एवं मन्त्रस्य अर्थं सम्यक् विज्ञाय, भक्त्या युक्तः साधकः यथाविधि भजनं कुर्यात्। अचलं चलं चेदं सकलं विश्वं तस्यैव सेवकत्वेन स्थितम्। स श्रीनारायणः, लोकानां स्वामी, ईश्वरः, जननी, जनकः, पुत्रः, बन्धुर्भवनं शरणं च परमं प्रयोजनं च स एव। स श्रीपतिः, सर्वमङ्गलस्वरूपः, सर्वकामफलदः, शास्त्रेषु निर्गुण इति कथितो लोकनाथः। हीनता नाम दोषयुक्तगुणसम्बन्धेनोच्यते; यत्र च वेदान्तगम्येषु वाक्येषु मिथ्याजगद् उक्तम्। यद् इह दृश्यते तत्सर्वं क्षणिकत्वेनोच्यते; स्वाभाविकं ब्रह्माण्डरूपमपि विनाशाय कल्पितम्। एवमेव स्वाभाविकानां रूपाणां नश्वरता प्रकटिता; एषा च हरेः प्रकृतेः संभवस्य कथा, हे महादेवि। लीलया देवदेवो विष्णुः दिव्यक्रीडापतिः, चतुर्भिः ततः दशभिः सागरोद्यानैः लोकान् सृष्टवान्। चतुर्विधानां भूतानां महद्भिश्च पर्वतैः, इयं रम्या पूर्णा ब्रह्माण्डरचना प्रकृतेः उत्पन्ना। दशाधिकगुणैः संयुक्तं सप्तावरणैः आच्छादितं, तत्र कालनाम्ना कालः, काष्ठादिरूपेण प्रवर्तते। केवलं कालेनैव सृष्टिस्थितिलयाः संपद्यन्ते; ब्रह्मणो दिवा सहस्रचतुर्युगपर्यन्ता। तावन्त्येव रात्रिदिनानि च तस्य ब्रह्मणः कालः, योऽव्यक्तसमुत्पन्नः; तस्य समाप्तौ सर्वं विनश्यति। ब्रह्माण्डस्थाः लोकाः कालाग्निना दग्धाः भवन्ति; सर्वे च भूतानि विष्णोः प्रकृतौ एव लीयन्ते। यानि च पञ्चमहाभूतानि ब्रह्माण्डावरणानि, तानि अपि प्रकृतौ विलयं यान्ति; सा च प्रकृतिः, या हरेः आश्रिता, सर्वलोकाधाररूपा। तया भगवतः सृष्टिलयौ नित्यं सम्पद्येते; लीलया देवेशेन जगन्माया निर्मिता। अविद्या, प्रकृतिः, माया च—त्रिगुणात्मिका सा नित्यं सृष्टिस्थितिलयकारणं स्मृता। योगनिद्रा, महमाया, गुणयुक्ता प्रकृतिः, अव्यक्ता आद्याप्रकृति—एषा विष्णोः लीलाधिपतेः। सृष्टिलयौ नित्यं प्रकृतेः एव सम्भवन्ति; प्रकृतीनां निलयः घनतमसः, अव्ययः, अन्धकाररूपः। ऊर्ध्वे सीम्नि विरजा, अनन्ता नित्यरूपिणी; तया स्थूलसूक्ष्मभावेन सर्वं विश्वं धार्यते। तस्याम् विस्तारसङ्कोचौ सृष्टिलययोः स्थितीः; एवं सर्वाणि भूतानि प्रकृतौ एव स्थितानि। तदा सर्वं शून्यरूपं भूत्वा महाप्रकृतौ लीयते; एषा प्रकृतेः परमगौरवस्वरूपा। अधुना त्रैगुण्यवैभवरूपं शृणु, हे गिरिसुत प्रिये; प्रधानस्य च परस्य व्योम्नः मध्ये विरजारूपिणी नदी वहति। सा पुण्या नदी, या वेदाङ्गस्वेदजलसम्भूता, तस्याः परतः परमे व्योम्नि नित्यं त्रैधात्म्यं स्थितम्। अमृतं, शाश्वतं, अनन्तं, परमं धाम; शुद्धं सत्त्वमयं, दिव्यं, अक्षयं—ब्रह्मणः निवासः। कोटिसूर्याग्निसमप्रभं, अव्ययं, सर्ववेदमयं, निर्मलम्, सृष्टिलयनिर्मुक्तम्। अनन्तं, अजातं, नित्यं, जाग्रदाद्यवस्थारहितम्; हिरण्मयं, मोक्षधाम, ब्रह्मानन्दप्रदायकम्। न तस्य तुल्यं न च श्रेष्ठम्, नादिः न चान्तः, शुभरूपम्; अद्भुतप्रभं, रमणीयं, नित्यसुखाम्बुधिः। एतादृशैः गुणैः युक्तं तद् विष्णोः परमं धाम; तत्र न सूर्यः न चन्द्रः न च अग्निः प्रकाशयन्ति। यं प्राप्य न निवर्तन्ते; तत् हरेः परमं धाम। तद् विष्णोः परमं नित्यं अक्षरं धाम कोटिकल्पैरपि वर्णयितुं न शक्यते। नाहं, न च ब्रह्मा, न च महर्षिसंघः तस्य हरेः धाम वर्णयितुं समर्थाः। तत्र अक्षरः भगवान् वसति; जानाति वा न वा, तथापि, हे सखे, तथा एव। यद् अक्षरं वेदगुह्यं, यत्र सर्वे देवाः स्थिताः—तद् यो वेत्ति, तस्य स्तोत्रपाठेन किं? ये तद् जानन्ति, ते तत्रैव वसन्ति। ऋषयः सदा तद् विष्णोः परमं धाम पश्यन्ति; अक्षरं, नित्यं, दिव्यं, नेत्रवत् व्याप्य स्थितम्। तत्र न ब्रह्मा, न रुद्रः, नान्ये देवाः प्रविशन्ति; ज्ञानयोगशास्त्रमार्गेण तद् श्रेष्ठयोगिभिः दृश्यते। नाहं, न च ब्रह्मा, न देवाः, न महर्षयः तद् जानन्ति; सर्वोपनिषदां सारं विचिन्त्य वक्ष्यामि, हे शुभे। विष्णोः परं धाम यत् मङ्गलालयं, यत्र बहुधन्या गावः वसन्ति, जनाः च परमसुखिनः। तत्र धनुर्धरस्य गोपालस्य विष्णोः परमं धाम प्रकाशते, यत्र गोव्राताः, गोपालाः, परमसुखालयं तद् उच्यते। सौरवर्णं, तमोऽतीतं, अक्षयज्योतिः; ब्रह्मलोकाधारं, शुद्धसत्त्वमयं, नित्यम्। अस्याः नित्यायाः भूमेः तस्मिन् परमधाम्नि, द्वौ नित्ययुवानौ तिष्ठतः, प्रकाशमानौ, प्राचीनौ। तयोः भगिनीः, नित्ययुवतयः, विष्णुप्रियाः, तत्र जाताः; तत्रैव पुरातनाः साध्या, सर्वे च नित्यदेवाः वसन्ति। ते दिवं प्राप्नुवन्ति, महिमान्विताः, शुभरूपिणः; तत्र प्राज्ञा ब्राह्मणाः जाग्रतः प्रकाशन्ते। ये प्राज्ञा ब्राह्मणाः, संगमनं कामयन्तः, तद् धाम प्राप्नुवन्ति; तद् विष्णोः परमं धाम मोक्षरूपेण प्रसिद्धम्।