तदा तत्र तर्जन्यलतासमसुकुमाराङ्ग्यः कुमारीकाः, नवकिसलयस्तन्याः, नानामणिमालाभूषिताः, अल्पभाषिण्यः, मृदुसञ्चारिण्यः शीघ्रगामिन्यश्च, वृद्धा नार्यश्च समुपजाताः। ततः स राजा विदेहः, एकक्रोशदूरे, नानावृक्षसमाकीर्णे आम्रवाटिकायां, बहुविहङ्गनिनादिते, श्रोत्रसुखे, मृगशावकसञ्चारे, उच्चनीचरत्नप्रासादशोभिते, विहगपूर्णे, सुवर्णवल्कलधारिभिः भस्माङ्कुरितैः योगिभिः वृक्षमूले ध्याननिष्ठैः, सरस्तटे स्थूलस्तनभारनमितविद्याधरीनारीसमूहे, सरस्तटविहारिण्यः कुमारीकाः युवान् पुकारयन्त्यः, नानावर्णपुष्पगन्धयुक्ते, दीप्तलोचनाः, कामोद्भासिताङ्ग्यः, विस्मयपूर्णाः, तत्र दशरथः मन्त्रिभिः ऋत्विग्भिः रामादिपुत्रैश्च सहितः सुखेन वासं कृतवान्। अनन्तरं विदेहः मिथिलां प्रविवेश, या नानाध्वजमालाभिः शोभिता, नानाप्रासादतोरणवाटिकायुक्ता, देवालयैः, परस्परसंवादरता बुद्धिमतीः स्त्रियः, महाजलमन्दिरमुषीरनिर्मितं, क्रीडमानजनसमाकीर्णं, शोभितद्वाराः, विक्रयशालापङ्क्तियुक्ताः, वेदघोषनादमठाः, मीमांसादिशास्त्रव्याख्यानमन्दिराणि, सामगानस्थानानि, ब्राह्मणवाटिकाः हविर्गन्धयुक्ताः, प्रवेशनिर्गमनेषु आचार्यगणाः, केसरवस्त्रधारिणः ऋत्विजः, मृदुवस्त्रवतीः स्त्रियः, ताम्बूलप्रियाः रक्तदन्ताः, मृदुकठिनभाषिण्यः, चेष्टाकुशलाः, उपहारवतीः, मृदुशुक्लवस्त्रनिवेष्टितकट्यः, स्तनसंलग्नाः, वामस्कन्धशोभिताः, नानामुक्तामालाभूषिताः, जपाकुसुमदन्ताः, मृदुस्मिताः, सुरालयाः, शोभितार्गलाः, शुद्धपथाः, कल्पवृक्षाः, राम्भाद्वारशोभिता, सा पुरी दीप्त्या विराजमानाऽभवत्। ततः विवाहसम्भाराय शोभनाङ्ग्यः, मङ्गलगौरलिप्तकेशपाशाः, हारभूषिताः, दीप्तललाटाः, नासामुखाभरणयुक्ताः, सुवर्णपात्रेषु घृतधूपफलादिमङ्गलद्रव्याणि धारयन्त्यः, अन्यैः सह जनैः, राजा निर्गतः। तस्मिन्नेव काले मङ्गलवाद्यानां शब्दः प्रववृते—मृदङ्गदुन्दुभिकाञ्चीशङ्खादीनां घोषः समुत्थितः। गायकाः मङ्गलगानानि गायन्ति स्म। वेदपारायणब्राह्मणाः मङ्गलमन्त्रान् उच्चारयन्ति स्म; कुलपुरोहिताः दुण्डुभिनादेन सर्वं नभो व्यापयन्ति स्म। ततः परस्परं मङ्गलक्रियाम् आचरित्वा, सारथिभिः सूतैः स्तुताः, नगरं प्रविविशुः। दशरथोऽपि विदेहनगरस्य पश्चिमदिग्भागे निर्मिते महाप्रासादे प्रविवेश। अन्येऽपि स्वस्वगृहाणि यथायोग्यं प्रविश्य स्थिताः। तस्मिन्नेव काले नारदः मुनिः मिथिलां समुपाजगाम। विदेहः तं दिव्यर्षिं सत्कृत्य, आसनासनं विधाय, सुस्वागतम् आचक्रे, गन्धताम्बूलं दत्त्वा याचितवान्—"श्वः विवाहाय स्थातव्यं, विधिं च कर्तव्यम्।" नारदः प्रत्यवदत्—"श्वः सौरनक्षत्रसंयोगः; तस्मिन् दिने विवाहः न कर्तव्यः।" ततः राजा वृद्धं गार्ग्यं ज्योतिषिं आहूय पप्रच्छ—"कदा विवाहस्य मङ्गलमुहूर्तः?" गार्ग्यः प्रत्युवाच—"श्वः।" राजा नारदगर्ग्यौ निरीक्ष्य पुनः पप्रच्छ—"किमेतत्?" ततः नारदः गार्ग्यं प्रति अवदत्—"कथं त्वं मङ्गलं प्रकाशयसि?" गार्ग्यः उवाच—"अशुभकालान् परित्यज्य मङ्गलं वक्ष्यामि।" नारदः पुनः पप्रच्छ—"किं ब्रह्मणो वचनं न जानासि?" गार्ग्यः तुष्टः सन् तददोषान् उद्घोषयामास। "धूमकेतुर्ब्रह्मदण्डं व्यर्था कम्पश्चतुर्विधम्। एतानि सर्वाणि पूर्वं ब्रह्मणा दृष्टानि सर्वविधिक्षये हेतवः। स्थापने विवाहे उपनयने, दीक्षायाम् अन्येषु च कर्मसु, अशुभकालः परित्याज्यः। तस्मात् कर्मणि दोषः स्यात्; विवाहादौ केवलं दोषमेव वदामि। धूमकेतुः कुलविनाशाय, ब्रह्मदण्डः नाशाय, व्यर्था मृत्यवे, कम्पः कर्मविघ्नाय।" एवं नारदवचनं श्रुत्वा गार्ग्यः मौनं समुपागच्छत्। सः सूर्यं ग्रहपतिं ध्यानं कृत्वा उवाच—"अशुभकालं परित्यज्य विवाहः क्रियताम्।" नारदः पुनः पप्रच्छ—"कथं ब्रह्मणो वचनमिदम्?" सूर्यः प्राह—"देशानुसारः नियमः; अत्र अशुभकालं परित्यज्य विवाहः कर्तव्यः।" नारदः अपि तदनुज्ञातवान्। स उवाच—"श्वो वा परश्वो वा क्षत्रियविवाहः क्रियताम्; तस्मात् स्वयमेव नृपाः वधूग्रहणाय आगच्छन्तु। राज्ञः तेषां सन्देशं प्रेषयन्तु।" ततः राजा दशरथसंमत्या सर्वान् नृपान् आहूय, सर्वेषां परित्यागेन, सीतायाः रामाय दानं कर्तुं चिन्तयामास। तस्य राज्ञः रात्रौ पुनः पुनः दीर्घनिःश्वासः, निद्रायामपि विश्रामं न लेभे। मध्यरात्रे सः शुचिस्नानं कृत्वा, त्र्यम्बकं भगवन्तं चिन्तयामास—यः अम्बिकया सह शुभवस्त्रालङ्कृतः, ब्रह्मविष्ण्विन्द्रादिदेवैः, भृगुप्रमुखैः ऋषिभिः, हाहाहूहूगन्धर्वैः, वेदस्मृत्यितिहासपुराणैः, सिद्धविद्याधरमातृगणैः, नन्द्यादिगणैः, पादपद्मार्चितः, सर्वदुःखनाशकः, गङ्गाचन्द्राभ्यां शिरसि पूजितः, वामाङ्के गिरीजा, ताम्बूलार्पितः, हसितदृष्टिपातः, क्षीरवर्णः, कालकण्ठः, मृदुजटामुकुटः, सुवर्णकुण्डलालङ्कृतगण्डः, षोडशवयस्कः, मुक्तापुष्पकौशेयपटवेष्टितशिराः, नानारत्नहारभूषितवक्षाः, शुक्लयज्ञोपवीती, अम्बिकाकुङ्कुमगौराङ्गः, कामबाणान् अनादृत्य विलसितमानसः—एवं तम् ईश्वरं ध्यातवान्। सः शतरुद्रं जपित्वा, तेन कामाय हविरार्पयित्वा, पुरुषसूक्तेन स्तुतिं कृतवान्। तत्रैव महेश्वरः साक्षात् प्रादुरभूत्। राजा प्रणम्य स्तुतिं कर्तुम् आरब्धवान्—"अष्टमूर्ते भूम्याद्यष्टस्वरूप, विश्वरूप, लोकत्रयरूप, वेदपुराणरूप, यज्ञरूप, स्तुतिरूप, शास्त्ररूप, होमरूप, नारायणरूप, सर्वदेवरूप, त्रयीमय, त्रयीमित, त्रिनेत्र, भूमिप्रिय, भक्तप्रिय, भक्तसुलभ, अबक्तदूर, स्तुतिप्रिय, धूपदीपघृतक्षीरद्रोणश्रीपत्रपद्मनन्द्यावर्तबकुलमल्लिकालोत्पलप्रिय, ग्रीष्मजलप्रिय, यमनियमप्रिय, दमप्रिय, जपप्रिय, श्राद्धप्रिय, गीतप्रिय, गायत्रीप्रिय, पञ्चब्रह्मप्रिय, सदाचारप्रिय, ब्रह्मविष्णुशिवार्चितपादपद्म, विजयदायक, हर्यर्थं जलसम्भूतचक्रप्रदर्शक, स्मृतिप्रद, बुद्धिद, शुभस्मृतिप्रद, मृत्युञ्जय—त्वां नमामि, नमामि!" एवं स्तुत्वा, भगवाञ्छम्भुः तम् उवाच—"वरं वृणीष्व, वरदः अस्मि।