राज्ञः प्रश्नान् प्रति नारदः मुनिः कथां प्रवर्तयामास। पूर्वकृतदोषात् मृत्युः श्रवणपत्नी कुन्दा कृष्णसर्पत्वं प्राप्तवती, तयोः उभयोः दोषद्वयं सा वहन्ती आसीत्। एवं सा स्थावरभावमवाप्तवती, द्विविधस्वभावा च बभूव; एषा तेषां पूर्वजन्मकथा, हे राजन्। ततः तेषां पुण्यकर्मणः वृत्तान्तं कथयामि, येन त्रीणि जना रम्यां काश्यां विश्रुतां विश्वेश्वर्या नगरीं प्राप्तवन्तः। कदाचित् ते ग्रामान्तरात् स्वगृहं प्रतिनिवृत्ताः, मार्गे एका दुग्धदा धेनुः कूपे पतिता दृष्टा, या कस्यचित् यातृणः आसीत्। तां दृष्ट्वा, स्वयमेव प्रेरिताः, तां धेनुं उद्धृतवन्तः; तेषां वचः श्रुत्वा कुन्दा तदनुज्ञातवती। एतेन पुण्येन ते त्रयः दुर्लभं मृत्युमवाप्य, काश्यां वैकुण्ठं अगच्छन्, यत्र इन्द्रप्रस्थस्य तटे। एषा काशी महेशस्य पुरी, हे राजन्; अपि च, यः अत्र मृतः, स वैकुण्ठे हरिसदने सुखं प्राप्नोति। एवं, हे राजन्, काश्याः परमं माहात्म्यं तव कथितम्; किं अन्यत् श्रोतुमिच्छसि? यदि किमपि अस्ति, वद। ततः शिबिरुः उवाच—“भगवन्, त्वया त्रयः महेशक्षेत्राणि निरूपितानि—काशी, शिवकाञ्ची, तृतीयं च गोकर्णम्। एकस्य, काश्याः, माहात्म्यं श्रुतम्; यदि किमपि अस्ति, गोकर्णस्य च शिवकाञ्च्याः माहात्म्यं कथय।” नारदः उवाच—“गोकर्णं केवलं शैवक्षेत्रं, परमशुद्धं; तत्र यः कश्चन मृतः, स शिवत्वं याति, न संशयः। स्थलजले नभसि वा, यः तत्र प्राणी मृतः, तदा कैलासशिखरनाथः शिवः प्रकट्य हृष्यति। अत्र गोकर्णतीर्थे मृतस्य पुनर्जन्म नास्ति; स शिवेन सह, हे राजन्, कदाचित् मोक्षं लभते। तेन तव गोकर्णस्य माहात्म्यं वर्णयिष्यामि, यथा ब्रह्मणः मुखात् श्रुतम्। प्रयागस्य समीपे, एकगवां दूरी, महत्तीर्थस्य पार्श्वे, पुण्यदर्शनं सीमापर्वतम् दृश्यते। तत्र कर्कटः नाम भिल्लः अतीव क्रूरः वसति स्म; तस्य पत्नी जरा नाम, या पञ्च पतिं हत्वा। सा वृद्धा, विषं मिश्र्य, षष्ठं मोदकं मारणाय रचितवती, स्वस्रियाः श्रुत्वा। तदा महात्मा भिल्लः, स्वपत्नीं पुरतः कृत्वा, तां कन्यां मारयितुं प्रस्थितः; कर्कटः अतीव उग्रः आसीत्। भिल्लः, खड्गहस्तः, तां मारयितुं यदा आगतः, सा तस्य मारणाभिप्रायं विज्ञाय शीघ्रं पलायिता। भीता सा, प्राणरक्षणकामिनी, वनं प्रविष्टा, तेन कर्कटेन अनुयता। तत्र गोकर्णतीर्थे, खड्गधारी तेन धृत्वा, तस्याः शिरः छित्त्वा, शरीरं जले क्षिप्तम्। स ततः स्वस्थानं गोकर्णतीर्थे प्रत्यागच्छत्; सा वृद्धा, पापिनी अपि, तत्रैव गोकर्णे मृत्युमवाप्तवती। हे राजन्, कैलासशिखरे अहं पार्वत्याः सख्यं लब्धवान्; एतत् गोकर्णमाहात्म्यं तव उक्तम्। शिवकाञ्च्याः पुण्यं माहात्म्यं तव वर्णयिष्यामि, या इन्द्रप्रस्थस्य तीरे स्थितम्। गोकर्णे यत् परमं पदं मर्त्यानां, यत् मया उक्तम्, तत्र महादेवः विष्णुं सर्वदेवाधिपं पूजितवान्। तं सम्पूज्य, भक्तराज्यं तत्त्वज्ञानं च प्राप्तवान्; तस्मात्, हे ब्रह्मपुत्राः, वयं सर्वे तं महेशं पूजयामः। सदा तत्र वयं तं पूजयामः, ज्ञानभक्त्यर्थं; तत्रैव बाणासुरः तं महेशं पूजितवान्। शतसंवत्सरं उपवासं कृत्वा, पार्षदत्वं प्रार्थयन्, तस्मै भगवाञ् स्वपार्षदत्वं दत्तवान्। अहं च सदा तस्य नगरस्य रक्षकः अभवम्; एषा पुरी पूर्वं विष्णोः महात्मनः वासभूमिः आसीत्। सा विष्णुना तपसा तुष्टेन शिवाय दत्ता; अत्र नगरे महदाश्चर्यं किञ्चिद् अभवत्। शिवभक्तः ब्राह्मणः कथं वैकुण्ठं प्राप्तवान्, इति शृणु। धर्मिष्ठः हेरम्बः नाम ब्राह्मणः आसीत्। स सदा कायवाङ्मनसा शिवपूजारतः, कदाचित् शिवतीर्थयात्रां कृतवान्। स शिवभक्तः, हे राजन्, अत्र शिवकाञ्च्यां आगतः; स प्राज्ञः, एतत् रम्यस्थानं न जहौ। तत्रैव, कालेन, स जलमध्ये प्राणान् त्यक्तवान्; तत्र श्रीमहेशस्य गणाः तं ब्राह्मणश्रेष्ठं प्रतिगृह्य। कैलासपर्वतं आनयित्वा, तेनाज्ञप्ताः, मध्ये हरीनां वैकुण्ठात् गणाः आगच्छन्। तं द्विजश्रेष्ठं बलात् हर्तुं संकल्प्य, हरिगणैः शर्वगणैः महायुद्धं समजायत। तस्मिन् युद्धे विष्णुगणानां न जयः न पराजयः; तदा विष्णुः स्वयम् वैकुण्ठात् गरुडारूढः आगतः। कैलासात् महेशः त्रैलोक्यधारकः वृषवाहनः आगतः; उभयोः जगन्नाथयोः मुखदर्शनं हर्षजनकम्। तौ युद्धं द्रष्ट्वा, विष्णुः स्वगणान् च शैवगणान् च दिव्ये युद्धे निरोधितवान्। स तं द्विजश्रेष्ठं गरुडारूढं कृत्वा, युद्धं स्थगयित्वा, शिवधामं गतः; शिवः स्वगणैः सह, माधवः स्वगणैः सह, तं अन्वगच्छताम्। एवं, हे राजन्, नारदेन तव प्रश्नानां उत्तरार्थं काश्याः, गोकर्णस्य, शिवकाञ्च्याः च पुण्यकथाः, तेषां माहात्म्यं, पुण्यफलानि च, श्रद्धया सुसम्पूर्णं कथितानि।