सूतः महर्षिं शौनकं प्रति कथा आरभते स्म, धर्मस्य महत्त्वं विवृण्वन्। यः शतं गावः ददाति, तेन लभ्यमानं पुण्यं, द्विजोत्तम, व्रतस्य पालनात् कोटिगुणं भवति। यः मूढः व्रतं भङ्क्ति, सः घोरं नरकं गच्छति, शतं मध्यजीवनानि तत्र यातनां प्राप्नोति—नात्र संशयः। ततः पुनः, सः इह जन्म लभित्वा, दरिद्रस्य गृहे जायते, अन्नवस्त्रविहीनः स्वकर्मणा दुःखं अनुभवति। देवान्, अग्निं, गुरुम् उपस्थित्य सत्यं शपथं कर्तव्यम्; यावत् एवं क्रियते, तावत् शरीरं न दह्यते, विष्णुवंशः न नश्यति। ब्राह्मण, मिथ्या-शपथस्य का कथनं? शतं मध्यजीवनानि, मिथ्या-शपथं कृत्वा, नरकं गच्छति। ऋषिश्रेष्ठ, श्रीहरेः अवशेषं स्पृष्ट्वा सत्यं शपथं कृत्वा, सप्तजनान् यदि गृहीत्वा, ते दीर्घकालं नरके यातनां प्राप्नुवन्ति। कदाचित्, सत्येन जन्मान्तरं जन्मान्तरं कुष्ठी भवति; ब्राह्मण, तर्हि मिथ्यायाः का चर्चा? यः दक्षिणां दत्वा व्रतं पालयति, सः कृष्णं प्राप्नोति; सत्यम्, सत्यम्, अहं वदामि। दक्षिणां दत्वा वचनं न पालनं यदि कुर्यात्, तस्य पितरः कर्म न कुर्वन्ति, दुःखं अनुभवन्ति। सः स्वयं, ऋषिसिंह, घोरं नरकं गच्छति; मृत्युः अनन्तरं कोटिमनुष्यैः उद्धर्तुं प्रयत्नं कृतं अपि, विमुक्तिः न भवति—नात्र संशयः। शौनकः पृष्टवान्—पूर्वे कालस्य कः व्रतं पालयित्वा दक्षिणां दत्वा कृष्णं प्राप्तवान्? कथयस्व, मुनिश्रेष्ठ, श्रुतुम् इच्छामि। सूतः उक्तवान्—पूर्वे काले, एका नगरी अस्ति, तत्र वीरविक्रमः नाम शूद्रः आसीत्; सः महाभोजी, स्थूलाङ्गः, बहुवादी, अतिसुन्दरः च। सः धनवान्, पुत्रवान्, सर्वैः जनैः प्रियः, ब्राह्मणान् अतिथीन् च सदा पूजयामास। सः पितरः भक्तः, द्विजोत्तम, व्रतं सदा पालयामास, वृद्धवाक्यं शृणोति, हरिसेवकः आसीत्। एकदा, सुन्दरः शूद्रगृहं प्रविष्टवान्, युवा विद्वान् ब्राह्मणरूपं धृत्वा। ब्राह्मणः उक्तवान्—मम वचनं शृणु, स्थिरव्रत। मम शुभा पत्नी मृताऽभवत्। किं करिष्यामि? क्व गच्छेयम्? दयया कथय। यः विवाहं आयोजयति, विशेषतः ब्राह्मणाय, तस्मिन् दानेषु, तीर्थयात्रायाम्, यज्ञेषु, अनन्तव्रतेषु किम् आवश्यकम्? इति श्रुत्वा, वीरविक्रमः ब्राह्मणं प्रति उक्तवान्—मम कन्या अस्ति। इच्छसि चेत्, विधिवत् तां दास्यामि। मम दक्षिणहस्तं गृहाण; अन्यथा दातुं न शक्यते। एवं श्रुत्वा, ब्राह्मणः दक्षिणहस्तं गृहीत्वा, शूद्रः हृष्टः अभवत्। ब्राह्मणः पुनः उक्तवान्—मम शुभं मुहूर्तं लब्ध्वा, तां पुण्यकन्यां ददातु। विलम्बात् बहुविघ्नाः भवन्ति, शास्त्रेषु एषा निश्चिता। वीरविक्रमः उक्तवान्—श्वः तां दास्यामि, ब्राह्मण; अन्यथा न। दक्षिणहस्तं दत्वा, पापः अन्यथा न कुर्यात्। सूतः पुनः उक्तवान्—सः कृष्णशर्मणं ब्राह्मणं आह्वयित्वा, सर्वं कृत्यं पुरोहिताय निवेदितवान्। कथम् अज्ञातवंशाय शूद्राय कन्यां दातुम् इच्छसि? न दातव्या, विशेषतः तादृशाय। तस्य कुलजाता, पितरः, अन्ये च उक्तवन्तः—स्मर वीरविक्रम, वयं वदामः। यस्य वंशः, प्रादेशः, कुलः, धनम्, आचारः, आयुः च अज्ञातम्—तादृशाय स्वजनैः कन्या न दातव्या। वीरविक्रमः उक्तवान्—द्विजोत्तम, दक्षिणहस्तं दत्तम्; अन्यथा कर्तुं न शक्यते। ततः, कन्यादानं आरब्धवान्। सर्वे बान्धवाः विस्मयचकिता अभवन्। सत्यवचनं श्रुत्वा, शङ्खचक्रगदाधरः सहसा गरुडारूढः प्रकटितः। भगवद्वचनं—धन्यं तव वंशः, धन्या माता पिता, धन्यं सत्यवचनं, धन्यं दक्षिणहस्तम्। धन्यं तव कर्म जन्म च; त्रिषु लोकेषु न दृश्यते। तव कर्मणा वंशोऽपि उद्धृतः। सूतः पुनः कथयति—यदा श्रीकृष्णः एवं उक्तवान्, तदा सुवर्णमयी दिव्यरथः आगतः, सर्वत्र गरुडध्वजैः शोभितः, हरिगणैः सेवितः। ब्राह्मण, तस्य सर्वं कुलं, श्वपचं पुरोहितं अपि, शङ्खपद्मधारिणा स्वयं रथं आरोपितम्। हरिः सर्वान् संगृहीत्वा वैकुण्ठधामं गतः; तत्र ते दीर्घकालं दुर्लभं सुखं अनुभवन्। यः एषं आदेशं उल्लङ्घयति, वा दक्षिणहस्तं दत्त्वा, सः स्वकुलं सहितः नरकं गच्छति; सत्यम्, सत्यम्, अहं वदामि। ब्राह्मण, तादृशजनात् न अन्नं न जलं पितरः देवाः वा स्वीकरोन्ति; धर्मं त्यक्त्वा, द्विजश्रेष्ठः भयात् गृहम् त्यजति। यः आशां दत्त्वा निराशः भवति, मूढचित्तः, सः स्वजनान् सहितः नरकं गच्छति। यः एषं आदेशं उल्लङ्घयति, तस्य धर्मः भङ्क्तः; राज्ञा, अग्निना, चौरैः वा, ब्राह्मण, एषा निःसंशयः सत्यम्। एतत् स्वर्गसंबन्धि परमं शिक्षां सम्यक् श्रुत्वा, परमं स्वर्गं प्राप्नोति; जीवन्मुक्तः, इह च परत्र च, कृष्णाख्यं परमधामं गच्छति। श्रीगणेशाय नमः; कुलदेवताय नमः; पूज्यगुरुपादयोः नमः; नारायणाय नमः; पुरुषश्रेष्ठाय, देवीसरस्वत्यै, व्यासाय च नमः; ततः जयः उद्घोष्यते।