देवाधिपतिना शुभैः कोमलैश्च स्वरैः संकीर्णैः गीतं गायति, तदा नारदः विविधैः रागैः नृत्यन् गीतं चकार। स स्वस्यैव वाणीमधुर्येन संयुक्तं सर्वगुणैः शोभितं स्थिरस्वरं गृहित्वा, गीत्या विजयं प्राप। वासुदेवः हस्ताभ्यां मृदङ्गं ताडयामास, तुंबरुः चतुर्मुखः सुमधुरं वादयन् प्रकाशमानेन तेजसा बभौ। गौतममुख्याः गायकाः तत्र मौनं प्राप्नुवन्, कपिसत्तमः हनूमान् मधुरं गीतं गायन् स्थितवान्। केचित्स्वराः क्षीणाः, केचिद्बलवन्तः; स्वस्वरूपं परित्यज्य, सर्वे सङ्गीतमग्नाः। तत्र सर्वे देवाः, ऋषयः, दानवाश्च तुष्णीं स्थिताः; केवलं हनूमान् गायन्, अन्ये सर्वे श्रोतारः अभवन्। मध्याह्ने भोजनसमये, महेश्वरः उत्तमानि वासांसि परिधानं कृत्वा गीतश्रवणे निमग्नः अभवत्। विष्णुः पितामहश्च स्वस्ववर्णवस्त्राणि परिधाय, स्वकार्याणि समाप्य, कालिकां प्रति प्रस्थितवन्तः। ततः प्रत्येकः देवः स्वस्ववाहनमास्थाय प्रस्थितः; महेशः, सङ्गीतप्रियः, कपिसत्तमं हनूमन्तं सम्बोध्य उवाच— "त्वया मया कपिरूपे नियुक्तः; मम वृषं विना संकोचं आरोह्य, मां प्रति मुखं कृत्वा, गीतानि गाय।" तदा कपिवरः हनूमान् भगवन्तं महेश्वरं प्रति प्राह—"भगवन्, वृषारोहणशक्तिरेव केवलं त्वदीया, अन्यस्य न। यदि तव वाहनमहमारुह्येयम्, पापी स्याम्; अतः त्वं मां आरोह, अहं तव पक्षिरिव वाहनं।" "त्वां प्रति मुखं गायिष्यामि; पश्य।" इति उक्त्वा, महेश्वरः हनूमन्तं वृषमिवारुह्य स्थितवान्। शङ्करः तं समारुह्य, हनूमान् शिरः कण्ठं च परावर्त्य, त्वक् विमुञ्चन्, पूर्ववत् गीतं गायन्, भगवन्तं प्रति मुखं कृत्वा स्थितवान्। तस्य गीतामृतं श्रुत्वा, शम्भुः गौतमगृहं गतः; तत्र देवाः, मुनयः, दानवाश्च समागत्य उपविविशुः। भोजनसमये गौतमेन सत्कृताः, तत्र सर्वे काष्ठपात्राणि समर्पितानि। हनूमतः गीते सर्वं समृद्धम्; तस्य गीतस्य समये, सर्वे अद्भुतदर्शनानि दृष्टवन्तः। तत्र द्वाभ्यां भुजाभ्यां भगवत्पादौ पूजयन्, सर्वाङ्गाभरणैः भूषितः, नवयौवनसमायुक्तः, मध्ये विराजमानः, देवैः शिरसि कृताञ्जलिभिः स्तूयमानः हनूमान् स्थितः। ततः शङ्करः हनूमतः शिरः हस्ताभ्यां गृहीत्वा, स्वं प्रति मुखं कृतवान्; हनूमान् पद्मासने उपविष्टः, एकं पादं हस्तयोः, अन्यं मुखे स्थापयामास। भगवतः पादाङ्गुलिभिः नासां स्पृशित्वा, हस्तैः स्कन्धं, मुखं, पाणिं, कण्ठं, वक्षः, मध्यं च स्पृशन् स्थितवान्। द्वितीयं पादं नाभौ स्थापयित्वा, शिरः नमयन्, शङ्करः चिबुकेन पृष्ठं स्पृशित्वा घोषं चकार। ततः शिवः मुक्ताहारं हनूमतः कण्ठे समर्पितवान्; तस्मिन्क्षणे विष्णुः महेशानं प्रति वचनमुवाच—"हनूमतः समः कोऽपि त्रैलोक्ये नास्ति; या दशा देवेभ्यः वेदभ्यश्च दुर्निर्लभा, सा तव पादयोः प्रतिष्ठिता। हे कपि, तव पादौ सर्वोपनिषदामव्यक्ततत्त्वं सर्वसंयुक्तम्; यमव्रतयोगादिभिरपि तव दशा क्षणमपि न लभ्यते। या शक्तिः महायोगिनां हृदयं पद्मे विशुद्धा वर्तते, सा हनूमति निवसति; युगकोटितपसा अपि मुनयस्तव रूपं न जानन्ति, किं पुनस्तव पादौ। किमुत भाग्यं यदि चपलः पुरुषो वा पशुरपि तव पादौ शरीरे धारयेत्। तव पादयुगलं शरीरे अपि स्थितं, योगिनः हृदि धारयितुं न शक्यते; सहस्रसंवत्सराणि अहं अपि भक्त्या त्वां पूजयन्, तव पादं न दत्तवानसि। लोके महद्विवादः अस्ति, हे नारायणप्रिय। हरिः शम्भोः तुल्यप्रियः, किन्तु मम तादृशं भाग्यं नास्ति।" सदाशिवः उवाच—"हे भगवन्, त्वत्समो मम कोऽपि नास्ति। न पार्वती, नान्यः कश्चन।" ततो गौतमः महादेवं प्रणम्य, अनन्तं करुणासिंधुं विनयेन उवाच—"अतीतान्नि मध्याह्नं, भोजनसमयः अयं सर्वेषां।" तदनन्तरं, आचम्य, भगवान् विष्णुना सह गौतमगृहं प्रविश्य, भोजनं कर्तुं प्रावर्तत। तत्र मुक्ताफलवलयैः, नूपुरैः, विद्युल्लेखाप्रभया पीतांबरपट्टकेन, नानाविधहारैः, कण्ठाभरणेन, यज्ञोपवीतेन, उत्तरीयवस्त्रेण च भूषितः, मणिकुण्डलयुगलेन, पुष्पजटाभरणेन, पञ्चगन्धानुलेपनैः, केयूरकङ्कणाङ्गुलीयकैश्च शोभितः, शिवः परमासन उपविष्टः; हरिं च उत्तमेऽसने स्वमुखे स्थापयामास। तौ देवश्रेष्ठौ परस्परं समुपविष्टौ, गौतमः ताभ्यां सुवर्णपात्राणि दत्तवान्। सः त्रिंशद्भिः विविधान्नैः, चतुर्भिः सुसिद्धक्षीरोदनैः, द्विशतैः सुसम्पक्तान्नैः, त्रिशतैः मिश्रभोज्यैः, शतैः मधुरैः मृदुकपिष्टकैश्च निषेवितवान्। पञ्चविंशतिभिः शाकैः सघृतैः, शर्करापाकैः, दाडिमककर्कटीफलैः, कदलीफलैः, क्षीरफलैः, स्वादुदाडिमैः, जम्बीरकैः, प्रियालविकङ्कटफलैः चान्यैः फलैः च समर्पितम्। एवं परम्परानुसारं नानाविधान्नानि दत्त्वा, आचमनीयजलं दत्त्वा, गौतमः उवाच—"भुज्यताम्।" सर्वे भोजनं कुर्वन्तः, गौतमः स्वयम् उत्तमवस्त्रचामरं गृहित्वा, शिवविष्णू फेनयन् स्थितः। तदा परमेश्वरः, हास्यार्थं, विष्णुम् उवाच—"पश्य विष्णो, हनूमन्तं—कथमसौ कपिः खादति!