पूर्वं यदि मन्त्रः अवैष्णवात् प्राप्तः स्यात्, तर्हि तं सम्यग्वैष्णवगुरोः समीपात् विधिवत् द्वौ मुख्यौ मन्त्रौ पुनः ग्राह्यौ। सहस्रशाखाध्यायी यः स्यात्, सर्वयज्ञदीक्षितः, महान्कुले जातः अपि वा, अवैष्णवः गुरुत्वाय न योग्यः। यः तु वैष्णवः सम्यग् द्वौ मन्त्रौ उपदिशति, स एव ज्ञेयः आचार्यः, संसारबन्धच्छेदकः इति। आचार्ये शरणं गत्वा, द्विजातिः तं संवत्सरं सेवेत; तस्य आचरणं सम्यग् विज्ञाय, आचार्यः तस्मै मन्त्रं उपदिशेत्। ततो गुरुस्तपादिसंस्कारान् सम्यग् कृत्वा, मन्त्रं उच्चारयेत्; तपः पुंड्रं नाम च सम्यग् विधाय कार्यम्। अनन्तरं, शुद्धचित्ताय शिष्याय गुरुर्मन्त्रं उपदिशेत्; चक्रलाञ्छनं विधिवत् कृत्वा, तत् तप इति कथ्यते। ऊर्ध्वपुण्ड्रं पुंड्रं इति प्रसिद्धम्, वैष्णवनाम च नाम; ततः सम्यग्विधिना गुरुशिष्याय मन्त्रं उपदिशेत्। अष्टाक्षरं न्यासमन्त्रम् अथवा अन्यं वैष्णवमन्त्रम् उपदेष्टव्यम्; वैष्णवेषु न्यासः श्रेष्ठः इति प्रतिपाद्यते। अतः अत्र केवलं न्यासविधिः श्रेष्ठः इति निर्दिष्टः; न्यासज्ञानरतः ब्राह्मणः उत्तमः इति कथ्यते। न्यासात् परो मन्त्रः नास्ति, सत्यं वक्ष्यामि; न्यासः द्विविधः, आत्मनिवेदनं तस्य विकल्परूपम्। उभयमुपदेशं प्राप्त्वा एव सर्वकर्माणि कर्तव्यानि; यो न उभयेषु योग्यः, स सर्वकर्मणां न पात्रः। अतः उभयं अध्ययनं कृत्वा, ततः श्रेष्ठद्विजः परमं श्रीमदष्टाक्षरमन्त्रम् सम्यग् आचरेत्। अष्टाक्षरमन्त्रम् प्रणवसम्भूतम् इति कथ्यते; स मन्त्रः प्रणवेन आरभ्यते इति मनीषिभिः। सर्वेषु मन्त्रेषु प्रणवः अन्तर्निहितः; प्रथमं सर्वेषु शुभेषु मन्त्रेषु शुभप्रणवः योजनीयः। प्रणवः 'ओम्' अक्षरं ब्रह्म, सर्वमन्त्रेषु श्रेष्ठः; शुभे मुखे सर्वेषु शुभमन्त्रेषु तस्य योजना कार्य्या। स्वरूपेण प्रणवः तस्मिन्मूलमन्त्रे प्रतिष्ठितः; आदौ एकाक्षरं 'ओम्', ततः द्वे अक्षरे 'नमः'। अनन्तरं 'नारायणाय' इति पञ्चाक्षराणि; एवं अष्टाक्षरमन्त्रम् सर्वार्थसाधकम् इति ज्ञेयम्। सर्वदुःखनाशनं, श्रीमद्, सर्वमन्त्रसारं, शुभम्; नारायणः अस्य ऋषिः, श्रीपतिः देवता। छन्दः गायत्रीदेवी, प्रणवः बीजम्, शक्तिः नित्ययुक्ता देवी, श्रीः अस्य मनः इति कथ्यते। प्रथमं 'ओंकारः', द्वितीयं 'नमः', तृतीयं 'नारायणाय' इति त्रीणि पदानि वर्ण्यन्ते। 'अ', 'उ', 'म' इति प्रणवः, ब्रह्मशब्दः, त्रिवेदसारः इति कथ्यते। 'अ' अक्षरेण विष्णुः, 'उ' अक्षरेण श्रीः, 'म' अक्षरं तयोः सेवकः पञ्चविंशः इति निर्दिष्टम्। 'अ' अक्षरेण वासुदेवस्वरूपम्, 'उ' अक्षरेण श्रीस्वरूपम्, 'म' अक्षरेण जीवः पञ्चविंशः इति मुनिभिः उक्तम्। 'क' वर्गेण तत्त्वानि, 'च' वर्गेण इन्द्रियाणि, 'ट' 'त' वर्गाभ्यां ज्ञानं हृदयानि, 'प' अक्षरेण मनः, 'फ' अक्षरेण अहंकारः, 'ब' 'भ' अक्षराभ्यां महत् प्रकृतिः च सूच्यते; आत्मा तु 'म' अक्षरः पञ्चविंशः इति ज्ञेयः। शरीरेंद्रियमनःप्राणात् भिन्नः, अन्योपायवर्जितः, यः 'म' इति निर्दिष्टः, स चेतनः भगवदवशिष्टः इति स्थितः। केचन 'उ' इति निश्चयवाचकम् इति वदन्ति; तत्र श्रीसारः 'व' इत्यपि सूचितः। यथा सूर्यतेजः तस्मात् अविनाभावि, तथा विष्णुः, सर्वकल्याणगुणनिधिः, 'अ' इत्यनेन बोध्यते। श्रीपतिः, विश्वात्मा, जगद्बीजम्, परः पुरुषः, विश्वस्य कर्ता, धारयिता, नियन्ता, सर्वभूतमित्रः इति निरूप्यते। श्रीः, लोकनित्यपत्नी, विष्णोः अविनाभाविनी, सर्वजननी, प्रियतमा पतिव्रता। श्रीः, सर्वस्य आधारः, 'रु' इत्यनेन सूचिता; 'म' इत्यनेन तयोः सेवकः, क्षेत्रज्ञः इति मनीषिभिः निर्दिष्टः। ज्ञानाश्रयः, ज्ञानगुणः, प्रकृत्यतिरिक्तः विज्ञानस्वरूपः, अचेतनः, अविकारः, एकरूपः, स्वात्मस्वरूपः। सूक्ष्मः, नित्यः, व्यापी, विज्ञानानन्दस्वरूपः, अहंभावयुक्तः, अक्षयः, क्षेत्रज्ञः, नानारूपः, सनातनः। न दाह्यः, न विनाश्यः, न शोष्यः, न लय्यः; अविनाशी, आद्यगुणयुक्तः, परमावशिष्टस्वरूपः। 'म' इत्यनेन जीवः, क्षेत्रज्ञः, सदा हरिसेवकः, अन्यस्य न कदापि। एवं तस्य केवलं दास्यत्वं मध्ये प्रतिष्ठितम्; अतः प्रणवस्य अर्थः सम्यग् मया ते निरूपितः, हे निष्पापे। प्रणवस्यार्थविवरणं मन्त्रशेषेण सह, हे शुभे, इदं यत् परमात्मसेवकस्य स्वातन्त्र्यं नास्ति इति। अतः महदहंकारमदं मनसा त्यक्तव्यं; स्वयमेव कृतं यत्, तत् अपि परित्याज्यम्। अहंकारः 'म' इत्यनेन निरूप्यते, तद्विपरीतं 'न' इत्यनेन; एवं मनसा अहंकारनिवृत्तिः साध्यते।