नारदः अपि तत्र सर्वं समनुज्ञातवान्। स उवाच—"श्वो वा परश्वो वा क्षत्रधर्मेण विवाहः संपद्यताम्। अतः स्वयमेव राजानः वरार्थं आगच्छन्तु। तेषां राज्ञां प्रति दूतान् प्रेषयत।" ततः जनकः, दशरथस्य अनुमत्याः, सर्वान् राज्ञः आमंत्र्य, सन्ततं चिन्तयामास—कथं सर्वान् अन्यान् परित्यज्य, सीतां रामाय दद्यात्। तदा स राजा, निशां सर्वां दीर्घनिःश्वासैः पुनः पुनः युक्तः, निद्रया अभिभूतः अपि, विश्रान्तिं न लब्धवान्। रजनीमध्ये स राजा, शुद्धात्मा भूत्वा, त्र्यम्बकं भगवन्तं अम्बिकया सहितं, शुभवस्त्रधारिणं, ब्रह्मविष्ण्विन्द्राद्यैः सर्वैः देवैः, भृग्वादिमुनिप्रवरैः, हाहातुम्बुरुप्रमुखैः गन्धर्वैः, वेदस्मृत्यितिहासपुराणरूपैः, सिद्धविद्याधरमातृगणैः, नन्दिप्रमुखैः गणैः, पादपद्मसेवितं, सर्वदुःखविनाशनं, गङ्गायाः पुण्यतोयैः शिरसि पूजितं, चन्द्रेण च, गिरीजया वामाङ्कस्थितया सेव्यमानं, ताम्बूलार्पणप्रियं, हास्यचेष्टितदृष्टिं, कामदर्पविजयं, षोडशवयस्सौन्दर्ययुक्तं, शुक्लवस्त्रपीतपटशिरस्सुशोभितं, नानारत्नहारभूषितवक्षसं, शुभ्रयज्ञोपवीतधारिणं, अम्बिकाकुङ्कुमगौराङ्गं, कोमलनिलयजटाजूटभूषितं, सुवर्णकुण्डलशोभितगण्डं, पीनवक्षसं, पीनबाहुं, विविधरत्नमणिविभूषितं, गन्धयुक्ताङ्गं, गान्धर्वगायनप्रियं, गङ्गास्नानप्रियं, श्रीपतिपूज्यं, सर्वदेवस्वरूपं, ब्रह्मविष्णुशिवपादपूजितं, स्मरणमङ्गलदायकं, मृत्युञ्जयं, एतादृशं शम्भुं ध्यानपूर्वकं चिन्तयामास। स राजा शतरुद्रीयं जपन्, तेनैव कामाय हविः प्राहिणोत्, पुरुषसूक्तेन च स्तुतिं कृतवान्। तस्मिन्नन्तरे, महेश्वरः साक्षात् तत्र प्रादुर्भूतः। तदा राजा प्रणम्य, स्तुतिं आरब्धवान्—"अष्टमूर्ते भूम्यापोऽग्निवाय्वाकाशसूर्यचन्द्रयजमानस्वरूपिन् ! विश्वरूप, लोकरूप, त्रैलोक्यरूप, वेदपुराणरूप, यज्ञरूप, स्तुतिरूप, शास्त्ररूप, हविरूप, नारायणरूप, सर्वदेवरूप ! त्रिवेदी, त्रिवेदमात्र, त्रिनेत्र, भूमिप्रिय, भक्तप्रिय, भक्तैः सुलभ, अभक्तेभ्यः दूरस्थ, स्तुतिप्रिय, धूपदीपाज्यदुग्धद्रोणश्रीपत्रपद्मकुवलयप्रियम्, नन्द्यावर्तप्रियं, बकुलमल्लिकापद्मप्रियं, ग्रीष्मोदकप्रियं, यमनियमप्रियं, दमप्रियं, जपप्रियं, श्राद्धप्रियं, गीतप्रियं, गायत्रीप्रियं, पञ्चब्रह्मप्रियं, सदाचारप्रियं, ब्रह्मविष्णुशिवपादपूज्य, विजयप्रद, हर्याज्ञया जलसम्भूतचक्रदर्शक, स्मृतिप्रज्ञादायक, मंगलस्मरणप्रद, मृत्युञ्जय—I bow to you, I bow to you!" एवं स्तुत्वा, भगवाँस्स्थाणुः तमुवाच—"वरं वृणुष्व।" राजा प्राह—"भगवन्, मम कन्या वैदेही रामाय स्वयम्वरे दातव्या। सा कुलश्रीरूपबलोत्साहसम्पन्ना। यदि कश्चन रामात् बलवत्तरः तां गृह्णीयात्, तर्हि मम वचनं मिथ्या स्यात्, पापं च लभे। अथ यदि दशरथः सर्वबलैः आगत्य रामः क्षत्रियः तान् हन्यात्, तर्हि मम कन्या किं करिष्यति? सः किं प्रेषयेत्, किं कुर्यात्, किं कारयेत्? बलसम्पन्नः राजा स्वबलैः त्रैलोक्यं अपि नाशयेत्, किं पुनः अस्मान् दुर्बलान्? तस्मात् केवलं त्वमेव शरणं मम। कथं विवाहः शुभः स्यात्, रामः च मम जामाता भवेत्, उपायं ब्रूहि।" शम्भुः प्रत्युवाच—"एवं करिष्यामि।" "राम एव सीतापतिः भविष्यति। अद्यैव रामं अनुगृह्य, एष धनुः मम तुभ्यं दास्यामि।" राजा उवाच—"एष धनुः तव रामस्य स्वयम्वरेण सीतायाः संयोजनं कुरु।" शङ्करः प्राह—"एष धनुः मम अनारोपितः। यः एनं सज्यं करिष्यति, तस्मै सीतां दास्यामि। एष धर्मः स्थाप्यताम्।" इति उक्त्वा, भगवान् हरः स्वगणैः सह अन्तर्धानम् अगच्छत्। ततः राजा महता यत्नेन अपि धनुः नोतोलयत्। ततः लक्षशक्तिसमूहं आहूय, "उन्नयत" इति आज्ञापयत्। सः मातुलं प्रणम्य, प्रहसन्, उपोत्पत्य, उभाभ्यां हस्ताभ्यां धनुः जानुपर्यन्तम् उत्थापयत्। तस्य मातुलः मारीचः, तदाकर्ण्य, विप्रवेषधारी, विदेहे, वैश्वदेवकाले, "अतिथिं मां मन्यस्व" इति याचितवान्। राजा उवाच—"स्वागतं ब्राह्मण ! अत्र उपविशतु।" सः अतिथि "एवं" इति उपविशत्। ततः राजा जलं गृहीत्वा, तस्य पादौ प्रक्षालयामास, गन्धपुष्पाक्षतान् अर्पयित्वा, महत् अतिथिसत्कारं कृत्वा, भोजनाय आमंत्रितवान्। सः षड्रससम्पन्नं भोजनं सुवर्णपात्रे स्थितं दृष्ट्वा, तं सस्मार। तस्मिन्नेव काले, सीता, पद्मकेसरद्युति-रक्ताम्बरधारिणी, कृष्णकुन्तललता-लोलिता, नवयुवतिचित्तविनोदिन्याः दृष्ट्या, स्त्रीणां मनोभङ्गकारिण्या, ललाटशोभायुक्ता, कामबाणसदृशभ्रुकुट्या, पद्मदलरक्तलोचना, तिलपुष्पसुकुमारनासिका, कोमलगण्डा, गण्डमध्यदीप्ति, बिम्बफलरक्तोष्ठी, दन्तपुङ्क्तिपूर्णा, शङ्खसदृशचिबुकशोभिता, सुग्रीवा, पीनवक्षः, विविधमालाभूषिता, पीनबाहु, पद्मकोषसदृशकराङ्गुली, नानारत्नमुद्राभूषिता, सक्षौणीनाभि, विस्तीर्णश्रोणी, गजोरु, सुश्रीपाद, नूपुराभरणयुक्ता, पादाङ्गुलीनखशोभिता, उत्पलसौरभ्ययुक्ता, मरीचिसदृशरक्तचूर्णलेपा, कृष्णमरिचं खादन्ती, तस्य पुरतः आगता। तां दृष्ट्वा सः चिन्तयामास—"कथं एनां हरामि? कथं आलिङ्गामि? कथं अन्यत् करोमि?" इति। अवसरं अलभमानः, तत्रैव मौनं कृत्वा निर्गतः। ततः देवाः अपि धनुषः सज्यकरणे परस्परं अतिशयितुं प्रयत्नं कृतवन्तः। महेन्द्रः प्रथमः सन्, उत्तमं धनुः प्राप्तवान्, किन्तु तदन्ते अपि न बभञ्ज। ततः सूर्यः धनुः गृहीत्वा, तद्बन्धनाय प्रयत्नं कृत्वा, भूमौ पतितः। वायुः अपि बलेषु श्रेष्ठः, धनुः गृहीत्वा, स्वहस्तेन तान्नयन्, भूमौ पतितः, धनुः च वायोः उपरि पपात्, तदा सर्वे हसन्तः। एतेषु कालेषु, असुरराजः बाणः, श्रेष्ठतरं अश्वं आरुह्य, सहस्रबाहुः, असंख्यशिरस्कदनवसमूहपरिवृतः, प्रह्लादेन सहितः, विदेहनगरीं समुपागमत्। तदा, स्वश्रीभूषणैः दिशः दीप्तयन्, देवगानानि शृण्वन्, केवलद्व्यङ्गुलप्रयासेन तिष्ठन्, विराजते स्म। ततः प्रह्लादबलिद्वौ अग्रे धावित्वा, धनुषः सज्यकरणाय प्रयत्नं कृतवन्तः। राक्षसैः शान्तेषु, नृपतयः समागत्य, धनुः सज्यं कर्तुं अशक्ताः, तस्थुः। ततः विप्रसमूहः संमिलितः। विश्वामित्रः धनुः गृहीत्वा, एकाङ्गुलपर्यन्तं सज्यं कृत्वा, तिष्ठन्, अन्ये अपससारन्। एवं धनुः एकदिवसपर्यन्तं अप्रयुक्तं स्थितम्। तदा राघवः भ्रातृभिः सहितः, तद् धनुः निरीक्ष्य, स्पृष्टवान्। तदा शतशः राजकुमाराः, सर्वाभरणभूषिताः, आगत्य, धनुः दृष्ट्वा, स्पृष्ट्वा, तदुत्थापयितुं अशक्ताः। ततः दशरथात्मजप्रमुखाः कुमाराः समागताः। दण्डचामरधारिणः अपि समागत्य, सर्वान् तत्र अपास्य, मार्गं निर्ममुः। रामः सर्वाभरणभूषितः, लक्ष्मणस्य हस्तं गृहीत्वा, धनुषः समीपं गतः, तद् धनुः स्पृष्ट्वा, प्रणम्य, प्रदक्षिणीकृत्य, तदुत्थापयत्। तदानीं सः धनुः उत्थापयन्, सर्वे उपस्थिताः हसन्तः ऊचुः—"अत्र हि महारथाः अपि भग्नाः।" एवं श्रीजनकपुर्यां स्वयम्वरे, सर्वे राजर्षयः, देवदानवराक्षसाः, विप्राः च, धनुषः सज्यकरणाय प्रयत्नवन्तः, किन्तु केवलं रामः एव तदुत्थाप्य, सर्वान् विस्मयेन पूरयामास।