सः एव दृश्यद्रष्टा, श्रुतिश्रविता, स्पर्शस्पृष्टा, ध्यानध्यातृरूपः च अस्ति। सः एव वक्ता वाच्यः, ज्ञातृज्ञेयः, चैतन्याचेतन्यात्मकं विश्वं च—एषः हरिः श्रीनारायणाख्यः प्रभुः। सहस्रशिराः पुरुषः, सहस्राक्षः, सहस्रपादः, सर्वतः सर्वलोकान् व्याप्य, दशाङ्गुलमात्रेणात्यतिष्ठत्। यत् किञ्चित् भूतं भविष्यच्च, सर्वं तत् नारायणः हरिः एव; सः अमृतस्य अधिपः, अन्नरूपः विराट्पुरुषः च। स एव पुरुषः विष्णुः, वासुदेवः, अच्युतः हरिः; सः सुवर्णरूपः, पुण्यः, अमृतः, नित्यः, शिवः च। सः जगत्पतिः, लोकनाथः, ईश्वरः, हिरण्यगर्भः, सविता, अनन्तः, महेश्वरः च। भगवदिति च पुरुषशब्दः च तस्मिन्व्यवहार्येते; वासुदेवः सर्वात्मा निर्गुणः एव अस्ति। भगवान् विष्णुः परमात्मा, लोकमित्रः, चराचरस्य एकः अधिपः, योगिनां परं गतिः च। वेदादौ उच्चारितः अक्षरः, वेदान्ते प्रतिष्ठितः, प्रकृतिसमाहितस्वरूपः, सः एव परमेश्वरः। सा रूपं विष्णुः, सः नारायणः, हरिः; सः एव नित्यः पुरुषः, परमात्मा, महेश्वरः च। यत्र यत्र ऐश्वर्यं दृश्यते, तत्र तत्र ईश्वरशब्दः मुनिभिः प्रयुज्यते; निर्गुणं ऐश्वर्यं वासुदेव एव प्रतिष्ठितम्। वेदैः ‘आत्मेश्वरः’ इति सः कथ्यते; अतः वासुदेव एव महेश्वरत्वं प्रतिष्ठितम्। सः लीलया त्रिविधस्य सृष्टेः अधिपः, द्विविधस्य ऐश्वर्यस्य स्वामी, सर्वात्मा च। श्रीभूमिनीलानां पतिः सः ईश्वरः इति कथ्यते; अतः सर्वेश्वरत्वं वासुदेव एव प्रतिष्ठितम्। सः यज्ञपतिः, यज्ञः, यज्ञभोक्ता, यज्ञकर्ता, सर्वव्यापी, यज्ञभोक्ता, यज्ञपुरुषः, सः एव परमेश्वरः। यज्ञपतिः, हविर्भुजः, अक्षरः हरिः, अत्र अधिपः; तस्य सन्निधाने सर्वे दानवा असुराश्च क्षिप्रं पलायन्ते। विश्वरूपधारी हरिः जनार्दनः त्रीन् लोकान् पोषयन्, सः एव परमेश्वरः। येन सम्यग् हविभिः देवाः यज्ञं कुर्वन्ति, तस्मात् यज्ञात् द्विपक्षभुजः उत्पन्नाः। तस्मात् यज्ञात् सर्वे हविः, ऋक्सामादयः, अश्वाः, गावः, मनुष्याः च जाताः। सर्वयज्ञमयस्य अस्य पुरुषस्य शरीराज् जगत् स्थावरजङ्गमं सर्वं हरितः उत्पन्नम्। तस्य मुखबाहूर्वोरुपादाः वर्णाः क्रमशः अभवन्; पादतः भूमिः, शिरसः दिवः जातम्। मनसः चन्द्रः, चक्षुषः सूर्यः, मुखात् अग्निः इन्द्रः, प्राणात् अनिलः उत्पन्नः। नाभेः ब्रह्मा, आकाशः च; सर्वं जगत् चराचरं नित्यविष्णोः उत्पन्नम्। अतः सर्वात्मा विष्णुः नारायणः इति कथ्यते; एवं जगत्सर्वं सृष्ट्वा हरिः पुनः संहरति। यथा ऊर्णनाभिः स्वलीलया तन्तुं संहरति, एवं ब्रह्मेन्द्ररुद्रयमवरुणादीन् अपि सः संहरति। सर्वं निगृह्य पुनः गृहीत्वा सः हरिः इति कथ्यते; जगत् महोदधौ लीनं सति, मायातले परमपुरुषः स्थितः। स्वगर्भे लोकं स्थापयित्वा, सः शाश्वतः तत्र शेते; तदा केवलं विष्णुः नारायणः अच्युतः एवात्र आसीत्। न ब्रह्मा, न रुद्रः, न देवाः, न महर्षयः, न स्वर्गो, न पृथ्वी, न सोमः, न सूर्यः। न तारा, न लोकाः, न महाण्डं, यतः सर्वं जगत् हरिणा आवृतम्। पुनः सृष्टिकाले सर्वं तेन उत्पादितम्; अतः नारायणः इति स्मृतः। तस्य सेवा मन्त्रस्य चतुर्थ्यर्थे गीयते, हे पार्वति। एतत् सर्वं जगद् ब्रह्माद्यं तस्य दासः; एतदर्थं ज्ञात्वा मन्त्रः प्रयुज्यः। मन्त्रस्यार्थं अजानन् सिद्धिं न लभते, न भोगं, न भक्तिं, न मोक्षं, हे सुन्दरि। एवं श्रीपद्मपुराणे उत्तरखण्डे उमामहेश्वरसंवादे मन्त्रार्थोपदेशो नाम षड्विंशत्यधिकद्विशततमोऽध्यायः समाप्तः। ततः पार्वती उवाच—मन्त्रस्य पदानां महिमानं, भगवतः स्वरूपं, तस्य च शक्तिसमृद्धिं गुणांश्च विस्तारतः कथय। भगवन्, विष्णोः परमं धाम, हरेः रूपविभागं, सर्वं यथावत् वद। ईश्वर उवाच—शृणु देवि, परमात्मस्वरूपं, तस्य शक्तिसमूहं, गुणसमूहं, हरेः अवस्थाश्च वक्ष्यामि। सः परमपुरुषः विष्णुः नारायणः लोकनाथः, नित्यः परमात्मा। तस्य सर्वत्र हस्तपादाः, सर्वत्र चक्षूंषि; सः प्रभुः सर्वलोकान् व्याप्य, तस्मिन्सर्वाणि परमधामानि। सर्वं धारयन् अपि, सः मुनिनां मनांसि अतिक्रान्तवान्; एवं श्रीपतिः परमपुरुषः, भगवतीसहितं भोगाय दिव्यं शिवं रूपं बहुधा धारयामास। हरिः विशालाङ्गः, अग्निसदृशरूपः, कौमारं रूपं धारयन्, श्रीया जगन्मातृया सह रममाणः, स्वतेजसा सोमस्य सुधाकरकरसङ्काशः बभौ।