राजन्, यः कश्चित् सम्यग् काले घृततैलसिक्तं वह्निं दक्षिणावर्तज्वालं सन्दधाति, तत्र प्रविश्य दह्यते चेत्, यदि तस्य चित्तं अशुद्धं स्यात्, स न स्वर्गं नान्यं फलं प्राप्नोति। तस्मात्, हे नृपते, माधवस्य फले श्रद्धां कुरु; यतः स्वल्पमपि पुण्यकर्म पापशतानि नाशयति। यथा हि, हे नृप, हरिनामभयात् सर्वे पापगणाः विनश्यन्ति, तथा सूर्ये मेषराशौ प्रभाते प्रविष्टे तीर्थस्नानेन हरिस्तुत्या च पापानि नश्यन्ति। विशेषतः वैशाखे मासि प्रातःस्नानेन, यथा गरुडतेजसा सर्पाः पलायन्ते, तथा पापानि पलायन्ति। यः कश्चित् भक्त्या गङ्गायां वा नर्मदायां वा स्नात्वा सूर्ये मेषराशौ स्थिते पापहरं स्तोत्रं पठति—एकवारं, द्विवारं, वा त्रिसन्ध्यां—स एव, हे नृप, सर्वपापविमुक्तः परमां गतिं प्राप्नोति। अम्बरीष, पुण्यलाभाय माधवमासे सम्यगाचार्य प्रातःस्नानं कुरु। यत् अनर्तनगरे लक्षवर्षवासेन लभ्यते, तत् माधवमासे प्रातःस्नानमात्रेण लभ्यते। शृणु, हे नृप, अस्यैव हेतोः यद् पूर्वे अभवत्—देवशर्मणः द्विजस्य च तस्य भार्यायाः संवादः। पुण्ये रेवानदीतीरे अमरकण्टकतीर्थे कौशिकस्य सुतः देवशर्मा नाम द्विजश्रेष्ठः जातः। स धनपुत्रविहीनः बहुदुःखपीडितः सदा तीव्रदारिद्र्यक्लेशेन संतप्तः आसीत्। स दिनरात्रं पुत्रधनप्राप्त्युपायं चिन्तयन् एकदा सुमना नाम पतिव्रता भार्या तं चिन्ताग्रस्तं दीनमुखं दृष्ट्वा स्नेहात् अब्रवीत्। सा अब्रवीत्—“भवतः मनः अनन्तदुःखजालैः आक्रान्तं, मोहव्यूढं; तस्मात्, हे बुद्धिमन्, चिन्तां त्यज। दुःखं नाम चिन्तासमं नास्ति; सा केवलं शरीरं कृशयति। तां त्यक्त्वा कृत्यं कुर्यात्, सुखेन च रमेत। हे ब्राह्मण, चिन्तायाः कारणं वद।” नारद उवाच—प्रियायाः वचनं श्रुत्वा देवशर्मा दुःखितोऽपि प्रीत्या प्रत्युवाच। स उवाच—“यद् यद् त्वया दुःखकारणं चिन्तितं, तत् सर्वं वक्ष्यामि। शृणु, अवगच्छ च। न जाने केन पापेन अहं धनहीनः जातः; पुत्रविहीनत्वं च मम दुःखस्य कारणम्।” ततः सुमना उवाच—“शृणु, सर्वसंशयनाशकं ज्ञानप्रदं तत्त्वं वक्ष्यामि। संतोष एव श्रेष्ठः धर्मः, स एव सुखस्य कारणम्; असंतोषः परमं पापम्—एवमुक्तं भगवता हरिणा। लोभः पापबीजम्, मोहः तस्य मूलम्, मिथ्यावचनं तस्य स्तम्भः, विस्तीर्णानि शाखाः तस्य। मदचपलत्वं तस्य पत्राणि, मिथ्यैव गन्धः, अज्ञानं फलम्। पाषण्डिनः, चौराः, क्रूराः, छद्मिनश्च तस्य शाखासु विहरन्ति। अज्ञानं तस्य पक्कं फलम्, अधर्मः तस्य रसं, स्वभावजलसंवर्धितम्, श्रद्धा तस्य आराधना। अधर्मकर्मसु तस्य रसं, अति सेवनया मधुरम्, एवं लोभवृक्षः फलहीनः। यः तस्य छायायां शरणं गच्छति, स प्रतिदिनं तस्य पक्कं फलं भुङ्क्ते। तस्य फलेन पुष्टः नरः अधर्मेण पोषितः पतने नीयते। तस्मात्, चिन्तां त्यक्त्वा लोभं न जनयेत्; न धनपुत्रदारादिषु चिन्तां कुर्यात्। यः ज्ञानी जनः मूर्खवत् सततं चिन्तयति, स सदा मोहग्रस्तः मिथ्याचिन्तनपरः। स दिनरात्रं चिन्तयन्, ‘कथं सुखं प्राप्नुयाम्? कथं पुत्रान् लभेयम्?’ इति विक्षिप्तः भवति। चिन्तायाम् अपि क्षणमात्रं सुखं पश्यति, पुनः जाग्रत्यां दुःखेन पीड्यते। चिन्तामोहौ त्यक्त्वा तं मार्गं गच्छ; अस्मिन्संसारे कस्यापि कस्यचित् न सख्यं न बन्धुत्वं सत्यम् अस्ति। मित्राणि, स्वजनाः, पुत्रः, पिता, माता, पुत्र्यः, भार्या—एते सर्वे स्वस्वकर्मणां कारणेन एव समुत्पद्यन्ते। देवशर्मा उवाच—“एष सम्बन्धः कः नाम? विस्तरेण वद, येन एते धनपुत्रबान्धवाः जायन्ते।” सुमना उवाच—“पञ्च प्रकाराः पुत्राः जायन्ते; तेषां वक्ष्यामि—यः न्यासहर्ता, ऋणबद्धश्च, एते प्रमुखाः। शत्रुः, उदासीनः, प्रियतमा—एवमादयः। तेषां लक्षणानि पृथग् वक्ष्यामि। पुत्राः, मित्राणि, भार्या, पिता, माता, बान्धवाः—एते पृथग्भावात् पृथग्जायन्ते। यः कश्चित् न्यासं हरेत्, तस्य स्वाम्येव पुत्रः भवति, गुणसम्पन्नः, लोके। संदेहो नास्ति—न्यासहर्ता तस्य स्वगृहे दुःखं भुक्त्वा, तीव्रक्लेशान् अनुभूत्वा, ततो निर्गच्छति।” एवं, राजन्, धर्मनिष्ठया सुमनया पतिं दुःखमूलं, लोभदोषं, बान्धवस्वरूपं च विस्तार्य उपदिष्टम्।