श्रद्धया साधकः ‘सद्योजातं प्रपद्यामि’ इति मन्त्रं जपन् पादयोः भस्म धारयेत्, ततः ‘ॐ’ इत्युक्त्वा समग्रे शरीरे भस्म प्रक्षिपेत्। एषः परमो विधिः स्नानस्य तदनुष्ठानस्य च त्रिवर्णानां निर्दिष्टः। अधुना गुरुणा उपदिष्टं शूद्रादीनां नियमं कथयामि। ज्ञानी ‘शिव’ इति शब्दं उच्चार्य भस्म पवित्रयेत्, तदनन्तरं सप्तवारं गृहित्वा ‘शिवाय’ इति शिरसि स्थापयेत्। ‘शङ्कराय’ इति जपन् मुखे भस्म निवेशयेत्, ‘सर्वज्ञाय’ इति हृदि, ‘स्थाणवे नमः’ इति गुप्ताङ्गे तथा स्वयम्भुवि अपि तद्वद्। मन्त्रं जपित्वा पादयोः शुद्धं भस्म निवेशयेत्, ततः ‘नमः शिवाय’ इत्युक्त्वा समग्रे शरीरे प्रक्षिपणं कार्यम्। यदि भस्म न स्यात्, तर्हि दूर्वां प्रयुञ्जीत; तदभावे रजतम्। सायं प्रातः देवीपूजा-जपं कृत्वा मन्दिरं गच्छेत्। देवायतने, वेदिकायां, वा शुचौ कर्दमे ललितपद्मादिलक्षणैः भूषिते स्थल उपवेशः कारयेत्। चतुर्वर्णवर्णैः चूर्णैः, अथवा केवलं श्वेतैः, पद्मस्वस्तिकादिलक्षणैः विविधैः अलङ्कारैः भूषयेत्। नीलोत्पल, गदा, शङ्ख, त्रिशूल, डमरू, पञ्चशिखरमन्दिर, शिवलिङ्ग, कल्पवृक्ष, गुच्छ, कुटुम्बक, षट्कोण, त्रिकोण, नवकोण, द्वादशकोणक, दोलिका, पादुका, व्यजन, चामरयुग्म, छत्रयुग्म, विष्णु-ब्रह्मादिदेवानां चित्रैः वेदिकायाम् अपि वा मन्दिरे चूर्णैः रचयेत्। यत्र देवपूजा, तत्र एवं व्यवस्था कार्या। स्वहस्तेन कृतं प्रधानं, क्रीतम् द्वितीयम्, याचितं तृतीयम्, बलात् प्राप्तं चतुर्थम्। योग्ये समर्पितं फलदं, अयोग्ये बलात् गृहीतम् निष्फलम्। लोहिततण्डुल, जपापुष्प, स्थावर, कृष्णमाष, रक्तवस्तु, तण्डुल, यव, तद्भवशाखा, उत्तम-मध्यम-अधमानुसारं यथायोग्यं समर्पयेत्। पद्मादिभिः यथाविधि प्रतिष्ठां कुर्यात्, पूर्वदिशं वा उत्तरदिशं वा केवलं पूर्वदिशं मुखीकृत्य स्थापयेत्। अधुना आसनं वक्ष्यामि—कुश, चर्म, वस्त्र, काष्ठ, तालपत्र निर्मितम्। श्वाल, सुवर्ण, रजत, ताम्र, सूर्यतप्तगोमयादिभिः अपि आसनं निर्मीयते। चत्वारि चर्माणि—व्याघ्र, मृग, अजिन, सडुल, बान्दुक चर्म। यथासम्भवं तैः आसनं कृत्वा, पद्मासनं वा स्वस्तिकासनं वा आसीनः स्यात्। दर्भासने वा भस्मासने वा स्थित्वा, प्राणवाक् संयम्य, अन्तरङ्गे देवस्य रूपं ध्यायेत्। केशाग्रभागे, द्वादशाङ्गुलपरिमिते देशे, सूक्ष्मः शिवः सर्वेषु भूतेषु सञ्चरन्, विश्वरूपेषु गुह्यः तिष्ठति। सर्वाभरणभूषितं, रत्नगुणसमन्वितं तं मनसा ध्यायेत्, तेन शरीरं पूरयेत्। तस्य तेजसा शरीरस्थं पापं विनश्यति, यथा सुवर्णं पारदस्पर्शात् रक्तं वा श्वेतं भवति। शुद्धं द्वादशाष्टपञ्चत्रिपत्राकृतिं आसनं निर्माय लिङ्गं स्थापयेत्। लिङ्गे गुह्ये महेश्वरं चिन्तयेत्, शुद्धपात्रे गन्धोदकं स्थापयेत्। गन्धपुष्पाणि ॐकारेण सम्पूज्य प्राणायामं कुर्यात्; शूद्राणां तु ॐ न निर्दिष्टम्। प्राणायामे ‘शिव’ मन्त्रेण च ॐकारेण च ध्यायेत्, गन्धपुष्पतण्डुलादीनि उपचारद्रव्याणि उपस्थापयेत्। तानि समीपे स्थापयित्वा, ‘शिवस्य प्रीत्यर्थं शिवपूजां करिष्ये’ इति सङ्कल्पं कुर्यात्। एवं सङ्कल्प्य, आवाहनाद्यादि कृत्वा स्नानपर्यन्तं विधिना स्नानं व्यवस्थित्य कुर्यात्। ‘नमस्ते’ मन्त्रेण, शतरुद्रीयविधिना, अविच्छिन्नधारया स्नानं मोक्षधारा इति कथ्यते। एतया धारया, मासमेकं जप्त्वा रुद्रं, एकवारं, त्रिवारं, पञ्चवारं, सप्तवारं, नववारं वा, एकादशवारं, एकादशसंख्यया वा, एतत् मोक्षस्नानं मासपर्यन्तं मोक्षदं भवति। शैवविद्यया वा केवलं ॐकारेण, मृण्मये पात्रे, पद्मनाळैः, खण्डैः, तरङ्गैः वा स्नानं कुर्यात्। यथाशक्ति, ताम्रपात्रे मुक्ताफलैः, नैवेद्येन, पुष्पैः च स्नापयेत्। अधुना शृङ्गस्य यथायोग्यं स्नानविधिं वक्ष्यामि—प्रथमं अन्तः शुद्धिं, ततः बहिः शुद्धिं कुर्यात्। तैलाभ्यक्तं लघु च कृत्वा, सम्यक् छित्त्वा, यथोचिते स्थले पात्रे वा सम्यगाकारकुण्डे स्थापयेत्। कुशदर्भैः देवस्य स्नानं सम्पादयेत्; एष जलमयः वृषशृङ्गस्य विधिः। मुखदेशे निषिद्धधातोः अर्धं वर्जयेत्; संयुक्तमुखे नागदण्डाकारं नागरूपं नलिकां निर्मायेत्। फलस्थले लघुपात्रं स्थापयेत्, दण्डेन छिद्रं कृत्वा, तत्रैवोपरीपात्रे स्थापितं जलं यन्त्रेण प्रक्षिपेत्।