राजन्, स सर्वसाक्षी जगन्नाथः, यद्यपि तस्य न नासिका न च मुखं, स सर्वं घ्राणति च खादति च; श्रोत्ररहितः सन् अपि सर्वं शृणोति। स निराकारः सन् अपि रूपैः संबद्धः, पञ्चकवर्गाधीनः, स एव सर्वलोकानां जीवनं, सर्वभूतैः चलैः स्थावरैश्च पूज्यते। जिह्वारहितः सन् अपि वेदशास्त्रानुसारं सर्वं भाषते; त्वगरहितः सन् अपि सर्वस्पर्शान् अनुभवति। स नित्यसुखस्वरूपः, विशुद्धदृष्टिः, एकरूपः, निराश्रयः; निर्गुणः, निरहंकारः, सर्वव्यापी, सगुणः, शुद्धः, निष्पापः च। अवशः सन् अपि सर्वस्य स्वामी, सर्वदाताऽपि च, सर्वज्ञः; तस्य न माता, स सर्वव्यापी, स्वतन्त्रः च। एवं यः एकचित्तः सर्वव्यापिनं ध्यानं पश्यति, स परां गतिं प्राप्नोति, या निराकारा चामृतोपमा। अधुना द्वितीयं रूपं वक्ष्यामि, तं शृणु, विप्रश्रेष्ठ; तद् साकारं सगुणं च, तथाऽपि निराकारं निर्व्यथं च। अखिलं विश्वाण्डं तस्यैव सत्त्वेन व्याप्यते; अतः स वासुदेव इति प्रसिद्धः, राजसत्तम। यथा मेघस्य प्रकाशः सूर्यादेव जातः, तथा तस्य तेजोऽपि सूर्यसमं दीप्तिमान्; स चतुर्भुजः देवानां स्वामी। तस्य दक्षिणे शङ्खः सुवर्णरत्नमण्डितः प्रकाशते; कौमोदकी गदा, महासुरविनाशिनी, तत्रैव तिष्ठति। वामे तस्य महात्मनः करे सुगन्धितं पद्मं विराजते; दक्षिणेऽपि तस्य महापद्मं स्फुरति। स सदा सशस्त्रः स्फुरद्रूपः पद्मयशसा युक्तः दृश्यते; तस्य ग्रीवाऽपि शङ्खवद्, मुखं सुशोभितं, नेत्रे पद्मदलसमानौ। स महात्मा हृषीकेशः, तस्य दन्ताः मल्लिकाकुसुमसदृशाः; गुडाकेशस्य अधरः विद्रुमसन्निभः। पुण्डरीकाक्षः मणिमुकुटेन स्फुरति; केशवः विस्तीर्णरूपः, सुन्दरवक्षाः, शोभायमानः। जनार्दनः कौस्तुभमणिलाञ्छितः, महाश्रीमान्, सूर्यतेजोवर्णः, द्वौ कुण्डलौ च विराजितौ। हरिः कङ्कणकुण्डलहारमुक्ताफलमालाभिः तारागणसदृशैः भूषितः। तस्य रूपं दीप्तिमान्; विजयो जयश्रेष्ठः, गोविन्दो हेमवस्त्रैः शोभते। स अङ्गुलीयकैः भूषितः, हरिः सर्वायुधैः दिव्याभरणैः च विराजते। गरुडारूढः, सृष्टिकर्ता, जगन्नाथः सदा तिष्ठति; एवं यः एकचित्तः सदा तं चिन्तयति— स सर्वपापेभ्यः विमुक्तः विष्णोः लोकं प्राप्नोति; एवं मया जगन्नाथस्य सर्वध्यानरूपाणि कथितानि। तदा अम्बरीषः उवाच—"श्रेयोऽस्तु, श्रेयोऽस्तु, मुनिश्रेष्ठ, लोकहितकर! त्वया विष्णोः ध्यानं सगुणं निर्गुणं च वर्णितम्। अधुना, करुणासिन्धो, भक्तिलक्षणानि ब्रूहि—का, केन, कथं, कुत्र, कदा च सा क्रियते?" सूतः उवाच—एवं नृपश्रेष्ठस्य वचनं श्रुत्वा स मुनिः प्रमुदितः नृपतिं प्रोवाच—"शृणु राजन्, यथायोग्यं हरिभक्तिं पापनाशिनीं वक्ष्यामि। विविधाः भक्तयः पापहराः सन्ति; सा मनसा, वाचा, कायेन च जातास्त्रिविधा। लौकिकी वैदिकी चाध्यात्मिकी च भक्तिः; वेदस्मरणं ध्यानसंयुक्तं चित्तेन तद् उच्यते। सा मानसिक्या भक्तिः विष्णुप्रियदा, अनवरतध्यानजपस्तोत्रपाठनैः। वाचिक्या भक्तिः जपस्तोत्रैः, व्रतैः, उपवासैः, नियमैः, पञ्चेन्द्रियनिग्रहैः च क्रियते। या तु सुवर्णरत्नाभरणैः, विविधैः शब्दैः, वस्त्रैः, सूत्रैः, माल्यैः, चामरध्वजैः, नृत्यगीतवाद्यैः, सर्वोपहारदानैः च क्रियते, सा कायिकी भक्तिः सर्वार्थसाधिनी। यत् जनैः खाद्यपेयधान्यादिभिः नारायणाय समर्प्यते, सा लौकिकी भक्तिः कथ्यते। ऋग्यजुःसामस्तोत्रपाठेन, संहिताध्ययनेन या क्रियते, सा कायिकी भक्तिः सर्वार्थसाधिनी। अयं यः विष्णवे क्रियते, स वैदिकी भक्तिः; वेदमन्त्रैः हविर्यज्ञानुष्ठानं वैदिकं स्मृतम्। अमावास्यायां पौर्णमास्यां चाग्निहोत्रं कर्तव्यम्, तथा हविः, दानं, पिष्टकं, पयोमिश्रं च। यज्ञाः, धृतिः, सोमपानं, सर्वकर्माणि च; अग्निः, पृथिवी, वायु, व्योम, तेजः, शिवः, सूर्यः च। एतेषां कर्माणि यानि तानि विष्णवे समर्प्यन्ते; एवं ब्रह्मनिष्ठा अध्यात्मिकी भक्तिः नानाविधा कथ्यते। शृणु राजन्, योगसमुत्थां सांख्याख्यां भक्तिं यथोच्यते; चतुर्विंशतितत्त्वानि प्रधानाद्यानीह गणितानि। तानि जडानि भोग्यत्वेन ज्ञेयानि; पञ्चविंशः पुरुषः चेतनः, कर्ता भोक्ता च। आत्मा नित्यः अव्ययः नियन्ता प्रेरयिता च; पुरुषः अव्यक्तः नित्यः कारणं महेश्वरः। तत्त्वसृष्टिः, भावसृष्टिः, भूतसृष्टिः च तत्त्वानुसारं; सांख्ये तत्त्वगणना, प्रधानं गुणात्मकं च। साम्यवैषम्यज्ञानं, प्रधानं चाप्रधानं च, ब्रह्मणः कारणं च, एषा इच्छा कथ्यते। एवं राजन्, भगवतः ध्यानरूपाणि, भक्तिलक्षणानि, तत्त्वविज्ञानं च मया सत्यम् उपवर्णितम्।