शम्भुः रामं प्रति उवाच—“उपदेशे पाठे च संयोगः सम्पद्यते, तस्माच्च संयोगात्, हे राम, यदि पापात्मा संवत्सरमेकं तिष्ठति, तदा स पापं सञ्चिनोति। किन्तु, हे काकुत्स्थवंशसम्भूत, यः पुराणज्ञः सर्वतत्त्वसारवित् भवति, तस्य महानपि पापराशिः विनश्यति, कृतपापानि च क्षयमुपयान्ति। यथा महाग्नौ शमिते धूमराशिः शेषो भवति, तथा दीपस्य समीपे पतङ्गः आकृष्टः सन् अपि तं दीपाग्निं न शमयितुं शक्नोति। एवं, पुराणिकः परकृतानि पापानि नाशयति; यः प्रेतादिभूतग्रहग्रस्तः स्यात्, तस्य तादृशभूतभीतिं स पुराणिकः निवारयति। यथा मन्त्रकुशलः दुःखं निवारयति स्वयम् अनभिभूतः सन्, एवं पुराणिकः पापप्राप्तिं न अर्हति। स्वकृतं वा परकृतं वा, यत्किञ्चित् पापं भवेत्, तदपि पुराणविद् नाशयति, स्वकृतं महापापमपि। स तु भवानीशयोः समदर्शी, हृषीकेशे च विवेकी, लौकिकवैदिककर्मकुशलः, रुद्रजपेषु अनासक्तः। स संतुष्टः, शान्तचित्तः, कर्मकुशलः, शक्तिमान्, योगाभ्यासी, आत्मसंयमी; यथा तव पुराणिकः पूज्यः वसिष्ठऋषिः आसीत्। राजन्, तव आज्ञया स आयोध्यायां स्थित्वा सर्वां पृथिवीं रक्षितवान्, संकटे समुपस्थिते त्वां च रक्षितवान्। अथ शुक्रस्य उपदेशेन दैत्यः त्वत्समीपं आगतः, ‘त्वं शयानेन निद्रावशे हन्तास्मि, अन्यः अवसरः नास्ति’ इति वदन्। तदा ब्राह्मणः वसिष्ठः, तव हितकामः, एतद्विज्ञाय चिन्तयामास—‘यदि दैत्यः काकुत्स्थं शयानं प्रमत्तं च पश्यति, तदा स नूनं हन्याद्।’ ‘स दैत्यः ब्रह्मणः वरं लब्धवान्; मया तस्य कृत्यं वारयितव्यम्’ इति निश्चित्य स मुनिः सैन्यं गृहीत्वा निर्यातः। दैत्यं मृत्युवर्जितं न हन्तुं समर्थः सन्, स मुनिः स्वयमेव दैत्यरूपं गृहीत्वा इदं वचनं उवाच—‘कस्मादिमं मुनिवनं त्वया आगतम्?’ दैत्यः प्रत्युवाच—‘अहं राजा, दैत्यहन्ता, तं हन्तुं समागतः।’ ततो मुनिः अपि अवदत्—‘जीवनं वा मरणं वा तव किमर्थं? मम मांसं खाद, युद्धं कुरु, विजयमवाप्नुहि।’ राक्षसः उवाच—‘त्वं राक्षसः मम भोजनं कथं भविष्यसि? वसिष्ठोऽपि मानवस्वरूपधारी आकाशे तिष्ठति।’ तस्मिन्मूर्ध्नि निष्ठीव्यो, तं मुष्टिना ताडितवान्; तेन ताडितः राक्षसः मुनिं तत्रैव अपासारयत्। तौ उभौ परस्परं पलायमानौ सागरं प्राप्तवन्तौ; तत्र तं राक्षसं तद्देशवासी एकः गृहीत्वा निरोधयामास। मुनिः punarapi पूर्ववत् आयोध्यायां स्थितः। शम्भुः पुनरुवाच—‘तस्मात्, निरसूतः पुराणविद् यथेष्टं आचरितुमर्हति।’ अथ अहं तव श्रवणस्य शुभविधिं कथयिष्यामि, शृणु। शुक्लपक्षे शुभदिने, शुभवारनक्षत्रसंयुक्ते, यदा तिथि लग्नं च शुभं स्यात्, ग्रहताराणि च बलिनि, ग्रहाः न ग्रहग्रस्ताः, न बालाः, न वृद्धाः, न गुरुग्रस्ताः; न कृष्णपक्षे, न ग्रहणे, न नास्तिकसन्निधौ। तदा पूर्वोक्तलक्षणयुक्तं पुराणं श्रोतव्यम्। शुद्धे गृहे, शुद्धपीठे, वा मठे, नदीतीरे, देवालये, वा सभागृहे, वा रम्यायां पथायां, वा पुण्यशालायां, हे राघव, तत्र पुराणविदं ब्राह्मणश्रेष्ठं स्वयमेव सन्मान्यः। सर्वेभ्यः उत्तमं आसनं विन्यस्य, मृदु वचनेन ‘आगच्छ धर्मासन’ इति आह्वयेत्। यदा पुराणारम्भदिवसः, तदा यथाकामं कृत्यं उद्घोषयेत्, पुराणप्रवक्तारं वस्त्रादिभिः पूजयेत्। शुभानि, नवानि वस्त्राणि, कुम्भं, कण्ठाभरणं, पात्रं वा आसनं च दद्यात्। गन्धपुष्पाक्षतान् ताम्बूलं च समर्प्य, श्वेतवस्त्रधारीं, चन्द्रवर्णां, चतुर्भुजां विष्णुं ध्यानयेत्। तस्य प्रसन्नवदनं सर्वविघ्ननिवारणाय चिन्तयेत्; सभां पूजयित्वा, गणेशं प्रार्थयेत्। ‘ॐ नमः’ मन्त्रेण सरस्वतीं पूजयेत्, स्तुवीत च; प्रातःकाले पुराणपाठं आरभेत्। प्रथमदिने, हे राम, पञ्चदश शुभश्लोकान् पठेत्; द्वितीयदिने तद् द्विगुणान् शुभश्लोकान्। तृतीयदिने, हे राम, ततोऽधिकांश्च श्लोकान् पठनीयाः; दिनविच्छेदं विना प्रवचनं श्रवणं च सततम् आचर्यम्। यदा व्यवस्था कृताभवति, तदा ताम्बूलादिकं पुराणिकाय दद्यात्, पुनरपि अन्यदिने शृणुयात्। प्रतिदिनं पुराणश्रवणं करणीयम्—एवं शास्त्रस्य निर्णयः। यः पुराणं व्रतरूपेण शृणोति, स यदा कदा वा तस्य पुराणस्य श्रवणं करोति, तदा तस्य फलप्राप्तिः न संशयः। एकः श्लोकः अपि यः पुराणश्रवणकाम्यया शृणोति, तस्मिन्नेव दिने कृतं पापं नश्यति—नात्र संशयः। एवं यः पुराणं शृणोति, स ब्रह्महत्यापानकनकचौरगुरुपत्नगमनादिपापयुक्तोऽपि मोक्षं प्राप्नोति। अन्यानि सर्वाणि पापानि, यानि मानवैः कृतानि, अतीतानि च, तानि नश्यन्ति; शतसंवत्सरार्जितानि अपि पापानि, श्रोतुः प्रवक्तुः च, इहैव नश्यन्ति। कलियुगे ब्राह्मणेषु पूर्णज्ञानं न विद्यते; तथापि अपूर्णं प्रवचनमपि दानकर्मवत् फलदं भवति। व्यासः एव केवलं पुराणार्थं वेद, अन्यः न; अहं तु विशेषेण वेद्मि, व्यासात् च स्रष्टुः च अधिकम्।” इति शम्भुना पुराणश्रवणस्य माहात्म्यं, पुराणिकस्य महत्त्वं, तस्य गुणाः, तथा पुराणश्रवणविधिः, रामाय सम्यक् उपदिष्टम्।