श्रीकृष्णस्य भक्ताः यदि अज्ञानवशात् दशसहस्राणि वधकर्माणि, सहस्राणि घोरपापानि, गुरुपत्न्याः असंख्यभोगं, चौर्यादीनि वा पापानि कुर्वन्ति, तानि सर्वाणि नश्यन्ति। विष्णुभक्तेन किञ्चित् पुण्यकर्म अपि यत् क्रियते, तत् अनन्तफलदं विद्वांसः मन्यन्ते। अत्र संशयः न कर्तव्यः—माधवस्य भक्त्या पूजनं कुरु; तेन भक्त्या पूजितः सः यद् यत् इच्छति, तत् प्राप्नोति। पुत्राः, धनम्, रत्नानि, भार्याः, गृहाणि, अश्वाः, गजाः, सुखानि, स्वर्गः, मोक्षः च—एते सर्वे हरीभक्ताय न दूरस्थाः। एवम् अल्पकृत्यमपि शास्त्रविहितं यः करोति, तेन महानपि पापः नश्यति, पुण्यानि च वर्धन्ते इति न संशयः। राजन्, फलस्य बहुलता भावप्रमाणेन च क्रियाप्रमाणेन च स्यात्; धर्मस्य सूक्ष्मः मार्गः बहुधा ज्ञातव्यः। एष माधवमासः महात्मनः माधवस्य प्रियतमः; एकवारं अपि मानवैः आचरितः सर्वाभीष्टदं भवति। राजन्, यः गङ्गाजलेन यथाकालं यथास्थानं स्नानं करोति—even if he is a donor and of bad nature—सः शुद्धिं न प्राप्नोति; एष मम मतिः। गङ्गायाः तटेषु अन्येषु तीर्थेषु च प्राणिनः वसन्ति, पक्षिणः देवालयेषु सदा; किंतु ये अनन्यभक्त्याहितं उपवासं कुर्वन्ति, ते नाशं यान्ति, न च परमं लक्ष्यं प्राप्नुवन्ति। अतः हृदयकमले भक्तिं स्थाप्य, माधवमासे श्रीमाधवं भक्त्या पूजयेत्; एवं भावेन यः स्नानं करोति, सः शुद्धिं लभते, तस्य पुण्यं वाच्ये न शक्यते। यः यथाकालं घृततैलसिक्तं वह्निं दक्षिणतो वर्तमानज्वालं प्रज्वाल्य प्रविश्य दह्यते, यदि तस्य भावः अशुद्धः, सः न स्वर्गं नान्यद् फलम् आप्नोति। अतः, राजन्, माधवस्य फले श्रद्धां कुरु; अल्पपुण्येन अपि शतशः पापानि नश्यन्ति। यथा, राजन्, हरिनामभीत्या सर्वे पापगणाः विनश्यन्ति, तथा सूर्यस्य मेषराशौ प्रवेशे प्रातः तीर्थे स्नानेन हरिकथया च पापानि नश्यन्ति। यथा गरुडतेजसा सर्पाः पलायन्ते, तथा वैशाखे प्रातःस्नानेन पापानि धावन्ति। यः भक्त्या गङ्गायां वा नर्मदायां वा स्नात्वा, मेषराशौ सूर्ये स्थिते, पापनाशकस्तोत्रं पठति—एकवारं द्विवारं वा त्रिसन्ध्यां वा—सः सर्वपापविमुक्तः परमां स्थितिं प्राप्नोति। अम्बरिष, पुण्यलाभाय पश्य—माधवमासे सम्यक्स्नानं कुरु। अनर्तनगरे यत् लक्षवर्षवासनया लभ्यते, तत् माधवमासे प्रातःस्नानेन लभ्यते। अधुना, राजन्, शृणु, यत् अतीते अभवत्—कौशिकपुत्रस्य द्विजस्य देवशर्मणः स्वभार्यया सह संवादः। रेवातटे पुण्ये अमरकण्टके देवशर्मा नाम कौशिकस्य सुतः जातः। सः धनपुत्रहीनः, अनेकदुःखपीडितः, सदा दरिद्र्यक्लेशेन पीड्यमानः आसीत्। सः अहर्निशं पुत्रधनलाभोपायं चिन्तयन् अवसत्; तदा तस्य धर्मपत्नी सुमना नाम्ना— सा पतिं चिन्तार्तं, शोकविह्वलमुखं दृष्ट्वा, प्रियं पतिं तथा स्थितं वीक्ष्य, सा तेजस्विनी तं सम्बोधितवती। सा उवाच—“तव मनः अनन्तशोकजालैः व्यापन्नम्, मोहवशात् क्लेशितम्; चिंता त्यज, महाबुद्धे। दुःखस्य कारणम् वद, सुखं प्राप्नुहि; चिंता शरीरमात्रं कृशयति, तस्य दुःखस्य समं नास्ति। ताम् उत्सृज्य, कर्तव्यं कुर्यात्, सुखे च रमेत; ब्राह्मण, चिन्तायाः कारणम् वद।” नारद उवाच—प्रियायाः वचः श्रुत्वा, देवशर्मा दुःखितः अपि, बुद्धिमान् सन्, प्रीत्या प्रत्युवाच, पतिव्रतायाः सखः। सः उवाच—“यत् त्वया मम दुःखस्य कारणम् अभिमतम्, तत् सर्वं वक्ष्यामि; शृणु, बुध्यस्व। अहं न जानामि केन पापेन धनविहीनः अभवम्; तथा पुत्ररहितः अस्मि—एष मे दुःखस्य कारणम्।” ततः सुमना उवाच—“शृणु, अहं त्वां वक्ष्यामि, सर्वसंशयविनाशकं सर्वज्ञानप्रकाशकं तत्त्वं। तुष्टिः एव परं धर्मः, सुखस्य कारणम्; अतुष्टिः परमं पापम्—एवं श्रीहरिः ब्रवीति। लोभः पापस्य बीजम्, मोहः तस्य मूलम्; असत्यं तस्य काण्डम्, तस्य महाशाखाः विस्तीर्णाः। मदचपलते तस्य पत्राणि, सदा पापविकासिनि; असत्यं तस्य गन्धः, अज्ञानं तु फलम्। पाखण्डिनः, चौराः, क्रूराः, छद्मिनः च, ते पापपक्षिणः तस्य मोहवृक्षस्य शाखासु वसन्ति। अज्ञानं तस्य पक्वफलम्, तस्य रसं अधर्मः; स्वभावाम्बुना पोषितः, श्रद्धा तस्य सेचनम्। तस्य रसं अधर्मकर्मसु, अधिकभोगेन मधुरम्; एवं लोभवृक्षः फलहीनः। यः तस्य छायायां शरणं गच्छति, तत्र विचरन्, प्रतिदिनं तस्य फलं भुङ्क्ते। तस्य फलेन, अधर्मपोषितेन, यो नरः पुष्टः सन्, सः अधः पतति। अतः, चिन्तां त्यक्त्वा, लोभं न कुर्यात्, न च धनपुत्रभार्यादिषु अतिशयचिन्तां कुर्यात्। हि, पण्डितः यदि मूर्खवद् सदा चिन्तां कुर्यात्, सः अहर्निशं मिथ्याभिमानेन मोहितः भवति।