भक्त्या क्रियमाणैः कर्मभिः विष्णुः पूज्यते, तेन च पूर्णतया तुष्टिं लभते—वरुणतोयैः, पुष्पैः, सौम्यैर्भोज्यैः, सर्पिषा, दुग्धेन, दध्ना च। प्रजापतेः सम्बद्धान्नैः, अन्नैः, अग्नये धूपदीपैः, फलैः पुष्पैः, पञ्चमं च—वनस्पतिपुष्पैः अपि सः पूज्यते। पृथिव्यां जातैः कुशमूलादिभिः, गन्धयुक्तेन चन्दनेन वाताय, श्रद्धया या विष्णोः पुष्पं स्मृतम्, गीतवाद्यैः—एतानि सर्वाणि विष्णोः अर्हणानि स्मृतानि। एभिः पुष्पैः पूज्यमानः विष्णुः तुष्टः भवति—सूर्यः, अग्निः, ब्राह्मणाः, गावः, वैष्णवः, नभः, वायुः, आपः च। भूमिः, आत्मा, सर्वभूतानि—एतानि सर्वाणि हरये पूजनस्थलानि सन्ति। तत्र सूर्ये मन्त्रजपैः, अग्नौ हविभिः, ब्राह्मणेषु अतिथिसत्कारैः, गवां तृणतोयदानैः, वैष्णवबान्धवानां सत्कारैः, चित्ते ध्याननिष्ठया च पूजनं विधेयम्। वायौ एकाग्रचित्तेन, आप्सु द्रव्यैः, भूमौ हृदयसम्भूतैः मन्त्रैः, आत्मनि आत्मनार्पणेन पूजनम् उक्तम्। क्षेत्रज्ञं सर्वभूतस्थं समं प्रभुं पूजेत, तत्रैव चतुर्भुजं शङ्खचक्रगदापद्मधारिणं रूपं पूजनीयम्। चित्तैकाग्र्येण शान्तं, चतुर्भुजं, तैः आभरणैः भूषितं तं चिन्तयित्वा पूजेत; ब्राह्मणपूजनेन तस्य पूजनं संशयमपि नास्ति। यदि तु ब्राह्मणाः अवमान्यन्ते, तदा साक्षात् भगवान् अवमान्यते; वेदः धर्मशास्त्रं च तेषु प्रतिष्ठितम्। ब्राह्मणाः एव परमं विशुद्धं विष्णोरूपं स्मृताः। सर्वमङ्गलं धर्मतः एव लभ्यते; धर्मः च परमपुरुषार्थः वेदात् राज्ञः च विधेः उद्भवति। पृथिव्यां देवतानां पूजनेनैव तदाप्तिः; तत्र पूजनेन जगन्नाथः पूज्यते। न हि यज्ञैः, न तपोभिः, न योगैः, नान्यैः पूजाविधिभिः—एवं देवेशः तुष्यति यथा पृथिव्यां देवतानां पूजनेन। यो ब्रह्मनिष्ठः, ब्रह्मवित्, ब्रह्मा, वेदप्रवर्तकः—सः केवलं ब्राह्मणैः तुष्यति; तेषु तुष्टेषु दिव्यं ब्रह्म तुष्यति। यः पुत्रः हरिं पूजयति, स तु स्वकुलयोः पितॄन् अपि, ये चिरकालं नरके पतिताः, तान् स्वर्गं नयति। येषां मनः वासुदेवं प्रति न प्रवर्तते, तेषां जीवितस्य, पशुवत्क्रियायाः च, किम् अर्थ्यम् अस्ति? अहं ते हरिध्यानं वक्ष्यामि, यत् कश्चन न दृष्टपूर्वम्। शृणु, राजन्, शुद्धं निर्मलं मोक्षध्यानम्। यथा वायुनिर्मुक्ते स्थले दीपशिखा न चलति, न कम्पते, सर्वं तमः अपोहति—एवं दोषरहितः आत्मा क्लेशरहितः भवति; निराशः, अचलं, वीर्ययुक्तः—न च शत्रुः, न च कस्यचित् शत्रुः। सः दुःखसुखयोः, विषादलोभमात्सर्यमोहचपलमोहमोहसन्तापसुखदुःखेषु मुक्तः भवति। सर्वविषयेषु इन्द्रियेषु च मुक्तः, ज्ञानमात्रः सन् कैवल्यं प्राप्नोति। दीपशिखेव, स्वतेजसा तैलं शोषयति, वातरहिते स्थले, वातेन न स्पृश्यते—एवं सः द्वन्द्वातीतः भवति। तस्य तैलेन किञ्चित् कालिमा जायते; तस्याग्रे कृष्णरेखा दृश्यते। दीपः स्वशक्त्या तद् तैलं आकर्षति, शिखा विशुद्धा भवति; एवं शरीरे कर्मतैलं शुष्के, विषयाणि कालिमां कुर्यात्, तान् प्रत्यक्षं दर्शयेत्; विशुद्धशिखेव, सः स्वयमेव प्रकाशते। क्रोधलोभादिवातैः विमुक्तः, असङ्गः, अचलः, स्वतेजसा प्रकाशते। स्वतेजसा सः त्रिलोक्यं स्वस्थाने पश्यति; एषा ज्ञानमूर्तिः मया वर्णिता। अधुना चक्रपाणेः द्विविधं ध्यानं वक्ष्यामि; सः ज्ञानमूर्तिः अन्यैः योगदृष्ट्या दृश्यते। योगयुक्तात्मनः महात्मानः तं सर्वज्ञं सर्वदृशं पश्यन्ति, न तु मोहिता जनाः। सः निरुपाधिः, न हस्तपादः सन् सर्वत्र गच्छति; त्रिलोक्यं स्थावरजङ्गमं गृह्णाति। नासिकामुखरहितः सन् अपि सः सर्वं घ्राणाति, खादति; कर्णरहितः सर्वं शृणोति—सर्वसाक्षी, जगन्नाथः। अरूपः सन्, रूपैः युक्तः, पञ्चकसमूहाधीनः, सः सर्वलोकजीवनः, सर्वभूतैः पूज्यते। जिह्वारहितः सन्, वेदशास्त्रानुसारं सर्वं भाषते; त्वगरहितः सर्वस्पर्शान् वेत्ति। सदा आनन्दमयः, विविक्तदृष्टिः, एकरूपः, निरालम्बः; निर्गुणः, निरममः, सर्वव्यापी, सगुणः, शुद्धः, निष्पापः। अवश्यः, सर्वेशः, सर्वदः, सर्ववित्; न तस्य माता, सः सर्वत्र व्याप्य स्वामी च। एतादृशं विश्वव्यापिनं ध्यानं यः एकचित्तः पश्यति, सः परमं पदं, निराकारं, अमृतरूपं प्राप्नोति। अधुना द्वितीयं रूपं वक्ष्यामि; तद् शृणु, विप्र—तद् साकारं, सगुणं, तथापि निराकारं, सर्वक्लेशवर्जितम्। समग्रं विश्वमण्डलं तेन व्याप्य स्थितम्; अतः सः वासुदेवः इति कथ्यते। यथा जलदस्य दीप्तिः सूर्याद् उत्पद्यते, तथा तस्य तेजः सूर्यसमानं; सः चतुर्भुजः, देवेश्वरः। तस्य दक्षिणे शङ्खः, सुवर्णरत्नमण्डितः, कौमोदकी गदा च, महासुरविनाशिनी, तत्रैव विराजते।