ब्राह्मणः यमधर्मराजं पप्रच्छ— हे ब्राह्मन्, ये धन्यजनाः द्वारवत्यां नगरे त्र्यहं निवसन्ति, गोमतीतीरे स्नानं कुर्वन्ति, ते केशवस्य प्रियाः भवन्ति। ये अपि नरनारायणस्य धाम्नि, अथवा पृथिव्यां नन्दे, त्र्यहं शरणं यान्ति, ते भाग्यवन्तः केशवस्य प्रियत्वं प्राप्नुवन्ति। ये च पुरुषोत्तमस्य सन्निधौ षण्मासान् वसन्ति, ते पापहरं दृष्ट्वा नूनं अच्युतभक्तिम् आप्नुवन्ति। ये च मणिकर्णिकायाः सलिलेषु, अनन्तजन्मकृतपुण्येन पावितेषु, स्नानं कृत्वा काश्यां जगन्नाथं प्रणम्य तिष्ठन्ति, ते मया अपि अत्र पूज्यन्ते। ये ये च पृथिव्यां हरिं कुशतिलैः सम्पूज्य, तिलान् विक्षिप्य, लोहं सुरभिं च ददाति, तथा ये तद्विधाः मृत्युम् उपयान्ति, ते स्वर्गगामिनः सन्तः पुत्रान् उत्पाद्य पितृवंशं स्थापयन्ति। ये च अनासक्ताः अहंकाररहिताः, सर्वदा स्तेयात् निवृत्ताः स्वधनेन तुष्टाः, ते अपि स्वर्गं यान्ति। ये स्वधर्मे स्थिताः, स्वविभवे जीवन्ति, स्वर्गार्थिनः, मृदुभाषिणः, अनवद्यवचनाः, मायारहिताः, ते स्वर्गं प्राप्नुवन्ति। ये च सत्कर्मणां फलविदः, अर्थधर्मनिष्ठाः, धर्ममार्गानुवर्तिनः, ते स्वर्गगामिनः। ये परान् प्रेरयन्ति, हृष्टाः स्वर्गे वसन्ति; ये हेमन्ते अग्निं, ग्रीष्मे तोयं ददाति, चातुर्मास्ये स्वाश्रमे शरणं ददाति, ते चिरकालं स्वर्गे सन्तुष्टाः स्युः, सर्वदा नित्यनैमित्तिके पुण्यकाले। यः श्रद्धया श्राद्धं कुर्यात्, स देवलोकं नूनं प्राप्नोति। दरिद्रस्य दानं, बालस्य क्षमा, विदुषां तपः, सुखाभ्यस्तस्य इन्द्रियनिग्रहः, प्राणिषु दया—एतानि स्वर्गाय नयन्ति। पुण्यपापरूपे द्विविधे बन्धने स्तः; तत्र सत्येनैव निर्णयः क्रियते। यत् तपसा ध्यानसहितं, तेन संसारसागरं तर्यते; पापं तु पतनायैव, नात्र संशयः। न हि गुणहीनस्य, शक्तिमतः सेवकस्य साहसिनश्च, सर्वं बलं लीयते, यथा बलादिकं नश्यति। शैलदुर्गेषु पुष्टवृक्षा अपि वायोः प्रहारेण पतन्ति, एवं सत्यधर्मविहीनाः यमालयं यान्ति; सर्वेषां बलं सामान्यं, धर्म एव श्रेष्ठतमः। येनेहामुत्र च प्राणी तरति, तदहं स्वर्गमार्गदायकं सम्यक् आख्यातवान्। संक्षेपेणोक्तं मया; किमन्यच्छ्रुतुमिच्छसि? एवं श्रुत्वा स ब्राह्मणः पुनः पप्रच्छ— “मूर्खोऽपि जानाति, यः पुण्यं करोति, स न नरकं याति; यः पापेषु रमते, स न स्वर्गमाप्नोति। विविधैः यज्ञैः, होमैः, व्रतैः, दानैः, जपैः, सत्येन, च चालाक्येन, स्वर्गसुखं लभ्यते। ये विद्वांसः, शीलसम्पन्नाः, धनाढ्याः, वेदविदः, ते पुण्यसमुच्चयेन स्वर्गमाप्नुवन्ति, नान्यथा। धनं विना बहुदानं न शक्यते; धनवतः अपि, यो गृहेषु आसक्तचित्तः, तेन दानं न शक्यते। अग्निहोत्रादिकाः क्रियाः कलियुगे विशेषतः दुष्कराः; दानाचारः अपि दुष्करः, मम मतम्। अल्पेनैव प्रयत्नेन धर्मे, पुण्यराशिः लभ्यते; तस्मात् हे भगवन्, धर्माधर्मयोः प्रकाशक, तत्त्वतः वद। एकम् एव परमं धर्मं, सर्वेषां धर्माणां श्रेष्ठतमं, येनैककर्मणा सर्वपापानि नश्यन्ति, तद्वद। येन धनधान्ययशः धर्मः दीर्घायुश्च वर्धते; येन मर्त्यलोके सख्यम्, येन च स्वर्गः अक्षयः स्यात्। येन नारायणः स्वयं भक्तानां अभयं ददाति; यस्य प्रसादेन कामः हस्तगत इव भवति। येन परमं फलम्, सर्वयज्ञतपःदानतीर्थेभ्यः अधिकं लभ्यते—यदि तादृशं विद्यते, हे वैवस्वत, तद्वद। यदि त्वया मम कृपा कर्तव्या, धर्मोपदेशेन, तर्हि कृपया सर्वधर्मसारं तदेकं वद। यथाप्रकृतपापानां प्रायश्चित्तानि विधानानि, तथा मुनिभिः स्मृतानि; किं तु जनाः न शक्नुवन्ति सर्वाणि पृथक् कर्तुम्; यदि किञ्चिदेकं पुण्यकर्म अस्ति, येन सर्वपापानि नश्यन्ति, तद्वद। एवं ब्रुवाणं तं ब्राह्मणश्रेष्ठं, सूतः उवाच— स धर्मसूक्ष्मकामः, शमावस्थितः, यमं धर्मस्वरूपिणं स्तोतुं आरब्धवान्। स ब्राह्मणः उवाच— “सर्वेषां शान्तिदायकाय नमः; लोकनाथाय नमः; देवस्वरूपाय, स्वर्गमार्गप्रदाय च नमः। धर्मराजाय, धर्मशास्त्रस्वरूपाय नमः; त्वया, भगवन्, पृथ्वी, द्यौः, अन्तरिक्षं, महाकाशः च रक्ष्यन्ते। मानुषं लोकं, तपोलोकं, सत्यलोकं च त्वया रक्ष्यन्ते; न किञ्चिदस्ति, चरं वा अचरं वा, यत् त्वया विना अस्ति। यद् त्वया न धार्यते, तत्क्षणात् विनश्यति; त्वं सर्वभूतात्मा, सत्स्वरूपः। त्वं राजसां मध्ये रजः, तमसां मध्ये तमः; भगवन्, त्वं चतुष्पाद्, चतुःशृङ्गः, त्रिनयनः च।