प्रभाते सर्वे जनाः तस्मात् स्थलात् प्रस्थिताः, राजन्, ब्राह्मणश्चापि तां पेटिकां कम्बलनेन संवृत्य जग्राह। स तां शिरसि स्थापयित्वा, राजन्, गङ्गां प्रति प्रस्थितवान्; कतिपयदिनैः स कारवानेन तीर्थस्थानं प्राप्तः। तत्र पवित्रे कोशलदेशे, राजन्, स ब्राह्मणः शीतक्लेशेन पीडितः कम्बलमपावृत्य, अयोध्यायाः पुण्ये तटे पेटिकां प्रकाशितवान्। तत्र दीर्घकालं निराहारः सर्पः केवलं वायुभक्षणेन जीवन् तस्मात् पेटिकात् निर्गतः, सुसंयतद्वारकं ढक्कनं समुत्पाट्य। सर्पस्य निष्क्रमणं दृष्ट्वा जनाः क्रुद्धाः "सर्पः, सर्पः" इति घोषयन्तः अभ्यधावन्। सर्वे जनाः मृत्तिकाखण्डान् गृहीत्वा त्वरया तं प्रति धावितवन्तः; सर्पः पलायितुमिच्छन् एकेन जनः प्रहृतः। तत्र तीर्थयात्रिकाणां साक्षात् सर्पः प्राणान् त्यक्त्वा, तद्भूतदेहं परित्यज्य, दुर्लभं दिव्यं पदं प्राप्तवान्। स दिव्यविमानमासाद्य जनान् सम्बोधितवान्—सर्पः प्रोवाच—"दक्षिणतो आगतान् ब्राह्मणान् शृणुत मम वचनम्। पूर्वं अहं चण्डकनामकः नापितः, ब्राह्मणघातकः पापिष्ठः आसम्। ब्राह्मणवधपापेन मरणान्तरे मरुभूमौ सर्पत्वं प्राप्तवान्। पञ्चलक्षवर्षाणि नरके यातनां भुक्त्वा, विंशतिसहस्रवर्षाणि सर्पयोने स्थितः। अस्य पुण्यस्थलस्य प्रसादेन परमं दिव्यं पदं प्राप्तवान्। अतः कोशलाख्यं पुण्यतीर्थं कदापि न परित्याज्यम्; सर्वकामप्रदं हि तत्, यत्रापि अहं पापिष्ठः स्वर्गं प्राप्तवान्।" नारदः उवाच—एवं स पापिष्ठः नापितः, निन्दितां योनिमासाद्य, अस्य पुण्यस्थलस्य प्रसादेन दिव्यविमानेन स्वर्गं गतः। दक्षिणतो आगतान् तापसाः भिक्षुकत्वं प्राप्ताः, तत्रैव पुण्यस्थले गोविन्दपादाम्बुजस्मरणे मनः स्थित्वा तस्य महिमानं दृष्टवन्तः। स ब्राह्मणश्रेष्ठः, पुण्यस्थलस्य महिमानं दृष्ट्वा, दृढश्रद्धया स्वपितृणां अस्थीनि तत्र पवित्रे जले विसर्जितवान्। अस्थिसंस्कारसमये तस्य पितरौ दिव्यरूपिणौ दिव्यविमाने समुपविष्टौ तत्रैव दृष्टवन्तः। तौ सर्वजनसमक्षं पुत्रं प्रति अवोचताम्—"वत्स, आयुष्मान् भव, धनधान्यसम्पन्नः सुखी च। यत् त्वया अस्माकं मोक्षः प्रदत्तः, त्वमपि मोक्षं प्राप्स्यसि—एष सत्यं, न मिथ्या। यद् फलं गङ्गायां पिण्डदानात्, यश्च पितृणां गतिः, तदेवात्र अस्थिविसर्जनेन लभ्यते।" एवं द्विशतैकादशोऽध्यायः समाप्तः, "मुकुन्दकथा" नाम, यमुनामाहात्म्ये, उत्तरेकाण्डे महापद्मपुराणे, पञ्चपञ्चाशत्सहस्रश्लोकसंयुक्तः। ततः नारदः उवाच—"शिबे राजन्, शृणु काश्याः परमं माहात्म्यं यत् पुण्यं यशः च दीर्घायुष्यम् ददाति। इन्द्रप्रस्थस्य तटे कृतयुगे एकः शिंशपावृक्षः आसीत्। तत्र तस्मिन्वृक्षे एकः काकः नीडं कृत्वा वसति स्म; तस्य मूलभागे गुहायां महाः सर्पः निवसति स्म। कदाचित् तस्य काकस्य भार्या द्वे अण्डे निधाय क्वचित् गतवती, स्वनीडं न प्रत्यागता। तदा काकः स्वयमेव तयोः अण्डयोः पालनं कृत्वा, तस्मिन्नेव शिंशपावृक्षे उच्चस्थाने स्थितः। अथ कदाचित् रात्रौ महान् वातः समुत्थितः, स शिंशपावृक्षं मूलतः अपि उन्मूल्य पतितवान्। तस्मिन्वृक्षे पतति काकः च सर्पः च तस्य मूलभागे तेन आहतौ, प्राणान् त्यक्तवन्तौ। तत्र त्रीणि—शिंशपावृक्षः, काकः, सर्पः—दिव्यरूपिणः जात्वा, त्रिषु दिव्यविमानेषु आरूढाः श्रीपतिसदनं गतवन्तः।" शिबिरुवाच—"भगवन्, केन पुण्येन त्रीणि तानि मोक्षदां पुरीं प्राप्तानि? के पूर्वं ते? सर्वं विस्तरेण कथय।" नारदः उवाच—"कुरुजाङ्गले देशे श्रवणनामकः ब्राह्मणः आसीत्; तस्य भार्या कुडा, भ्राता कुरण्टकः। यः अनुष्णोदकं कृत्वा भोजनं करोति, मधुरं खादति, स दोषेण ग्रामकाकः श्रवणः जातः। कुरण्टकः भ्राता नास्तिकः, शास्त्रमार्गविनाशकः, देवद्वेषी च, स तेन दोषेण मृतः कालकः सर्पः जातः। स सर्पः कुन्डा, श्रवणस्य भार्या, उभयदोषसम्पन्ना। सा तस्मात् स्थावरेषु स्थित्वा द्विविधा जाताऽसौ। एषा तेषां पूर्वजन्मकथा।" "इदानीं तेषां पुण्यकर्म कथयामि, येन ते त्रीणि काशीपुरीं प्राप्तवन्ति, या श्रीविश्वेश्वर्याः नगरी। कदाचित् स्वगृहं प्रत्यागच्छन्तः, मार्गे एका दुहन्ती धेनुः कूपे पतिता दृष्टा, या कस्यचित् यात्रिकस्य आसीत्। तां दृष्ट्वा त्रीणि स्वयमेव उद्धृत्य, कुन्डा तेषां वचनेन संतुष्टा अभवत्। तेन पुण्येन त्रीणि दुर्लभं मरणं प्राप्य, काश्यां इन्द्रप्रस्थतीरे वैकुण्ठं गतवन्ति।" "एषा काशी महेशस्य पुरी, राजन्; यः तत्र म्रियते स वैकुण्ठे हरिसदने सुखं प्राप्नोति। एवं काशीमाहात्म्यं कथितं, किं श्रोतुमिच्छसि? किंचिद् अवशिष्टं वद।" शिबिरुवाच—"भगवन्, त्वया महेशस्य त्रयाणि क्षेत्राणि उक्तानि—काशी, शिवकाञ्ची, तृतीयं गोकरणम्। एकस्य काश्याः माहात्म्यं श्रुतं, गोकरणस्य शिवकाञ्च्याश्च यद्यस्ति किंचिद् वद।