श्रीराम! आदौ प्रथमे दिवसे पञ्चदश शुभश्लोकाः पठनीयाः, द्वितीये दिवसे तेषां द्विगुणा शुभश्लोकाः श्राव्याः। तृतीये दिवसे तु, राम, अधिकतराः श्लोकाः श्रवणीयाः स्युः। एवं दिनानां विच्छेदं विना, व्याख्यानं च श्रवणं च सततं कर्तव्यम्। यदा सम्यगुपक्रमः क्रियते तदा पुराणोपाध्यायाय ताम्बूलादीनि समर्प्य, अनन्तरं दिने punarapi श्रवणं कर्तव्यम्। नित्यं पुराणश्रवणं विधानतः कर्तव्यमिति शास्त्रस्य निर्णयः। यः कश्चिद् व्रतवत् पुराणश्रवणं करोति, तेन यदा कदा वा पुराणस्य श्रवणं क्रियते, तदा स निःसंशयं तस्य फलमवाप्नोति। यदि केवलं एकः श्लोकः अपि पुराणश्रवणकाङ्क्षिणा श्रूयते, तदा तस्मिन्नेव दिने यत्किञ्चित् पापं कृतं भवेत् तत् निःसंशयं विनश्यति। एवं यः कश्चन पुराणं शृणोति—even यदि ब्रह्महत्यादिपापी, सुरापः, सुवर्णस्तेयी, गुरुपत्नीगामी वा अन्यैः पापैः युक्तः—स अपि मोक्षं लभते। अन्यानि सर्वाणि पापानि, यानि मनुष्यैः कृतानि, अतीतानि अपि, शतसंवत्सरार्जितानि अपि, श्रोतुः पाठकस्य च, सर्वाणि नश्यन्ति। कलियुगे ब्राह्मणाः पूर्णं ज्ञानं न प्राप्नुवन्ति; तथापि अपूर्णा व्याख्या अपि दानस्य यथार्थफलं यथा फलं ददाति। पुराणानां तत्त्वम् एको व्यास एव जानाति, अन्यः न कश्चन; अहं तु विशेषतः, व्यासात् च स्रष्टुः चापि अधिकं जानामि। न स्वाध्यायेन, न तपसा, न मन्त्रेण, न यज्ञेन एवमवश्यं फलं लभ्यते यथा पुराणश्रवणेन। एकस्य श्लोकस्य श्रवणेन अपि, महादेव, महापापं निःसंशयं नश्यति, यथा श्रीशैले वासेन। अतः, पुराणविद् आचार्यः श्रोतुः पूज्यः, स एव पापनाशकः; तस्मात् श्रेष्ठो गुरुः नास्ति, स एव मोक्षदः। मन्त्राध्यापकाः वेदाध्यापकाः वा सर्वं ज्ञानं दातुं न शक्नुवन्ति; अतः ते न खलु परं प्रकाशयन्ति। राम! ये पिशाचाः ब्रह्मराक्षसाः वा मन्त्रज्ञानं कुर्वन्ति, न तु पुराणविदं; यः पुराणे द्वेष्टी, स सर्वं न पश्यति; यस्तु पुराणविद्, स एव पापनाशकः स्वामी। तस्य पूजा सर्वस्यैव पूजा, तस्य हिंसा सर्वस्य हिंसा; यथा विद्यानां दानं सर्वदानात् श्रेष्ठम्, तथा पुराणाचार्यः पुण्यशाली, तस्मै दत्तं महाफलप्रदम्। राम उवाच—किं पुराणाचार्याय दातव्यं? कियद्वा, किमाकारं वा? किम् पुराणं वर्जनीयम्? कः पुराणविद्वान् वर्जनीयः? शम्भुरुवाच—षड्रसयुक्तं भोज्यं पेयं च, तैलघृतसंस्कृतं यत् किंचित्, गृहं च सर्वोपकरणयुक्तं पुराणविदे दातव्यम्; यथाशक्ति सम्यगस्तु, अधिकं फलवत्तरम्। धनं वस्त्राणि मृदूनि भूषितानि, अलंकारांश्च यथायोग्यम् अधिकं दद्यात्। नित्यं गन्धपुष्पे दद्याद्, अथवा केवलं गन्धं, अथवा केवलं पुष्पं, ऋतौ फलं च। तथा ताम्बूलं भक्त्या दद्यात्, प्रणमेत् च; समाप्तौ दानादिकं दद्यात्। भूमिं सुवर्णं च अधिकं दद्यात्, राजन्; मौनं कृत्वा श्रवणं न कर्तव्यम्। एकेन वा सर्वैर्वा समष्ट्या वा, यथाशक्ति देवालये पूजनं कर्तव्यम्। तीर्थेषु, पुण्यस्थलेषु अपि, राम, यथाशक्ति पुराणविदं पूजयेत्। श्रोतुः पात्रं पूर्वं उक्तं, राजन्; अधुना पुराणपाठकस्य पात्रं वक्ष्यामि। यः कुलहीनः, महारोगपीडितः, महापापी, अवर्जितः, अशुचिः, दुष्टाचारः, वेदस्मृतिविहीनः, अन्यदेवतापूजकः, कुत्सितवाक्यः, विकलः, अङ्गविकृतः, परपत्नीप्रथमः, चौरः, हिंसकः, दुष्टदर्शनः—सः वर्जनीयः। किं पुराणं वर्जनीयमिति वक्ष्यामि, राजश्रेष्ठ। यत् व्यासेन वा अन्यैः महर्षिभिः उक्तं, तदेव पाठनीयम्; यद् पुराणे दृष्टं, तस्यार्थः विचार्य व्याख्येयः। राम, यद्भाषया प्रदेशभाषया वा उक्तं, तस्य न फलं लभ्यते; देशभाषया कृतं पाठं शृण्वन् फलं न प्राप्नोति। यः कश्चन पुराणव्याख्यानं करोति, स एव श्रेयस्करः; तस्मात् त्वं देवांश्च याचस्व, अहं च पुराणं व्याख्यास्यामि। शम्भुरुवाच—एवं पुराणपाठकस्य निर्देशेन गौतमः शृण्वन् स्वयम् त्रयाणि वस्त्राणि तस्मै ब्राह्मणाय महात्मने दत्तवान्। प्रथमं कूर्मपुराणं श्रुत्वा, तस्मै सुवर्णं, उत्तमानि वस्त्राणि च दत्तवान्। ततः लिङ्ग, वैष्णव, वामन, पद्म, गरुड, सौर, ब्रह्मेत्यष्टपुराणानि अपि शुश्राव। एवं गौतमः एतानि अष्टपुराणानि श्रुत्वा, पुनः रामायणं कूर्मपुराणं च श्रुतवान्। सः नित्यं ‘शिव’ ‘नारायण’ इति नामानि जपन्, मृत्युमुपेत्य ब्रह्मणः लोकं गतवान्। ब्रह्मा तं ब्राह्मणं पूजयित्वा विष्णुलोकं गतवान्; विष्णुना पूजितः, ततः पश्चात् शिवालयं गतवान्। गौतमः स ऋषिसत्तमः सर्वैः पूजनीयः; मया निर्दिष्टा नियमा भरतश्रवणे कर्तव्याः।