एवं तस्य वृत्तान्तस्य श्रवणे, सर्वे जनाः रामं सम्यक् विज्ञाय, विस्मय-हर्ष-पूर्णाः अभवन्, परस्परं प्रमुदिताः। ततः कश्चन ब्राह्मणः श्रुत्वा उवाच—“शृणु, विप्रवर! यदि कपटेनापि हरिं स्मरति, स मुक्ति-दाता भवति; तर्हि कपटं परित्यज्य तस्य स्मरणेन किं न स्यात्!” यः कः रामं स्मरति, तदेव परमं धर्मः, येन परमपदं प्राप्यते, यद् देवादिभिः अपि दुर्लभम्। तत् अद्भुतं दृश्य, ऋषयः तुष्टाः अभवन्, यतः राम-पाद-स्पर्शेन तेषां हस्ताः शुद्धाः अभवन्। यदा स देवः, अश्व-रूपधारी, स्वर्गं गतः, तदा रामः वेदज्ञेषु, तपः-निधिषु, वाचम् उवाच—“किं कर्तव्यं, ब्राह्मण? अश्वः नष्टः सुखेन गतः। यज्ञः सर्वदेवान् तुष्टयन् कथं समाप्यते?” “ऋषयः तथा कुर्युः येन देवाः तुष्टाः स्युः, मम यज्ञः वेद-विधिना उत्तमः भवेत्।” एवं राम-वचनं श्रुत्वा, सर्वदेव-चित्त-ज्ञः वसिष्ठः ऋषिः उवाच—“शीघ्रं कर्पूरं आनय, येन देवाः पूर्वं हविः प्राप्तवन्तः; अद्य मम वचनात् तं स्वीकरिष्यन्ति।” ततः रामः तद् श्रुत्वा शीघ्रं बहु कर्पूरं आनयत्, यः देवेषु रम्यः, शोभनः। तदा ऋषिः हृष्ट-हृदयः, अद्भुतान् देवतान् आह्वयत्; सर्वे तत्र क्षणेन आगमन्, स्व-गणैः सहिताः। तत्पश्चात् पार्वती उवाच—“देव! अहं इच्छामि श्रोतुं यः एतत् शृणोति, तथा भगवतः पार्षदाः; कृपासिन्धो, कथय।” ईश्वरः प्रत्युवाच—“राधया सह गोविन्दः सुवर्ण-सिंहासनस्थः, पूर्व-वर्णित-रूप-शोभा-युक्तः, दिव्य-आभरण-वासना-माल्य-भूषितः। त्रिभङ्ग-रूपेण स्थितः, लावण्य-गुण-सम्पन्नः, गोपीनां नेत्र-नक्षत्रः; बहिः योगासनस्थः, सुवर्ण-सिंहासनं परिवृत्य। कृष्णस्य प्रियतमाः—ललिता-आद्या, प्रकृत्यंशाः, राधिकाया मूल-प्रकृतिः। पुरतः देवी ललिता, उत्तर-पश्चिमे श्यामला, उत्तरदिशि धन्या, उत्तर-पूर्वे श्री हरिप्रिया। पूर्वे विशाखा, दक्षिण-पूर्वे शैब्या, दक्षिणे पद्मा, दक्षिण-पश्चिमे च क्रमशः स्थिताः। योगासनस्य अग्रभागे चन्द्रावती रम्या तिष्ठति; अष्टौ एते मुख्याः, गुणवन्त्यः, कृष्णस्य प्रियतमाः प्रकृतयः। राधा प्रमुखा प्रकृतिः, चन्द्रावत्याः तुल्या; चन्द्रावली, चित्ररेखा, चन्द्रा, मदनसुन्दरी च। प्रियाः, श्री मधुमती, चन्द्ररेखा, हरिप्रिया—एते षोडश प्रकृतयः, कृष्णस्य प्रियतमाः। राधा वृन्दावन-स्वामिनी, चन्द्रावली च, समान-गुण-रूप-सम्पन्ने, मनोहर-रम्य-लोचन-युक्ते। मनोहर-वेष-भूषिताः, नवयौवन-प्रभायुक्ताः, अनन्ता गोपीकाः तयोः पुरतः स्थिताः। शुद्ध-सुवर्ण-प्रभायुक्ताः, शान्ता, विशाल-लोचनाः, रूप-हृदय-कृष्णे लीनाः, तस्य आलिङ्गन-स्पृहा-युक्ताः। कृष्णस्य श्याम-सौन्दर्य-रस-निमग्नाः, तस्य भावे प्रमोदित-चित्ताः, कमल-लोचनाः तस्य पादकमलं पूजयन्ति, मनः तस्मिन् स्थिरम्। तदनन्तरं दक्षिणे वेद-कन्याः, सहस्रशः, विश्वं मोहित-रूपाः, तेषां हृदयम् कृष्ण-स्पृहा-युक्तम्। त्रैलोक्य-मोहक-स्वरैः, विविधैः, तत्र प्रेम-परवशाः, गूढ-रहस्य-गीतं गायन्ति। वामभागे दिव्य-कन्याः, दिव्य-वेष-प्रभायुक्ताः, विविध-कलासु निपुणाः, दिव्य-भाव-सम्पन्नाः। अतिशय-रूप-संपन्नाः, दृष्ट्या मोहिताः, निर्लज्जाः, गोविन्दं स्पृहतः समीपं यान्ति। चित्तं तस्मिन् लीनम्, स्मित-संयुक्त-अपाङ्ग-दृष्ट्या पश्यन्ति; बहिः मण्डपस्य, प्रियासमूह-परिवृता। सम-वेष-यौवन-बल-गुण-क्रियाः, आभरणेषु समानाः। स्वर-गीत-समता, वंशी-वादन-निष्ठाः; पश्चिम-द्वारे श्रीदामा, उत्तर-द्वारे वसुदामा। पूर्व-द्वारे सुदामा, दक्षिण-द्वारे किंकिणी; तेषां बहिः सुवर्ण-आसनं, सुवर्ण-प्रासादे परिवृतम्। अन्तः सुवर्ण-वेद्यां, सुवर्ण-आभरण-युक्तां, स्तोक-कृष्णः सुभद्रा-सहितः, अनन्त गोपबालकैः सहितः। शृङ्ग-विणा-वंशी-दण्ड-यौवन-वेष-स्वर-युक्ताः, तस्य गुणे ध्यान-निष्ठाः, भाव-युक्तं गीतं गायन्ति। अद्भुत-उपहारैः, अद्भुत-रूपैः, सदा हर्ष-आश्रु-युक्ताः, रोमाञ्चिताः, महायोगीवत् विस्मिताः। अनन्त गोविन्दैः परिवृताः, पिघलित-धातु-सदृश-दीप्तिः, तेषां बहिः सुवर्ण-प्राची, दश-मिलियन-सूर्य-प्रभायुक्ता। चतुर्दिशेषु महा-वाटिकाः, मधुर-गन्ध-युक्ताः; पश्चिमे, अभिमुखे, श्री पारिजात-वृक्षः। तस्य अधः सुवर्ण-आसनं, सुवर्ण-शोभितम्, मध्ये दिव्य-सिंहासनं, रत्न-मणि-दीप्तम्। तस्य उपरि, परम-आनन्दमयः वासुदेवः, विश्वेश्वरः, त्रिगुणातीत-चित्त-स्वरूपः, सर्व-कारण-कारणम्। स मेघ-श्यामः, नीला-कुन्तलः, कमल-पत्र-विशाल-लोचनः, मकर-आकृति-कुण्डल-युक्तः।