शृणुत, देवि, एषा पुण्या कथा यथाशास्त्रं प्रवृत्ता। सर्वं विश्वं ब्रह्मादिसंयुक्तं तस्यैव दास्यम् आपन्नं, इति यः मन्त्रमर्थं विज्ञाय ततो मन्त्रम् उपयुञ्जीत। अथ तस्य मन्त्रम् अर्थं न जानन् न सिद्धिम्, न भोगं, न भक्तिम्, न मोक्षं लभते, सुन्दरानने। एवं मन्त्रमर्थोपदेशाख्ये अध्याये एकविंशत्यधिकद्विशततमं समाप्यते, यत्र उमामहेश्वरयोः संवादः श्रीपद्ममाहापुराणस्य उत्तरखण्डे पञ्चपञ्चाशत्सहस्रश्लोकसंयुक्ते प्रवृत्तः। ततः पार्वती देवी प्रणम्य परमेश्वरं पप्रच्छ—"भगवन्, विस्तरेण मे मन्त्रवाक्यानां माहात्म्यं, भगवतः स्वरूपं, तस्य शक्त्यादिगुणांश्च कथय। तथा सर्वदेवानां नाथ, विष्णोः परमं धाम, हरिरूपविभागांश्च यथावत् सर्वं वद।" ईश्वरः प्रत्युवाच—"शृणु, देवि, अहं ते परस्यात्मनः स्वरूपं, तस्य शक्तिसमूहं, गुणसमूहं, हर्यवस्थाश्च कथयिष्यामि।" "सः परमपुरुषः विष्णुरित्यपि नारायण इत्यपि कथ्यते, स एव लोकनाथः, सनातनः परमात्मा। तस्य सर्वत्र हस्तपादाः, सर्वत्र चक्षूंषि, सः सर्वं जगत् व्याप्य तिष्ठति, तस्मिन्नेव सर्वाणि परमधामानि स्थितानि।" "सर्वं धारयन् अपि सः मुनिनां मनांसि अपि अतिक्रामति। एवं श्रीपतिः परमपुरुषः स्वेन तेजसा शुभरूपधारी, श्रीया सह रमणाय अनेकविधं दिव्यं रूपं धारयामास।" "हरिः विशालाङ्गः, अग्निसदृशरूपः, नवयौवनं प्राप्तः, श्रीया जगन्मातर्या सह रममाणः, स्वतेजसा सोमस्य सुधाकरकरजालवत् विराजते।" "एषः जगन्मातुः पुत्रः नित्यं नवयुवः, कोटिकन्दर्पलावण्यसम्पन्नः, सः परमधाम्नि स्थितः।" "तस्य रमणाय परमं व्योम, सर्वं च जगत् क्रीडायै सञ्जातम्; तस्य भोगक्रीडया विष्णोः द्वैधं रूपं प्रतिष्ठितम्।" "सः नित्यं भोगे स्थितः; यदा क्रीडां संहरति, तदा भोगक्रीडा तस्यैव शक्त्या धार्यते।" "तस्य त्रिभागः परमधाम्नि व्याप्य स्थितः, एकभागः अत्र प्रकटितः; त्रिभागः नित्यः, एकभागः तु भगवतः अनित्यं क्षेत्रम्।" "तस्य नित्यं शुभरूपं परमधाम्नि स्थितम्, अव्ययम्, शाश्वतम्, दिव्यम्, नित्यनवयुवकम्।" "सः नित्यं जगन्मातर्या, श्रीया च भूया च रमणाय आवृतः; एषा श्रीः, जगन्माता, विष्णोः नित्यं अव्यविचारिणी।" "यथा विष्णुः सर्वव्यापी, तथा लक्ष्मीः अपि, शुभानने; विष्णोः पत्नी, नित्यशुभा, सर्वलोकाधिपत्नी।" "सर्वत्र हस्तपादवती, सर्वतोमुखशिरोमुखी, नारायणी, जगन्माता, सर्वस्य जगतः आधारभूता।" "यदस्ति जगति चराचरं, तत्सर्वं तस्याः कटाक्षपरतन्त्रं; जगतः सृष्टिसंहारौ तस्याः नेत्रयोः निमीलनविमीलनाभ्यां भवतः।" "सा महालक्ष्मीः सर्वस्य मूलम्, त्रिविधा स्वरूपेण, परा देवी; व्यक्ताव्यक्तरूपेण सर्वत्र व्याप्य तिष्ठति।" "सा परा देवी समग्रं जगदशून्यं दृष्ट्वा, तत्तदशून्यं स्वतेजसा पूरयामास।" "सा लक्ष्मीः, भूः, नीलादेवी च कथ्यते; सा एव जगदधारभूता, भूमिरूपं धारयति।" "अपांरूपादिकं धारयन्ती, नीलारूपां प्राप्तवती; लक्ष्मीरूपां गत्वा, सा एव श्रीः, धनस्वरूपिणी।" "एवं सा देवी स्वेन रूपेण जगतः श्रीः, सुन्दरानने; सर्वा विद्याः लक्ष्म्याः एव रूपाणि।" "सर्वं सौन्दर्यं तस्याः रूपं स्मृतम्; शोभा, स्वभावः, आचारः, स्त्रीणां सौभाग्यं—एतानि सर्वाणि, हे पार्वति, तस्याः रूपं, सर्वस्त्रीषु शिरसि स्थापितम्।" "तस्याः कटाक्षेण, तस्याः उग्रदृष्ट्या, ब्रह्मा, शिवः, इन्द्रः, चन्द्रः, सूर्यः, कुबेरः, अग्निश्च, महदैश्वर्यं प्राप्नुवन्ति।" "लक्ष्मीः, श्रीः, कमला, विद्या, माता, विष्णुप्रिया, सती; पद्मस्थितिः, पद्मधारिणी, पद्मलोचना, विश्वशोभा।" "भूताधिपः, नित्यः, क्षमासंपन्नः, सर्वव्यापी, शुभा; विष्णोः पत्नी, महादेवी, क्षीरसागरतनया, रामा।" "अनन्ता, जगन्माता, भूः, श्यामाङ्गी, सर्वसौख्यप्रदा; रुक्मिणी, सीता, सर्ववेदमयी, शुभा।" "सती, सरस्वती, गौरी, शान्तिः, स्वाहा, स्वधा, रतिः; नारायणी, सुस्वरूपा, विष्णोः अनपायिनी।" "यः प्रत्यूषे समुत्थाय एतानि पुण्यानि नामानि पठति, सः महदैश्वर्यं, धनधान्यं, मलरहितत्वं च प्राप्नोति।" "हेमवर्णा, मृगशावाकृति, सुवर्णरजतहारभूषिता; सोमसमा प्रभया, सुवर्णमयी लक्ष्मीः, विष्णोः कदापि न वियुज्यते।" "सुगन्धा, अजिता, नित्यपुष्टा, कर्मदायिनी; सर्वभूताधिपत्नी—तां श्रीं अत्राहम् आवाहयामि।" "ऋग्वेदे अपि सा महादेवी स्तूयते; सा शिवाय च देवेभ्यश्च सर्वसमृद्धिं, सुखं च दत्तवती।" "सा अस्य जगतः अधिष्ठात्री, विष्णोः नित्यपत्नी; तस्याः कटाक्षपरतन्त्रं सर्वं जगदचलचलम्।" "सा देवी तस्य वक्षसि अग्निशिखेव तेजसा तिष्ठति; स एव सर्वेश्वरः, अक्षरः, अव्ययः पुरुषः।" "सः नारायणः, श्रीयुक्तः, करुणागुणसागरो, स्वामी, सौम्यः, पुण्यः, सर्वज्ञः, सर्वशक्तिसम्पन्नः।" "सः नित्यकृतार्थः, स्वभावतः सखा च सहचरः; अमृतसिन्धुकरुणासिन्धुः, सर्वदेहिनां शरण्यम्।" "स्वर्गे सुखप्रदाता, मोक्षदः, भक्तानां करुणानिधिः; तस्मै श्रीविष्णवे सर्वं सेवां समर्पयामि।" "सर्वत्र, सर्वकाले, सर्वावस्थायां, सर्वं पद्मनाथस्य एव; तस्य स्वरूपं विज्ञाय, सेवासुखं आप्नोति।" एवं, देवी, उमामहेश्वरयोः संवादे, विष्णोः श्रीशक्त्याः च महिमानं, मन्त्रमर्थस्य च माहात्म्यं, जगदाधारभूतयोः श्रीविष्णुलक्ष्म्योः स्वरूपं, तेषां च नामरूपवैभवं, शास्त्रानुसारं श्रावयामास।