सर्वे जनाः शुभ्रवस्त्राणि परिधाय, भस्मना सर्वाङ्गानि लिप्तवन्तः, सर्वत्र त्रिपुण्ड्रैः शुभ्रभस्मरेखाभिः स्वदेहान् अलङ्कृतवन्तः। ततः सर्वे भार्गवाय प्रणम्य, भूतशुद्धिं कृतवन्तः। हृदयपद्मे खगेषु पञ्चभूतानि सन्ति, तत्र महत् व्योम्नि शुद्धाग्निः स्थितः। तस्य मध्ये शुभ्रदीप्तिं महेशानं चिन्तयितुं युक्तम्। एष तत्वः, अविद्यया मलेन च संयुक्तः, सर्वेषां सम्बन्धिनः, तं देहम् आकाशदीपेन ज्ञानाग्निना दग्धव्यम्। यदा आकाशावृतं यत् किमपि दग्धम्, ततः आकाशं दहेत्; आकाशं दग्ध्वा, आकाशाग्निसंयुक्तं वायुम् अपि दहेत्। तदनन्तरं, जलतत्त्वं, पृथिवीतत्त्वं च दग्ध्वा, तेषां गुणान् अपि दग्ध्वा, देहम् अन्ततः दहेत्। एवं ज्ञानाग्निना भूतानि दग्ध्वा, देही अग्निमध्ये स्थितं विष्णोः साक्षात्कारानन्देन पूर्णः भवति। तत्र शिवः, यस्य किरणाः शशाङ्करश्मिसमानाः, प्रादुरभवत्। शिवदेहात् निर्गच्छद्भिः किरणैः, अमृतरसयुक्तैः, तत्र प्रकाशः शीतलः, शान्तः, शशाङ्कप्रभासदृशः जातः। अमृतधाराभिः पूरितः, स बन्धुरिव समुत्थितः। अनुक्रमेण, भूतगणस्य अमृतप्लावनं चिन्तयेत्, ततः परं तत्वम्। एवं भूतशुद्धिं कृत्वा, मर्त्यः कर्मयोग्यः, शुद्धः च भवति। तदा एव, एष शुद्धिः प्राप्ता, यः पूजां जपं वा सम्यक् कर्तुं क्षमः, देवताध्यानेन ब्रह्महत्या-दोषादयः नश्यन्ति। एवं चन्द्रप्रभां ध्यानतः स्थिरीकृत्य, तां शिवलिङ्गे ध्यानपूर्वकं संस्थाप्य, प्रकाशमध्ये सदाशिवं चिन्तयेत्, पञ्चाक्षरमन्त्रेण अव्ययं पूजयेत्। ततः, पूर्ववत् आवाहनादिकान् क्रियाः कृत्वा, शङ्करं स्नापयेत्। आसनं उदुम्बरदर्भात्, रजतस्वर्णाद्युपरि वस्त्राभिः सुशोभितम् स्थापनीयं। अन्ते, प्रत्यासने फेनवृष्टिं कृत्वा, प्रत्यासनस्य पुरतः एकं सर्पं स्थापयेत्। उपर्यासनं, देवतान्तिके दक्षिणे वामे च, द्वौ सर्पौ स्थापनीयौ। सर्पयोः मध्ये जपापुष्पं, वस्त्रं च स्थाप्य, द्वादशवारं शुभ्रं पुष्पं मध्ये स्थाप्य, लिङ्गरूपे महेशं आसने संस्थाप्य पूजयेत्। एवं कृत्वा, तीर्यग्देव्यै श्रेष्ठं बाणं समर्प्य, पञ्चगन्धानष्टगन्धान च दत्वा, पुष्पैः पत्रैः शुभतिलैः अक्षतान्, सपिष्टान् शुद्धांश्च, पूजयेत्। विधिपूर्वकं धूपं, दीपं च, नियतदानानि च समर्प्य, शेषपूजार्थं सर्वे गाननृत्यादिकं कृतवन्तः। एतेषु कालेषु, गौतमस्य शिष्यः शङ्करात्मा नाम आगतः। स उन्मत्तवत्, दिगम्बरः, बहुधा वेष्टितः, कदाचित् द्विजश्रेष्ठवत्, कदाचित् चाण्डालवत् दृश्यते स्म। कदाचित् शूद्रवत्, कदाचित् योगिव्रात्यवत्, गर्जन्, उत्पत्य, नृत्यन्, स्तुवन्, गायन् च। कदाचित् रोदनं, कदाचित् शृण्वन्, कदाचित् पतन्, कदाचित् उत्तिष्ठन्, केवलं शिवज्ञानसम्पन्नः, परमानन्दपूर्णः सः। भोजनकाले सः गौतमं ययौ; कदाचित् गुरुणा सह अश्नाति, कदाचित् शेषभोजनं केवलम्। कदाचित् पात्रं चाटयति, कदाचित् मूकः आगच्छति; कदाचित् गुरोः हस्तं गृहीत्वा, स्वयमेव अश्नाति। कदाचित् गृहान्तर्गतं मूत्रं करोति, कदाचित् मृदना लिप्यति; गुरुः तं दृष्ट्वा सदा स्वहस्तेन गृहं नयति। स्वासने उपवेश्य, तं उपवेशयति, स्वयं च पात्रेण भुङ्क्ते। कदाचित् तस्य चित्तं ज्ञातुं, सुन्दरी अहल्या शिष्यम् आहूय, "भुङ्क्ष्व" इति उक्त्वा, शुभा सा— सुवर्णपात्रे भोजनं, अन्यस्मिन पात्रे पानं स्थापयित्वा, अन्यत्र अग्निं स्थापयामास। अन्यस्मिन पात्रे कोष्ठकूटं, कंटकपुञ्जं च स्थापयामास। "भुङ्क्ष्व, भुङ्क्ष्व" इति उक्त्वा, मुनिः अपि अश्नात्। यथा जलं पिबति, तथैव द्विजः अग्निं भुङ्क्ते स्म; कंटकान् भुक्त्वा अपि, सः यथावत् स्थितः। पुरा मुनिकन्याभिः भोजनाय आहूय, प्रतिदिनं मृत्तिकां, जलं, गोमयं च दत्तम्। सः हृष्टः मुदितः मृदं दारूणि च भुङ्क्ते स्म; स चाण्डालवद्वपुः मुनिः। पादुके धृत्वा, वृशपर्वाणं समागत्य, चाण्डालवद् भाषया भाषमाणः स्थितः। नग्नः सन्, वृशपर्वाणं तस्य जनानां मध्ये स्थितः, वृशपर्वा तम् अज्ञाय, तस्य शिरः छित्त्वा प्राहरत्। यदा सः द्विजश्रेष्ठः हतः, तदा चराचरं जगत्, सर्वे मुनयः च, अतीव अशुचयः अभवन्। महत्तमं शोकं गौतममुनौ समुत्पन्नम्; तस्य नेत्रेभ्यः अश्रूणि प्रवहन्ति स्म, दुःखं स्फुटं प्रकाशयन्ति। दैत्यसभायां गौतमः उवाच— "किं पापं अनेन कृतम्, येन तस्य शिरः छिन्नम्?" "सः मम प्राणेभ्यः प्रियः, सदा शिवभक्तः। मम मृत्युः निश्चितः, शिष्यः हि गुरुवत्।" "यत्र शिवभक्तानाम्, धर्मनिष्ठानां मृत्युः दृश्यते, तत्र अस्माकं मृत्युः अपि निश्चितः।" शुक्रः उवाच— "अहं तं जीवयिष्यामि, मम वंशः शिवप्रियः। किमर्थं सः म्रियते, ब्रह्मन्? तपसः मे बलं पश्य।" इति ब्रुवाणे शुक्रे, गौतमः अपि मृतः। तस्य मृत्यावन्ते, शुक्रः अपि योगबलात् प्राणान् त्यक्तवान्।