यदा सः अपि हतः, तदा प्रह्लादः दैत्येश्वराः च सर्वे तत्क्षणमेव मृताः। तद् अद्भुतं दृश्यते स्म। ततो बाणस्य बुद्धिमतः बलं मृत्युनैव हृतम्। अहल्या दुःखातुरया पुनः पुनः प्रलपमाना रुरोद। गौतमेन महेश्वरस्य पूजनं कृत्वा सत्कृता, तदा वीरभद्रः महायोगी एतानि सर्वाणि दृष्ट्वा कोपितः अभवत्। सः चिन्तयामास—"हा घोरम्! हा महाघोरम्! महेश्वरस्य अनुचराः बहवः हताः। अहं शिवं ज्ञापयिष्यामि, यथाज्ञापयेत् तथा करिष्यामि।" एवं निश्चित्य सः अक्षयम् मन्दरगिरिं जगाम, त्र्यंबकं प्रणम्य सर्वं वृत्तान्तं निवेदयामास। तत्र ब्रह्माणं हरिं च उपस्थितौ दृष्ट्वा, शिवः एवमुवाच—"मम भक्तैः कृतं घोरकर्म दृष्ट्वा, वरदः अहम्..." इत्यादि। ततः सः उवाच—"विश्णुं द्रष्टुं गच्छामः, युवां अपि आगच्छतम्।" इति। तदा भगवाञ्छिवः वृषभं आरुह्य, तस्य वायौ चलिते चामरं वहन् अगच्छत्। नन्दिकेश्वरः शोभनवेषः सुवर्णदण्डेन शुक्लच्छत्रं प्रभुम् उपरि यथोचितं धारयामास। शिवस्य अनुमत्यैव हरिः नागान्तस्थानं स्थितवान्, तत्र रक्तनीलच्छत्रैः भूषितः, कौस्तुभमणिरपि तस्य वक्षसि दीप्तिमान् अभवत्। शिवस्यैव अनुमत्यैः ब्रह्मा अपि तदा हंसं आरुह्य, स्रष्टा इन्द्रगोपप्रभाभिः दीप्तच्छत्रैः शोभितः। सर्वे देवाः इन्द्रादयः स्वस्वयानि वाहनानि समारुह्य, नानावाद्यैः सह समं प्रस्थिताः। अनन्तकोटिसंख्या परिवृताः ते गौतमाश्रमं प्राप्ताः। तत्र ब्रह्माणं विष्णुं महेश्वरं च दृष्ट्वा, तदद्भुतं दृश्यं अपश्यन्। शिवः केवलं वामदृष्ट्या स्वभक्तं पुनरजीवयामास। सन्तुष्टः शंकरः गौतमं प्रति उवाच—"सन्तुष्टोऽस्मि, वरं वृणीष्व।" गौतमः उवाच—"यदि भगवन् त्वं तुष्टः, यदि वरः दातव्यः, तर्हि मम सदा तव लिङ्गपूजनसामर्थ्यं भवतु, हे महेश्वर।" "एष एव मया वृणीतः वरः, त्र्यंबक! शृणु। मम शिष्यः, महाभाग्यवान्, सर्वग्रह्याग्राह्यवर्जितः अस्तु।" "न सः स्वदृशा द्रष्टव्यं पश्येत्, न च नेत्रेण पश्येत्; न नासया घ्राणं कुर्यात्, न दद्यात्, न अन्यत् किंचिद् कुर्यात्।" "एवं बुद्ध्वा, एवं कृत्वा, सः यशस्वी योगी, विकृतवेषः, शंकरसम्भवः इति प्रसिद्धः।" "कोऽपि तस्य विरुद्धं न कुर्यात्, न तं हिंस्यात्। भगवन्, एष मे वरः, एतेषां च अमरत्वं देहि।" भगवान् उवाच—"एते कल्पान्तपर्यन्तं जीविष्यन्ति, ततः मोक्षं लप्स्यन्ते। एष तव कृतः वासः विशालः, अद्भुतः, कल्याणकरः च।" "किञ्चित्कालं वसामः, ततः देवालयं गच्छामः।" गौतमः उवाच—"भगवन्, यद्यपि अयुक्तं याचे, तथापि याचकः दोषं न पश्यति।" "देवेश, यदि त्वां तुष्यति, तर्हि यत् ब्रह्मादिभिः न लभ्यते, तत् देहि।" ततः प्रभुः विष्णुं निरीक्ष्य, हरिणः करं गृहीत्वा, सस्मितम् उवाच। सदाशिवः गोविन्दं कमलपत्राक्षं प्रति उवाच—"गोविन्द, तव उदरं शून्यम्; किं खाद्यं तुभ्यं दातव्यम्?" "स्वगृहवद् प्रविश्य खाद, अथवा पार्वत्याः गृहम् याहि—सा तव उदरं पूरयिष्यति।" इति उक्त्वा, प्रभुः तं हस्तेन गृहीत्वा, पृथक् अगच्छत्; नन्दिं यथायोग्यं आज्ञाप्य, द्वारपालं प्रति निर्दिष्टवान्। सदाशिवः गौतमं प्रति विष्णोः उत्तरं निवेदयन् उवाच—"सर्वेषां भोजनं संकल्प्यताम्, वयं भोक्तुम् इच्छामः, मुनिवर।" इति उक्त्वा, शङ्करः वासुदेवेन सह पृथक् अगच्छत्; तौ द्वावपि देवौ मृदुपर्यङ्कं आरोह्य, तत्र शयने स्थितौ। परस्परं संवाद्य, उभौ उत्थाय, गभीरं सरः प्रति स्नानार्थं जग्मतुः। पृथग् पृथक् जलं हस्ते गृहीत्वा, तत्र मुनयः राक्षसाश्च जलक्रीडायाम् मग्नाः। ततः विष्णुर्महेश्वरश्च शीघ्रं जलं छिक्षिपतुः; शंकरः पद्मकेशरपुटैः हरिं सम्पातयामास। सः तानि केशराणि केशवस्य मुखे विक्षिप्य, केशवः तानि पतन्ति दृष्ट्वा नेत्रे निमीलितवान्। एतस्मिन्नन्तरे महेश्वरः हरिणः स्कन्धमारोह्य, उभाभ्यां भुजाभ्यां तस्य शिरः गृहीत्वा, तं निमज्जयामास। पुनः पुनः उत्थापयन् निमज्जयामास; शंकरस्य बलात्, हरिः शनैः शंकरं पतितं चकार। ततः हरिपादौ गृहित्वा, आकृष्य, चक्रे च; तस्य वक्षसि ताडयित्वा, अच्युतं पतितं चकार। उत्थाय, हरिः जलं हस्ते गृह्य, शम्भुं छिक्षिपत्; हरः विष्णुं छिक्षिपत्। एवं मुनिगणैः सह जलक्रीडा प्रवृत्ता। क्रीडारम्यतया तेषां जटाः स्रस्ताः। क्रीडारम्ये तेषां जटाः परस्परं संलग्नाः, तैः मुनिश्रेष्ठैः परस्परं जटाभिः बद्धाः। बलवन्तः दुर्बलान् दुःखेन आकृष्यन्ति, केचन पतिताः, केचन रुदन्ति च। एवं जलक्रीडायां प्रवृत्तायां, नारदः हृष्टः आकाशे नृत्यन् घोषयामास। सः विपञ्चीवाद्यं कृत्वा, मधुरं गीतं गायन्, दश श्लोकान् रम्यं स्वरं गायामास। शंकरः, लोकसृष्टिकर्ता, तं मधुरं गीतं शृण्वन्, स्वयं सौम्यं गीतं गायितुं आरब्धवान्।