क्रोधेन शोकात् सीतायाश्च अपमानात्, कश्चन वासोविकारः ‘क्रोधन’ नाम्ना, जीवनस्य अन्ते चाण्डालताम् अगच्छत्। यः कश्चन क्रोधेन महद् दुष्कृत्यम् आचरन् स्वजीवनम् उत्सृजति, सः मृत्यौ चाण्डालताम् एव प्राप्नोति, द्विजश्रेष्ठ। एवं वासोविकारस्य वचोभिः सीता निन्दिता च परित्यक्ता चाभवत्; तस्य शापेन सा पृथक् कृता वनं गता च। हे ब्राह्मण, एवं ते यथापृष्टम् विदेहराजकन्यायाः वृत्तान्तं न्यवेदयम्; अधुना शृणु, यथानन्तरं जातम्। ततः शेष उवाच—सौमित्रिः तदा जानकीं समीपमागतः, पुनः पुनः प्रणम्य, प्रेमगद्गदया वाचा रामस्य सन्देशम् आज्ञया निवेदयामास। विनयेन आगतम् लक्ष्मणम् दृष्ट्वा, सीता रामवाक्यं श्रुत्वा, लज्जया सन्नता वाक्यम् इदम् अवदत्—“सौमित्रे, कथम् अहं रामेण परित्यक्ता, घोरं वनम् यास्यामि? अहम् अत्रैव वाल्मीक्याश्रमस्थिता, रामं स्मरन्ती स्थास्यामि।” तस्याः मुखात् उक्तानि वाक्यानि श्रुत्वा, सौमित्रिः उवाच—“जननि, रामः पत्न्यैकप्रियः पुनः पुनः त्वां आह्वयति। पतिव्रता या स्त्री, सा पतिसंप्रयुक्तं दोषम् अन्तःकरणे न धारयति; तस्मात् मया सह उत्तमं रथम् आरोह।” इति श्रुत्वा, जानकी पतिसंनिष्ठा सन्ती, क्रोधम् उत्सृज्य, सौमित्रिणा सह रथम् आरुह्य स्थितवती। सा सर्वासां तपस्विनीनां च, वेदशोभितानां मुनीनां च, प्रणम्य, रामं हृदि स्मरन्ती, रथमास्ताय नगरे प्रति जगाम। शनैः शनैः सा विभूषणैरलङ्कृतां पुरीम् प्राप्तवती, सरयूतीरम् आगता, यत्र स्वयम् रामोऽपि स्थितः। सा लक्ष्मणेन सहित्या सुन्दरी, रथात् अवतीर्य, पतिसंनिष्ठा, रामपादयोः समाश्लिष्टा। जानकीं आगतम् आलोक्य, स्नेहेन समाक्रान्तः रामः उवाच—“साध्वी, त्वया सह इदानीं यज्ञसमाप्तिं करिष्यामि।” सा वाल्मीकिं च अन्यांश्च ब्राह्मणश्रेष्ठान् प्रणम्य, ततः मातृणां पादयोः प्रणामाय उत्सुकता जगाम। कौशल्या, वीरमातरं जानकीं समागच्छन्तीं दृष्ट्वा, तां अभ्यनन्दत्, परमस्नेहेन हृष्टा चाभवत्। कैकेयी, विदेहकन्यां पादयोः प्रणमन्तीं दृष्ट्वा, ताम् आशीषम् अदात्—“भर्त्रा पुत्रैः च दीर्घमायुर्वा भव।” सुमित्रा अपि, विदेहकन्यां पादयोः प्रणमन्तीं दृष्ट्वा, तस्यै पुत्रपौत्रलाभस्य आशीर्वादम् अदात्। सीता, रामचन्द्रपतिसंनिष्ठा, सर्वासां स्त्रीणां प्रणम्य, परमानन्देन प्रफुल्ला बभूव, वैडव। रामचन्द्रस्य भार्यां पुनः संयुक्तां दृष्ट्वा, अगस्त्यः, सुवर्णमयीं प्रतिमां तु तिरस्कृत्य, धर्मिष्ठां ताम् अङ्गीकृतवान्। ततः रामः, सीतया सह, यज्ञमध्ये बभौ, यथा शरच्चन्द्रः ताराभिः सहितः शोभते। सौम्ये शुभे च काले, तत्र स धर्मात्मा वैदेह्या सहितः, सर्वपापकृत् विधिं निर्वर्तयामास। रामं सीतया सह, यज्ञकर्मणि निमग्नं दृष्ट्वा, तत्र स्थिताः सर्वे विस्मयेन हृष्टाः बभूवुः। तत्र महायज्ञे, रामः वसिष्ठं प्राञ्जलिः पप्रच्छ—“भगवन्, किम् अनन्तरं कर्तव्यम्?” रामस्य वचः श्रुत्वा, वसिष्ठोऽपि प्राज्ञः गुरुः प्रत्युवाच—“ब्राह्मणाः तर्पणीयाः दानेन। पूर्वं मरुत्तः यज्ञे सर्वसामग्रीम् आहृत्य, ब्राह्मणान् विपुलधनेन तर्पितवान्। ते ब्राह्मणाः तु धनभारं न शेकुः, हिमालयप्रदेशे तद् उत्सृज्य गताः। तस्मात् त्वम् अपि, राजश्रेष्ठ, दानेन ब्राह्मणान् तर्पय, यथा परितोषः स्यात्।” एवम् उक्त्वा, स राजा प्रथमं घटोद्भवम् अर्हन्तं मुनिं ब्रह्मसुतम्, तपसा समृद्धं, नानाविधैः रत्नैः सुवर्णपर्वतैः च, विविधदेशीयैः जनैः परिवृत्य, हर्षेण पूजयामास। अगस्त्यं च सुमधुरया भार्यया सहितम्, रत्नैः सुवर्णेन च, विविधदेशीयैः द्रव्यैः पूजयामास। व्यासं सत्यवतीपुत्रं, च्यवनं च भार्यया सहितम्, उत्तमार्घ्यैः पूजयामास। अन्यान् अपि सर्वान् मुनीन्, ऋत्विजः, तपोधनान्, रत्नवृष्ट्या सुवर्णराशिभिः नानाविधैः पूजयामास। ततः यज्ञकर्मणि, रामः ब्राह्मणान् प्रति विपुलं दानं दत्तवान्—प्रतियथायोग्यं शतसहस्रं सुवर्णमेकैकस्मै। दरिद्राय, अन्धाय, हीनाय च, यथारुचि वित्तं रत्नानि च दत्तवान्। उत्तमानि वस्त्राणि, मनोहराणि भोज्यानि च, सर्वेभ्यः यथाशास्त्रं वितीर्य, सर्वान् हर्षयामास। पुरी परमसंपन्ना, कृतकृत्या, पुरुषनारीसमाकुला, सर्वभूतसमृद्धा, परममुदिताऽभवत्। सर्वेभ्यः दानं कुर्वाणं राजानं दृष्ट्वा, घटोद्भवस्य मुनेश्च महायज्ञे परमसन्तोषः जातः। ततः अभिषेकस्य निमित्तं, षट्षष्टिं नृपतीन् पत्नीसहितान्, अमृतकल्पं जलं आनयितुं, आहूतवान्। रामः सीतया सह सुवर्णकलशं सर्वालङ्कारैः भूषितं गृहीत्वा, जलानयनाय जगाम।