कृष्णव्रतधारणायाः विधिं श्रूयताम्। यः कर्तिकव्रतं पालयति, स सर्वदा राजमाषादीन्, जम्बीरं, मांसं, चूर्णं, शुष्कं च भोजनं त्यजेत्, द्विजश्रेष्ठ। धान्यानां मध्ये मसूरिका नाम्ना निर्दिष्टा; गौदुग्धं न मांसं, भूमिसंलभ्यं लवणं च, पशुमांसं च त्याज्यम्। ब्राह्मणात् क्रयितानि सर्वरसानि, लघुपात्रस्थितं जलं, चतुर्थकाले ब्रह्मचर्यं, पत्रपात्रे भोजनं च, एतानि कर्तव्यानि, ब्राह्मणश्रेष्ठ, तैलाभ्यङ्गं तु वर्जयेत्। चत्रकं, इक्षुकाण्डं, हिङ्गुं, पलाण्डुं, दुर्गन्धपत्रं च त्याज्यम्। लशुनं, मूलकं, शिग्रुं, कुम्भफलं, कदली, वर्ताकं, काष्ठफलं, लोहपात्रे भोजनं च वर्जयेत्। द्विवारं पक्वं भोजनं, प्रसूतायाः भोजनं, मत्स्यं, शय्या, रजस्वला, द्विवारं स्पृष्टं भोजनं, स्त्रीसंगं च कर्तिकव्रती त्यजेत्। ब्राह्मण, त्रिफलवृक्षस्य फलं दिवा त्यजेत्; कुम्भफले धनहानिः, ब्राह्मीभोजनं हरेः स्मरणं वर्जयेत्। कर्कोटकफलं वृद्ध्यभावः, मूलके बलहानिः, बिल्वे दोषः, जम्बीरे पशुयोनौ जन्म। तालफले शरीरनाशः, नारिके मूढता, लौकी गोमांससमानं, कर्बुजे गोहत्या तुल्यं। ग्वारफले पापं, पुटिकायां ब्रह्महत्या तुल्यं, वर्ताके सन्तानहानिः, कालमाषे दीर्घरोगः। मांसभक्षणे बहुपापं, प्रथमदिने च वर्जनीयम्; ब्राह्मण, यत् किमपि भोजनं श्रीहरेः सुखाय त्यज्यते—व्रतान्ते तत् ब्राह्मणाय दातव्यं। यः कर्तिकव्रतं विधिवत् पालयति, तस्य यमदूताः सिंहदृष्ट्वा गजाः इव पलायन्ति। ब्राह्मण, विष्णोर्व्रतम् उत्तमं, शतयज्ञाः तस्य तुल्यं न भवन्ति। यज्ञकृतः स्वर्गं याति; कर्तिकव्रती वैकुण्ठं प्राप्नोति। ब्राह्मण, यत् पापं मनसा, वाचा, कायेन कृतं—कर्तिकव्रतीं दृष्ट्वा तत् क्षणेन नश्यति। ब्रह्मा अपि तस्य व्रतस्य महत्त्वं वर्णयितुं न समर्थः। सः न समर्थः व्रतधारिणः पुण्यं वक्तुं; ब्राह्मण, कर्तिकव्रतं कृत्वा सर्वपापं सर्वतो नश्यति। पापः विचारयति—"कुत्र गच्छामि, कुत्र तिष्ठामि, कर्तिकव्रतभीत्या?" पूर्णिमायां यथाशक्ति अन्नं, वस्त्रं च दातव्यं। श्रीहरेः सुखाय दानं कर्तव्यम्, ब्राह्मणान् च भोजयेत्। रात्रौ कर्तिकव्रती जागरणं कुर्यात्, नृत्यगीताद्यैः। यः श्रद्धया एतत् शृणोति, तस्य पापं नश्यति। शौनकः उवाच—"सर्वज्ञ, तुळसीदया सर्वजनहिताय यत् पापनाशनं महत्त्वं, तद् वद।" सूतः उवाच—"ब्राह्मण, यस्य गृहे तुळसीवाटिका अस्ति, तस्य गृहम् तीर्थसमानं, यमदूताः तत्र न आगच्छन्ति। तुळसीवाटिका शुभा, सर्वपापनाशिनी; ये उत्तमपुरुषाः तुळसीं रोपयन्ति, ते सूर्यं मृत्युदेवतया न पश्यन्ति।" यः तुळसीं रोपयति, पालयति, सेवते, पश्यति, स्पृशति, ब्राह्मणश्रेष्ठ, तस्य सर्वपापं नश्यति। ये श्रीहरेः पूजां तुळसीपत्रैः कुर्युः, ब्राह्मण, ते महात्मानः कालगृहं न गच्छन्ति। गङ्गाद्याः उत्तमनद्यः, विष्णुः, ब्रह्मा, महेश्वरः, देवाः, पुष्करादि तीर्थानि, तुळसीपत्रे निवसन्ति। यः पापी अपि तुळसीपत्रैः भूषितः मृत्युः, स विष्णुधामं याति; एषा सत्यम्। शतपापयुक्तः अपि तुळसीमृदया अभिषिक्तः, स जीवितं त्यक्त्वा हरिगृहं प्राप्नोति। ब्राह्मण, यः तुळसीकाष्ठं चन्दनं च धारयति, पापं तस्य शरीरं न स्पृशति; स परमं पदं प्राप्नोति। यः तुळसीकाष्ठमालां कण्ठे धारयति, अपवित्रः अपि, दुष्टाचारः अपि, भक्त्या हरिगृहं प्राप्नोति। यस्य शरीरे धात्रिफलतुळसीकाष्ठमालिका दृश्यते, स भगवत्भक्तः। यः तुळसीपत्रमालां, विशेषतः विष्णवे समर्पितां, कण्ठे धारयति, स देवैः पूज्यः। यः तुळसीमालां कण्ठे स्थापयित्वा जनार्दनं पूजयति, प्रतिपुष्पं दशसहस्रगोदानं लभते। ये दुर्भावनया मालां न धारयन्ति, ते हरिवेगेन दग्धाः नरकात् न प्रत्यागच्छन्ति। तुळसीमालां, विशेषतः धात्रिमालां, कदाचित् न त्याज्यम्; सा महापापनाशिनी, धर्मकामार्थप्रदायिनी। कलियुगे येषां धात्रिमाला रोमाणि स्पृशति, तावत्तुल्यसंख्यायाः सहस्रवर्षाणि केशवधाम्नि वसन्ति। यः तुळसीकाष्ठमालां केशवे समर्प्य भक्त्या धारयति, तस्य पापं नास्ति। यमदूताः तुळसीकाष्ठमालां दृष्ट्वा दूरं पलायन्ति, वातेन पत्रं यथा। ब्राह्मणश्रेष्ठ, यः तुळसीधात्रिवृक्षच्छायायां पिण्डं ददाति, तस्य पितरः मोक्षं प्राप्नुवन्ति। ब्राह्मण, यः धात्रिफलं हस्ते, शिरसि, कण्ठे, कर्णे, मुखे स्थापयति, स हरेः स्वरूपः ज्ञेयः। यः श्रीहरेः पूजां धात्रिपत्रफलैः एकवारं अपि करोति, स कोटिजन्मार्जितं पापं नाशयति। ब्राह्मण, कर्तिकमासे यज्ञाः, देवाः, ऋषयः, तीर्थानि धात्रिवृक्षसमीपे सदा निवसन्ति। एवं कर्तिकव्रतस्य तुळसीधात्रिमाहात्म्यस्य च पुण्यकथां श्रुत्वा, भक्तः सर्वपापान् नाशयित्वा श्रीहरेः परमधाम्नि निवसति।