मनसा एव सर्वसिद्धयः सम्पद्यन्ते; अन्यथा तु नाशमेव आप्नोति जीवः। श्रद्धया युक्ते सति अल्पमपि अहङ्कारं कर्तुं अनुमन्यते। अहङ्कारग्रस्तस्य तु कदाचित् सुखं नास्ति; अहङ्कारमोहितात्मा तमसि गाढे निमज्जति। अतः मनसा स्वातन्त्र्यं न कर्तव्यम्; सः परमेणेशेन आश्रितः एव जीवति। तस्मात् चेतनस्य उपायेषु कर्तृत्वं नास्ति; सर्वं स्थावरजङ्गमं च भगवान्निश्चयेनैव सञ्चालयति। अतः स्वबलाधारितानि कर्माणि सर्वथा परित्यक्तव्यानि; भगवत्सामर्थ्येन तस्य किञ्चित् अप्यसाध्यम् नास्ति। तं दीप्तमानं प्रभुं भारं समर्प्य, तस्यैव कृते कर्माणि कर्तव्यानि; स हि परमात्मा हरिः स्वामी, अहं तस्य नित्यदासः। स्वस्य काममपि तस्मै आत्मेश्वराय समर्पयेत्; एवं मनसा एव प्राप्तं ममत्वं च अहङ्कारं च परित्यजेत्। शरीरे अहंभावः एव संसारस्य मूलं, कर्मबन्धनस्य च कारणम्; अतः प्राज्ञः मनसा महदहङ्कारं दर्पं च त्यजेत्। अधुना शुभे गिरिजे, नारायणशब्दस्य अर्थं वक्ष्यामि। ‘नाराः’ इति आत्मसमूहाः उच्यन्ते, तेषां परमपुरुषः एव लक्ष्यं। त एव तस्य मार्गः; अतः सः नारायणः इति कथ्यते। सर्वं चेतनाचेतनं यत् लोके दृश्यते, श्रूयते च, तत्र सः व्याप्य स्थितः सदा नारायणः इति स्मृतः। ‘नाराः’ इति सर्वभूतसमूहाः कथ्यन्ते; तेषां लक्ष्यं, आधारश्च स एव। तस्मात् सः नारायणः इति स्मृतः। तत्वानि अपि ‘नरात्’ जातानि, तानि ‘नाराणि’ इति विद्वांसः विदुः। त एव तस्य मार्गः; अतः सः नारायणः इति कथ्यते। कल्पान्ते सः समस्तं जगत् संहृत्य, यः धारयति, यः पुनः सृजति, स एव नारायणः। सर्वं चलम् अचलम् च जगत् ‘नार’ इति उच्यते; तस्य वासस्थानं, लक्ष्यं च स एव। ‘नार’ इति भूतसमूहः, तेषां पन्था, गन्तव्यं च स एव। अतः सः सदा नारायणः इति मुनिभिः अभिधीयते। यस्मात् जगन्ति समुद्रे महान् फेन इव उत्पद्यन्ते, पुनः तस्मिन्नेव लीयन्ते, तस्मात् सः नारायणः इति स्मृतः। यः नित्यः, नित्यधामनि स्थितः, मुक्तः, परमसुखभुक्ता, सः एव सर्वलोकनाथः नारायणः। नारायणः परं ब्रह्म; नारायणः परमार्थः। यद् यद् लोके दृश्यते, श्रूयते वा, अन्तर्बहिश्च, तत्सर्वं नारायणेन व्याप्य धृतम्। यः पापरहितः, परमपुरुषः, सर्वभूतान्तर्यामी, एक एव दिव्यः, नित्यः हरिः, अच्युतः नारायणः। यः द्रष्टा च दृश्यं च, श्रोता च श्रुतं च, स्प्रष्टा च स्पृष्टं च, ध्याता च ध्येयम् च। यः वक्ता च वाक्यं च, ज्ञाता च ज्ञेयं च, चेतनाचेतनजगत्—सर्वं तदेव हरिः, सः श्रीमान् नारायणः। सहस्रशिराः पुरुषः, सहस्राक्षः, सहस्रपादः; सः सर्वं विश्वं व्याप्य, दशाङ्गुलं अतीत्य स्थितः। यत् भूत्वा, भविष्यति च, तत्सर्वं नारायणः हरिः; स एव अमृतस्य अधिपः, अन्नेन तिष्ठन् विराट्पुरुषः। स एव पुरुषः विष्णुः, वासुदेवः, अच्युतः हरिः; सः सुवर्णमयः, पुण्यः, अमृतः, नित्यः, शिवः। सः विश्वेश्वरः, सर्वलोकनाथः, अधिपः; सः हिरण्यगर्भः, सविता, अनन्तः, महेश्वरः। भगवान् इति, पुरुषः इति च तस्य नाम्नि प्रयुज्यते; सः वासुदेवः, सर्वात्मा, निर्गुणः। भगवान् विष्णुः परमात्मा, लोकमित्रः; स एव चराचराधिपः, योगिनां परमार्थः। यः वेदानां आदि अक्षररूपेण उक्तः, वेदान्ते प्रतिष्ठितः, प्रकृतौ लीनः, सः परमेश्वरः। सा एव रूपं विष्णुः, सः नारायणः, हरिः; स एव नित्यः पुरुषः, परमात्मा, महेश्वरः। यत्र यत्र ऐश्वर्यं दृश्यते, तत्र ‘ईश्वर’ इति शब्दः मुनिभिः प्रयुज्यते; निर्गुणमपि ऐश्वर्यं वासुदेव एव प्रतिष्ठितम्। सः ‘आत्मेश्वर’ इति शाश्वतवेदवाक्यैः कथ्यते; अतः महेश्वरत्वं वासुदेव एव प्रतिष्ठितम्। त्रिविधस्य सृष्ट्यादेः अपि सः स्वलीलया ईश्वरः; द्विविधं च ऐश्वर्यं तस्यैव, सर्वात्मनः। श्री, भूमिः, नीलादीनां पतिः सः ईश्वरः इति घोṣ्यते; अतः सर्वेश्वरत्वं वासुदेव एव प्रतिष्ठितम्। सः यज्ञपतिः, यज्ञः, यज्ञभोक्ता, यज्ञकर्ता, सर्वव्यापी; यज्ञभोक्ता, यज्ञपुरुषः, स एव परेश्वरः। यज्ञपतिः, हविर्भुग्, अक्षरः हरिः, अत्र ईश्वरः; तस्य सन्निधाने सर्वे दैत्याः, असुराः च क्षिप्रं पलायन्ते। यः विश्वरूपधारी, हरिः, जनार्दनः, सः त्रिलोकान् पोषयति; स एव परः ईश्वरः। येन सम्यग् हविभिः देवाः यज्ञं अकुर्वन्; तस्मात् यज्ञात् द्वैपक्षिकाः उत्पन्नाः। तस्मात् यज्ञात् सर्वाणि हविः, ऋचः, सामानि, अश्वाः, गावः, मनुष्याश्च जाताः। अस्य सर्वयज्ञमयस्य पुरुषस्य शरीरे, चराचरं सर्वं जगत्, हरितः एव उत्पन्नम्।