मध्यमे दशाक्षरमन्त्रं जपित्वा तान्येव पुनः सूचयित्वा, तेन सह दशाक्षरमन्त्रस्य ऋषिपर्यायादीनां ध्यानं कथयामि। अमृतसागरमध्यस्थे तेजोमयी द्वीपः कल्प्यते, या कालिन्द्याः नदीनेन परिवृतः; तत्र वृन्दावनवनं ध्यातव्यम्। तस्मिन् सर्वर्तुकुसुमपातनैः लतावृक्षैः आवृतं, नृत्यन्मत्तमयूरविलासैः, कूजन्मधुकण्ठैः, भ्रमरनादैः च स्फुटितं। तस्य मध्ये एकः महापारिजातवृक्षः, शाखासुभाखाभिः विस्तारयन्, शतयोजनायामः स्थितः। तस्य अधः शुद्धदेशे गोमण्डलः सर्वतः संस्थितः; तस्मिन् गोपालबालकाः वंशध्वनिप्रभृतिभिः वर्तन्ते। तस्य मध्ये व्रजसुन्दरीनां रम्यं मण्डलं, विविधानि उपहाराणि हस्तेषु धारयन्त्यः, प्रेमाभिभूतचित्ताः। तत्र श्वेतवस्त्रधारिणां श्वेताभरणविभूषितानां प्रेमग्रस्तहृदयानां नम्रकरानां मण्डलं। वेदपुत्रीकाः मधुरवचनप्रवक्त्रीः ध्यातव्या, ततः हरिं सुवस्त्रधारणं रत्नासनस्थं चिन्तयेत्। राधायाः ऊरुषु कदलीदलं शयानः, तस्य मनोहरं चन्द्राननं स्मितं दृष्टवान्। वामपादं किंचित् कुटिलं, वंशीं हस्ते धारयन्, वामभुजेन प्रियां आलिङ्ग्य, दक्षिणहस्तेन तस्याः चिबुकं स्पृशन्। तस्य रूपं महापन्नगमणिसदृशं, मुक्ताभासं, विशालपद्मलोचनं, शुद्धपीतवस्त्रधारणं। तस्य शिरसि मयूरपिच्छं, रम्यं मुक्ताहारं, गण्डान्ते मकराकृतिमणिकुण्डलानि। शिरःपादपर्यन्तं कटककङ्कणैः, नूपुरैः, मुद्राभिः, मेखलया च शोभितः। अतिशयकोमलं, किशोररम्यं तं ध्यातव्यम्; दशाक्षरमन्त्रेणैव विधिपूर्वकं पूजनं कर्तव्यम्। एवमुक्त्वा देवः अन्तर्धानम् अगच्छत्, देवी गिरिजा सती अपि; ततः ऋषिः आगत्य पुत्रं तद्वत् उपदिदेश। तस्य केवलं मन्त्रग्रहणेन, श्रोतव्यपावनं, केशवं नानारूपेण वर्णयामास, सर्वान् ऋषीन् अतिक्रम्य। सौन्दर्यलक्षणानि, माधुर्यं, कौशलं, अद्भुतरम्यत्वं च वर्णितवान्; ततः स बालः हर्षितहृदयः गृहतः निर्गतः। वायुभोजनं कृत्वा, त्रिशतकोटियुगपर्यन्तं तपः कृतवान्; तस्य अन्ते गोकुले नन्दभ्रातृगृहे जातः। तस्याः नाम लवङ्गा, कृष्णचिह्नैः प्रसिद्धा; तस्या हस्ते मुखशुद्धिकरणयन्त्रं दृष्टम्। एवं कृष्णस्य प्रियतमासु काचित् मुख्याः वर्णिताः। यः भक्त्या हरिकथायाः, व्रजनयनानां रम्यकथायाः, विविधमधुरकथायाः पूर्णं अध्यायं पठति वा पठितवान्, स वासुदेवधाम् अधिगच्छति। ऋषयः ऊचुः— हे सूत, हे भाग्यशाली, रोमहरषणपुत्र, त्वया लोके हर्षजनकाः मधुरकथाः श्राविताः। त्वया श्रीकृष्णस्य महत् अद्भुतकर्माणि वर्णितानि; यद् यद् श्रुतं, तेन संतोषः प्राप्तः। श्रीकृष्णस्य माहात्म्यं भक्तानां मोक्षदायकम्; ततः, कः तेन न तुष्टः स्यात्? तस्मात् पुनः श्रीकृष्णस्य महत्कर्माणि, व्रतदानपूजनादिकं च श्रोतुम् इच्छामः। हे भाग्यशाली, स्नानादिकं प्राचीनविधिं विस्तारतः कथय, यथा संतोषः स्यात्। सूतः उवाच— द्विजश्रेष्ठाः, भवतः प्रश्नः उत्तमः, सर्वसत्त्वपरमोद्धारणाय; भवन्तः पूर्णाः, कृष्णभक्तिसमाहितचित्ताः। अहं ब्राह्मणश्रेष्ठाः, श्रीकृष्णस्य पुण्यसुखकराणि महाकथायाः उत्तमं चरितम् कथयिष्यामि। एकदा नारदः भगवत्प्रियः लोकान् भ्रमन्, मथुरायां अम्बरीषं कृष्णाराधनाय समाहितं दृष्टवान्। स महर्षिः सुदिनं, व्रतपरायणं राजानं दृष्ट्वा, अम्बरीषेण सन्मानितः। श्रद्धया हृष्टहृदयः, यथा भवन्तः पृच्छन्ति, तेन पृष्टः। अम्बरीषः उवाच— हे ऋषे, यत् परं ब्रह्म वेदविदः वर्णयन्ति— स भगवन्, पद्मलोचनः, नारायणः एव परः। स निराकारः, साकारः, भगवान्, व्यक्ताव्यक्तः, नित्यः। स हरिः सर्वसत्त्वेषु व्याप्य अस्ति, अगम्यः, ध्यानयोग्यः; तस्मिन् सर्वं विश्वं तन्तुवद् प्रतिष्ठितम्। स एकः, अव्यक्तः, परमात्मा, यस्मात् जगदुत्पन्नम्, स्वयम् भूमिं निर्मितवान्। तस्मै वेदान् दत्तवान्, यः स्वे स्थिता वेदाः; स सर्वपुरुषार्थदातृभगवान् कथं पूजनीयः? योगिनामपि दुर्गमः— कृपया कथय; ये गोविन्दं न पूजयन्ति, तेषां हितं न ज्ञायते। गोविन्दपदामृतरसस्य अस्वादनं ये न कृतवन्तः, तेषां तपः, यज्ञः, दानं च फलप्राप्तिः न भवति। केवलकाममार्गात् महाफलप्राप्तिः न, हरिपूजनत्यागात् पापसङ्घातः न नश्यति। हे ऋषे, अहं अन्यं परमं प्रायश्चित्तं न पश्यामि; तत्रैव सम्पूर्णसिद्धयः तस्य भ्रूभङ्गे वर्तन्ते। स केशवः, दुःखनाशकः, कथं पूजनीयः? पुरुषाः कथं तं भगवन्तं नारायणं सेवन्ते?