शृणु, विप्र, धर्मस्य महिमानं यथाऽत्र प्रतिपादितम्। ये बालप्रियाः सन्ति, ते स्वर्गलोकं प्राप्नुवन्ति; ये च पुरुषाः प्रतिपद्य प्रतिपदं मासस्य अमावास्यायां वा पौर्णमास्यां वा श्रद्धाव्रतम् आचरन्ति, तेषां पितरः तृप्ताः भवन्ति, त एव च स्वर्गभागिनः स्युः। श्रद्धया यद् अन्नं दत्तं, तद् एव तैः सम्यग् आचर्यते, नित्यं समचित्ताः सन्तः, सम्यक् आचरणसम्पन्नाः च, ते स्वर्गं यान्ति। ये तु माधुसूदनभक्ताः, नारायणपरायणाः, सर्वेश्वरस्य सेवकाः, सत्याभावेनापि, रजसा युक्ताः सन्तः अपि, अनन्तपुण्यसम्पन्नाः स्वर्गं यान्ति। ये पुण्यशीलाः पवित्रनदीः—वितस्ता, यमुनां, सीतां, पुण्यगदावरीं—सेवन्ते, स्नानदानपरायणाः, ते कदाचित् अपि नरकमार्गं न पश्यन्ति। ये नर्मदायां स्नानं कुर्वन्ति, सा हि सुखप्रदा, तस्याः दर्शनमात्रेण एव तृप्तिम् उपयान्ति। ते पापं त्यक्त्वा महेश्वरलोकं यान्ति, तत्र चिरकालं सुखानि अनुभवन्ति। ये चर्मण्वत्याः तीरे स्नात्वा त्रिरात्रं संयमं कुर्वन्ति, विशेषतः व्यासाश्रमे, ते स्वर्गवासिनः इव गण्यन्ते। ये प्रयागे, केदारे, पुष्करे, व्यासाश्रमे, प्रभासे वा गङ्गाजले मृत्युम् उपयान्ति, ते विष्णुलोकं प्राप्नुवन्ति। ये द्वारवत्यां, कुरुक्षेत्रे वा म्रियन्ते, योगाभ्यासेन वा, येषां च "हरि" इति शब्दः अन्ते जिह्वायां वर्तते, ते पुनर्जन्म न प्राप्नुवन्ति। ये द्वारवत्यां त्रिरात्रं वसन्ति, गोमतीतीरे स्नानं कुर्वन्ति, ते केशवप्रियाः भवन्ति। ये नरनारायणधाम्नि, अथवा नन्दे त्रिरात्रं शरणं यान्ति, ते भाग्यवन्तः केशवप्रियाश्च। ये पुरुषोत्तमस्य सन्निधौ षण्मासान् वसन्ति, ते पापनाशिनं दृष्ट्वा अच्युतभक्ताः भवन्ति। ये मणिकर्णिकायां स्नानं कुर्वन्ति, येषां पुण्यं जन्मजन्मान्तरेण सञ्चितम्, ते काश्यां जगन्नाथं प्रणम्य मया अपि पूज्यन्ते। ये पृथिव्यां धर्मेण कुशतिलैः हरिं पूजयन्ति, तिलविसर्जनं कुर्वन्ति, लोहं ददाति, दुहित्र्यं गाम् च ददाति, ते मृत्युम् उपेत्य स्वर्गं यान्ति, पुत्रान् उत्पाद्य पितृवंशं स्थापयन्ति। ये अनासक्ताः, अहंकाररहिताः, अदत्तादानपराङ्मुखाः, स्वधनेन तुष्टाः, ते अपि स्वर्गं यान्ति। ये स्वधर्मेण जीवन्ति, स्वर्गभागिनः, मृदुवचनाः, अनवच्छिन्नप्रवृत्तयः, कपटरहिताः, ते स्वर्गं प्राप्नुवन्ति। ये सततं सुस्वागतम् उक्त्वा, पुण्ये पापे वा, सर्वदा सुखदं वदन्ति, ते स्वर्गं यान्ति। ये कर्मफलज्ञाः, अर्थधर्मपरायणाः, धर्ममार्गानुसरिणः, ते स्वर्गगामिनः। ये परान् प्रेरयन्ति, ते स्वर्गे हृष्यन्ति; शिशिरे अग्निदानं, ग्रीष्मे तोयदानं, वर्षासु स्वाश्रमे शरणदानं कुर्वन्ति, ते चिरकालं स्वर्गे रमन्ते। नियतकालिकेऽपि, नैमित्तिकेऽपि पुण्यकाले श्रद्धया श्रद्धादानं कुर्वन् देवलोकं प्राप्नोति। दरिद्रस्य दानं, बालस्य क्षमा, पण्डितस्य तपः, सुखभोगिनः संयमः, सर्वेषां भूतानां दया—एते स्वर्गाय नयन्ति। द्विविधं कर्मबन्धनं—पापेन पुण्येन च—सर्वत्र सत्यम् एव निर्णयहेतुर्भवति। यत् तपसा ध्यानसमेतं, तेन संसारसागरः तर्यते; पापेन तु पतनम्, नात्र संशयः। अधर्मशीलस्य, बलयुक्तस्य अपि, सेवायुक्तस्य, धैर्ययुक्तस्य च, सर्वं बलं विनश्यति, यथा पर्वताग्रे स्थिता वृक्षा अपि वातेन पात्यन्ते। एवं सत्यधर्मरहिताः यमालयं यान्ति; सर्वेषां बलं सामान्यं, धर्मः तु परमः। येन चात्रामुत्र च जीवः तरति, तद् अहम् अस्मै सम्पूर्णं व्याख्यातवान्, यत् स्वर्गमार्गप्रदं। संक्षेपेणोक्तं, किम् अन्यत् श्रोतुम् इच्छसि? तत् श्रुत्वा, ब्राह्मणः उवाच—"मूर्खः अपि जानाति, यः पुण्यं करोति, स न नरकं याति; यः पापेषु रमते, स न स्वर्गं प्राप्नोति। विविधैः यज्ञैः, होमैः, व्रतैः, दानैः, जपैः, सत्येन, च आचारकौशल्येन च, स्वर्गसुखं प्राप्यते। ये विद्यातपोधनसम्पन्नाः, वेदवित् ऋषयः, पुण्यसञ्चयेन स्वर्गं यान्ति, नान्यथा। धनाभावे बहुदानं न शक्यते; धनवतः अपि, यो गृहारम्भे आसक्तचित्तः, स दातुं न शक्नोति। अग्निहोत्रादिकाः क्रियाः कलियुगे विशेषतः दुःसाध्याः; दानकर्मापि दुःखरूपं, मम मतम्। अल्पेनापि धर्मे प्रयत्नेन महत् पुण्यराशिः लभ्यते; अतः विशेषतः ब्रूहि, धर्माधर्मवित्। तं परमं धर्मं श्रोतुम् इच्छामि, येन एकेनैव कर्मणा सर्वपापानि नश्येयुः। येन धनं, धान्यं, कीर्तिः, धर्मः, दीर्घायुः च वर्धेत; येन मर्त्यलोके अपि मैत्री जायते, येन च स्वर्गः अक्षयो भवति। येन भगवतः नारायणस्य प्रसादात् भक्तजनस्य अभयं लभ्यते; यस्य कृपया कामः हस्तगत इव स्यात्।