चतुर्मुख, वेदवेद्य, भक्तसुलभ, भक्तदुर्लभ, परमानन्दज्ञानस्वरूप, सूर्यदन्तविनाशक, दक्षशिरच्छेदक, ब्रह्मपञ्चमशिरोहर, पार्वतीप्रिय, नारदगीतचरित, शर्व, त्रिनेत्र, त्रिशूलधारिन्, पिनाकपाणि, जटामण्डलधर, नानारूपधारिन्, वृषवाहन, शुद्धस्फटिकसदृश, चतुर्भुज, विविधायुधपाणि, दक्षिणामूर्ति, प्रभो, सुरश्रेष्ठ, गङ्गाधर, त्रिपुरान्तक, श्रीशैलनिवास, काशीनाथ, केदारनाथ, भूषणेश्वर, गोकर्णनाथ, कनखलनाथ, गिरिनाथ, चक्रदायक, बाणचिन्ताहरण, मुरविनाशक, पादपद्मार्चित, सोमसोमाभूषित, सर्वज्ञ, प्रकाशमय, विश्वव्यापिन्, नमो नमः।" एवं स्तुवतः रामस्य पुरतः लिङ्गं तेजस्वरूपेण प्रकटितम्। ततः निर्भयः रामः पश्यति—भगवान् पद्मासने स्थितः, उमा चाङ्के, सर्वाभरणभूषितः, शोभनमुकुटधारी, हिमालयकन्यया कटिस्पृष्टः, उभाभ्यां कराभ्यां अभयवरप्रदः, सर्वदिशो व्याप्य दीप्तमान्, स्मितमुखः, मनोज्ञवदनः। रामः तं परमेश्वरं कृताञ्जलिः प्रणम्य, पुनः साष्टाङ्गं प्रणिपत्य तस्थौ। तदा परमेश्वरः रामं प्रति उवाच—"वरं वृणु, अहं वरदः अस्मि।" रामः उवाच—"लङ्कां गन्तुम् इच्छामि; सागरतीरणाय उपायं ददातु, हे शम्भो।" शम्भुः उवाच—"मम स्वशृङ्गनिर्मितं धनुः अस्ति; तत् कामरूपिणि, तत्र आरुह्य सागरं तीर्त्वा लङ्कां गच्छ।" रामः एवमवधार्य, तद् शृङ्गधनुः स्मृतवान्। ततः धनुः प्रादुरभवत्, रामः तं सम्पूज्य तिष्ठति। तदा हरः स्वहस्तेन धनुः रामाय दत्तवान्। रामः तद् धनुः सागरे क्षिप्तवान्। ततः सर्वे वानराः रामलक्ष्मणसहिताः, अनन्तवानरसंघाः, तस्मिन् धनुषि आरुह्य, महाबलयुक्ताः, लङ्कां प्रति प्रस्थिताः। वानराः धनुषः तटात् तटं गत्वा, सर्वं निरीक्ष्य, सर्वदिशः पश्यन्ति। तदा अतिकायः नाम राक्षसः वानरबलं दृष्ट्वा, रावणं प्रति उक्तवान्। रावणः उवाच—"किं वानरैः, किं तरुवासिभिः, किं रामलक्ष्मणाभ्यां? यत् आगतम्, तद् विधिना प्रेषितं भोजनम्।" ततः सुग्रीवः, पश्चिमदिशं आश्रित्य, हनुमान्, जाम्बवान्, अन्यैश्च अनन्तबलैः वानरैः सहितः, लङ्कासमीपं गतः, वाटिकां प्रविश्य, नानाफलानि भुञ्जानाः, जलं पीत्वा, राक्षसपालान् अपास्य, एकैकं वनमध्ये गृह्य, पलायमानाः, लङ्काद्वारं प्राप्ताः, तत्रारुह्य, प्रासादं भग्नवन्तः, केचित् स्तम्भान् गृहित्वा, राक्षसैः सह समरं कृतवन्तः। अपरे सभां भग्नवन्तः, गृहाणि चूर्णीकृत्य, सर्वान्, बालवृद्धस्त्रीप्रभृतीन्, हत्वा, नाशयन्ति। तदा प्राकारं जितं इति ज्ञात्वा, रावणः इन्द्रजितं आज्ञापयत्। इन्द्रजित् वानरैः युद्धं कृत्वा, तान् भीताः पलायमानान् कृतवान्। तदा हनुमान् सर्वान् पलायितान् ज्ञात्वा, रावणस्य स्थितिं विज्ञाय, वानरान् आहूय, तान् ताडयित्वा, महद् बलं संहृत्य, दशग्रीवस्य युद्धाय सज्जः अभवत्, हृष्टः च। तदा इन्द्रजित् आकाशे स्थित्वा युद्धम् अकरोत्, वानराः तं न अपश्यन्। तदा हनुमान् जाम्बवान् च आकाशं प्लुत्य, पर्वतशिलाभिः इन्द्रजितं ताडितवन्तौ। ततः लक्ष्मणः तम् भूमौ पातयित्वा, यमलोकमार्गे प्रेषितवान्। ततः अतिकायः महाकायः च, वानरसेनायाः बहून् हत्वा, लक्ष्मणं पीडयित्वा, रामेण युद्धं कृत्वा, सुग्रीवं निगृह्य, हनुमज्जाम्बवद्भ्यां युद्धं कृत्वा, पराजितौ, बद्धौ च, तौ रामस्य समीपं नीतौ, तस्मै उपस्थापितौ। रामः अतिकायं प्रति उवाच—"मम रावणयुद्धं, अन्येषां मन्त्रिणां, भीषणानां च वृत्तान्तं वद।" अतिकायः उवाच—"एषः पूर्वं निश्चितः अस्माभिः—सेनां विभागशः कृत्वा, बलवान् विद्युन्माली नाम राक्षसः, नानायुद्धविशारदः, सर्वैः वानरैः एकाकी साक्षात् अदृश्यः च युद्धं करोति। अन्ये अपि महाबलिनः, आयुधविद्यायाः पारंगताः, आगतानि; वयं द्वौ युवाभ्यां सह युद्धं करिष्यामः, रावणः पुष्पकं आरुह्य, अन्येन उपायेन त्वां हन्तुम् इच्छति। अन्ये राक्षसाः कुम्भकर्णपुरोगमाः, तव रूपं गृह्णन्तः, त्वां परिवृत्य गृह्णीयुः, सीतायै दर्शयित्वा, तत्रैव त्वां हनिष्यन्ति।" रामः उवाच—"हा, किं न शक्यते बलिनाम्? एवं वक्रः विधेः गतिः।" तदा सुग्रीवः, रामं दृष्ट्वा, कोपात् उवाच—"एतौ हन्तव्यो, न मुमोचनीयौ।" रामः उवाच—"न हन्तव्यौ, विमोचनीयौ; वस्त्राभरणानि आनय।" ततः हनुमान् तानि आनयत्, रामः ताभ्यां तौ दत्तवान्। नमस्कृत्य, तौ ऊचतुः—"यत् लङ्काद्वारे दृश्यते, पञ्चमुखकाष्ठमूर्तिः, तद् शुक्रेण उक्तम्—यदा सा छिद्यते, तदा रावणवधः भविष्यति। काष्ठच्छेदनानन्तरं, तत्क्षणात् पातालं गन्तव्यम्—एषा भृगुणा उक्ता आज्ञा, लेख्यं च कृतम्।" एवं स महाकाव्यवृत्तान्तः, श्रीरामस्य लङ्कागमनं, वानरवीराणां पराक्रमः, शिवपूजनं, धनुषः प्राप्तिः, लङ्कायाः युद्धवृत्तान्तः, सर्वं सम्यक् अनुवर्णितम्।