ततः, अन्येन हस्तेन वा वामहस्तेन वा, शुद्धं पापनाशनं धारां स्रवयित्वा, भगवतः स्थापने कृत्वा, गोपञ्चगव्यैः स्नापयेत्, ततोऽमृतपञ्चकैः, तदनन्तरं मधुरत्रयैः स्नानं कारयेत्। देवमलङ्कृत्य, भूयः श्रीमहेश्वरं स्नापयेत्; शीतलीकरणं समर्प्य, आचम्यादिकं विधिपूर्वकं कुर्यात्। ततो वस्त्रं यज्ञोपवीतं च, गन्धपञ्चविधं, कर्पूरं मरुवं पाटीरं च समर्पयेत्। मिश्रितं पृथग्वा, सुगन्धिद्रव्यैः लिङ्गं पूजयेत्; यथाशक्ति, सुगन्धेन पूर्णं पीठं कुर्यात्। ततः, मौनं वा यथायोग्यं द्रव्यं वा समर्प्य, कृष्णं पुष्पं समर्पयेत्; श्रीपत्रं अरुचिं याज्यं च यथाशक्ति समर्पयेत्। विविधधूपैः, अथवा केवलं गुग्गुलुना, कपिलायाः घृतमिश्रितेन, सर्वधूपेषु प्रशस्यते। धूपं समर्प्य, दीपं च कपिलघृतनिर्मितं, अथवा केवलं घृतमात्रेण, दीपदानं समर्पयेत्। यथाशक्ति पुष्पैः, ततो मुखविसोधितं कृत्वा, आदरेण तांबूलं समर्पयेत्। प्रदक्षिणं प्रणिपातं च कृत्वा, एवं पूजनं सम्पूर्णयेत्; अनन्तरं पञ्चविधगीतसहितं पूजनं प्रवक्ष्यामि। गीतं, वाद्यं, पुराणपाठः, नृत्यं, हर्षवचनानि; आरात्रिकं, पुष्पार्पणं, सम्पूर्णसमर्पणं च। क्षमापना, विसर्जनं च सेवायां निर्दिष्टं; अलङ्कारः, छत्रं, चामरं, व्यजनं च समर्पयेत्। शिवस्य यज्ञोपवीतं सेवा, षड्विधोपचारैः सह; यः शिवं द्वात्रिंशदुपचारैः पूजयति, स नूनं एकस्मिन्नेव दिने सर्वपापविनाशनं प्राप्नोति; द्वात्रिंशदुपचारयुक्तं पूजनं श्रेष्ठतमं परं च। सदा शिव उवाच—एवं, कपिसत्तम, तव पूजनं वक्ष्यामि; मम चरणयुगलं पूजयित्वा सर्वपूजाकृत् भव। लिङ्गे यथाविधि पूजां कुर्यात्; एवं मम पूजनं कुरु। हनुमान् उवाच—मम गुरुणा लिङ्गपूजा नियोजिता च; अहं पूर्वमेव तद् अकरवम्, भगवन्; अनन्तरं तव चरणयोः पूजनं करिष्यामि। इत्युक्त्वा, स भगवानं प्रणम्य, शिवलिङ्गपूजायां प्रवृत्तः। ततः, सरस्तटं गत्वा, वालुकामण्डपं निर्माय, ताडपत्रासनं च स्थापयामास। पादहस्तप्रक्षालनं कृत्वा, आचम्य, समाधिना भस्मस्नानं कृत्वा, पुनरपि मौनं स्थापयित्वा आचम्य। ततः, दिव्यं वेदिकां निर्माय, सुन्दरपद्मैः अलङ्कृत्य, ताडपत्रे उपविष्टः कपिः पद्मासनं आसीनः। प्राणसंयमं कृत्वा, वैराग्यं समास्थाय, शुद्धध्यानसहितः, गुरवे व ईशानाय च प्रणम्य, मन्त्रजपं आरब्धवान्। ततः, देवपूजायै संकल्पितः, पलाशपत्रयुगलं जलं समाहृत्य, शिरःकुम्भात् जलं स्थापयित्वा, अग्निं च त्रिमन्त्रैः संस्कृत्य, आवाहनादिस्नानपर्यन्तं सर्वकर्म अकुरुत। ततो देवस्य स्नानाय, हस्तकुहरे जलं गृहीत्वा, देवमवलोक्य, कपिः पीठं न ददर्श। केवलं लिङ्गं हस्ते दृष्ट्वा, भयाकुलः महायोगी उवाच—किं पापं मया कृतं, येन शिवलिङ्गं पीठवर्जितं मम हस्ते अस्ति; अद्य मम मृत्युर निश्चितः यदि पीठं न आगच्छेत्। तर्हि रुद्रं जपिष्यामि; महेश्वरः आगमिष्यति। एवं निश्चित्य, शतरुद्रीयं जपितवान्। तथापि महेशः न आगतः; तदा कपिश्रेष्ठः रुद्रं भूमौ न्यस्य, वीरभद्रः आगतः। कस्मात् त्वं रोदिषि, भक्त? रोदनकारणं वद। हनुमान् उवाच—पश्य, लिङ्गं पीठरहितं; पश्य मम पापसञ्चयम्। वीरभद्रः उवाच—यदि पीठं तव लिङ्गे न आगच्छेत्, त्वं प्रमादं मा कुरु; अहं जगद् दग्ध्वा दास्यामि यदि पीठं न आगच्छेत्। लिङ्गं पीठं च दर्शय, आगतम् अनागतम् वा। तदा लिङ्गपीठस्य आगमनं न दृष्ट्वा, वीरभद्रः— वीरभद्रः, महाबलसम्पन्नः, सर्वलोकदाहाय इच्छन्, भूमौ अग्निं क्षिप्तवान्; क्षणेन भूमिः दग्धा। ततः सप्तभूवल्लीः दग्ध्वा, पुनः ऊर्ध्वं गत्वा, ऊर्ध्वलोकवासिनः अपि दग्धवान्। ललाटनेत्रोत्थं अग्निं नखेन गृहीत्वा, प्रभुः तं जम्बीरफलसदृशं कृत्वा, पाणौ धारयामास। यदि तव पीठं न आगच्छेत्, लोकाः दग्धाः भविष्यन्ति, न संशयः। तत्रापि न आगतम्, वीरभद्रः महाबलः— महात्मानः सनकादयः, योगेन आगमनं ज्ञात्वा, गौतमस्य श्रेष्ठाश्रमे समागत्य, महेश्वरं उपसस्रुः। द्विजातयः देवांश् न अपश्यन्, सन्निहितानपि; ततः सर्ववेदोत्थस्तोत्रैः तम् स्तोतुं आरब्धाः। ॐ, देवदेवाय नमः, शुद्धतेजसे, अचिन्त्यरूपाय; देवाधिपाय नमः, शुद्धाय, वेदगुहाय नमः। शिवाय नमः, आद्याय देवाय; नागयज्ञोपवीतिने नमः; दिव्यानन्दमूलाय, त्रय्यात्मकाय, बिन्दवे, जगद्धारिणे नमः। पृथिव्यापः खं वायुः चन्द्रमाः वह्निः रविः आत्मा—एते अष्टमूर्तयः शङ्करस्य; तं ज्ञानगम्यं नित्यं नमामि।