देवैः सत्कृत्य स्तूयमानः स पन्थानं यायान् महादेवेन पूर्वं नीतः सन्मान्यः सः प्रख्यातः तत्र प्रविवेश। तस्मै द्विजाय महादेवः तस्य स्थलस्य शोभां दर्शयामास; ततः महादेवेन सत्कृतः सः द्विजः कैलासात् निर्गतः। ततः माधवः परया भक्त्या वैकुण्ठं जगाम; स द्विजः पुण्यात्मा तस्य पुण्यक्षेत्रस्य प्रसादेन गोविन्दस्य साक्षात्कारं लब्ध्वा हरस्य सन्निधौ हृष्टः अभवत्। एवं हे राजन्, शिवकाञ्च्याः माहात्म्यं तवोक्तम्। अधुना सप्ततीर्थाख्यस्य पुण्यक्षेत्रस्य माहात्म्यं शृणु; एतत् पुण्यक्षेत्रं महाबाहो, धर्मार्थकाममोक्षफलप्रदं स्मृतम्। तस्य दर्शनस्पर्शनध्यानस्मरणैः, हे राजन्, महर्षिवसिष्ठादिभिः अत्र साधनं कृतम्। तत्र सृष्ट्यर्थं महर्षयः महातपः कृतवन्तः; धर्मनिष्ठः मरीचिः अपि पुत्रार्थं स्नानक्रियाः अत्र अकरोत्। तत्र सः पुण्यात्मा उत्तमपुत्रं कश्यपं प्राप्तवान्; अत्रिः अपि तेन तपसा देवेश्वरं तुष्टवान्। सः तत्र सोमं दुर्वाससं दत्तं च त्रयः पुत्रान् अलभत्; अङ्गिराः अपि धर्मनिष्ठः तस्य पुण्यक्षेत्रस्य प्रसादेन पुत्रान् अलभत्, यतोऽङ्गिरसब्राह्मणाः अभवन्। पुलहः अपि तत्र गुणसम्पन्नं पुत्रं दम्भोलिं अलभत्। यः अगस्त्यः अभवत्, सः अत्र स्नानात् अभवत्; पुलस्त्यः अपि अत्र तपसा पुत्रं अलभत्। कुबेरः सः पुण्यात्मा यः उमापतिसखा अभवत्, अत्र एव जातः; क्रतवे सहस्राणि वालखिल्यपुत्राणां जातानि। एते ब्रह्मचारिणः पुण्यक्षेत्रस्य प्रसादेन पुत्रान् अलभन्त; महातपस्वी वसिष्ठः अपि राजादीन् पुत्रान् अत्र अलभत्। एवं, हे नृपश्रेष्ठ, अस्य क्षेत्रस्य माहात्म्यं निरूपितम्; अन्यानि अपि बहूनि पुण्यस्थानानि सन्ति, भूमिपते। कपिलाश्रमः, केदारः, प्रभासः चान्ये च, हे राजन्, दशसहस्रवर्षेषु अपि तेषां माहात्म्यं मया वा अन्यैः अपि पूर्णतः वक्तुं न शक्यते। सौभरिः उवाच—एवं उक्त्वा महर्षिः नारदः, मुनिवर्यः, आकाशमार्गेण प्रस्थितः, नारायणगुणान् कीर्तयन्। ततः उशीनरवंशजः राजा शिबिः, मुनिभ्यः इन्द्रप्रस्थस्य माहात्म्यं श्रुत्वा, आत्मानं कृतार्थं मेने। तत्र सः राजा इन्द्रप्रस्थे नियमानुसारं स्नात्वा सर्वाणि विधिपूर्वकं कर्माणि कृत्वा स्वपुरीं प्रत्यगच्छत्। एवं, महाबाहो, इन्द्रप्रस्थस्य माहात्म्यं, जनपावनं, कालिन्दीतटे पुण्यक्षेत्रं तुभ्यं निरूपितम्। कलियुगे श्रद्धाविहीनाः जनाः, हे इन्द्रप्रस्थराजन्, अस्य सम्मानं न करिष्यन्ति, यः पुण्यक्षेत्रेषु शिरोमणिः अस्ति। अष्टादशपुराणमहाभारतश्रवणात् यत् पुण्यं लभ्यते, तत् इन्द्रप्रस्थस्य माहात्म्यादेव भवति। माघमासे प्रातःस्नानस्य फलं श्रद्धया अस्य माहात्म्यश्रवणेन लभ्यते। यः राजा श्रद्धया अस्य माहात्म्यं शृणोति, तेन पितरः, देवाः, ऋषयः च तृप्यन्ति। कृत्छ्रातिकृत्छ्रपाराकचान्द्रायणादीनां कठिनव्रतानां फलं अपि श्रद्धया अस्य माहात्म्यश्रवणेन लभ्यते। अश्वमेधादियज्ञानां फलं अपि श्रद्धया अस्य माहात्म्यश्रवणेन लभ्यते। सूतः उवाच—एवं, हे शौनक, युधिष्ठिरराजा सौभरिणा इन्द्रप्रस्थस्य माहात्म्यं श्रुत्वा हस्तिनापुरं जगाम। ततः सः, दुर्योधनादिभिः भ्रातृश्रेष्ठैः विसर्ज्य, इन्द्रप्रस्थं पुण्यक्षेत्रं राजसूययज्ञार्थं प्रायात्। द्वारकात् आगत्य, सः राजा कुलदैवतं गोविन्दं राजसूययज्ञेन पूजयामास। एतत् पुण्यक्षेत्रं मोक्षदं अस्ति; अपि च शापकर्तुः अपि हितकरं भवति। एतद्विज्ञाय, हरी तत्र शिशुपालं जघान। शिशुपालः अपि तस्मिन्नेव पुण्यक्षेत्रे हतः सन् कृष्णसाक्षात्कारं प्राप्तवान्। यत्र शिशुपालवधः जातः, यत्र द्वन्द्वयुद्धं जातम्, तत्र भीमसेनः गदया महद्विस्तीर्णकुण्डं निर्मितवान्। सः भीमकुण्डः पृथिव्याः पावकः ख्यातः, कालिन्द्याः दक्षिणे तटे, भूमौ अर्धगोश्ठपरिमाणे स्थितः। इन्द्रप्रस्थे कालिन्द्यां स्नानस्य यत् पुण्यं, तत् तस्मिन्कुण्डे अपि निःसंशयं लभ्यते। सूतः उवाच—यः कश्चित् तस्मिन्पुण्यक्षेत्रे संवत्सरं वसति, प्रदक्षिणादिकं च करोति, तस्य दोषाः क्षीयन्ते। यश्च प्रतिवर्षं तस्य प्रदक्षिणां करोति, क्षेत्रदोषपापैः न लिप्यते। यः प्रदक्षिणां न करोति, सः क्षेत्रसिद्धिं न प्राप्नोति; तस्मात् पुण्यार्थिनः तत्र पुण्यक्षेत्रे प्रदक्षिणां कुर्वन्तु। हरिनामस्मरणं चाव्यग्रम् कुर्वन् प्रदक्षिणायाम्, प्रतिपदं कपिलादानस्य पुण्यं लभते। यः चैत्रकृष्णचतुर्दश्यां शक्रप्रस्थस्य प्रदक्षिणां करोति, सः सर्वपापैः विमुक्तः भवति। एवं सप्तपुण्यक्षेत्राणां—काशीगोकरणशिवकाञ्चीभीमकुण्डानां—वर्णनं समाप्तम्, यत् कालिन्दीमाहात्म्ये उत्तरखण्डे पद्मपुराणे पंचपञ्चाशत्सहस्रश्लोकसंख्यायाम्। शङ्कर उवाच—सेवायां वा पूजायां वा, मन्त्रनिष्ठः यः स्यात्, सः यथोचितं मन्त्रं एव आश्रयेत्; अवैष्णवोपदिष्टेन मन्त्रेण परमसिद्धिः न लभ्यते।