शृणु, द्विजश्रेष्ठ! बहुविधाः पापराशयः संसारमध्ये निवसन्ति, विशेषतः अमावास्यायां स्त्रीणां सङ्गमकाले महती मलिनता दृश्यते। तथैवैकादश्यां दिवसे, भोजनं कुर्वाणानां दुःखस्य कारणं भवति; रोगिणां, पङ्गूनां, कासिनां, जलोदरीणां, कुष्ठिनां च, एष एव दोषः प्रवर्तते। ये तु तादृशं भोजनं कुर्वन्ति, ते ग्रामशूकरत्वं प्राप्नुवन्ति, दारिद्र्ये च पतन्ति। द्विजोत्तम! ये तु तादृशं भोजनं कुर्वन्ति, ते राज्ञा बद्धाः भवन्ति; सर्वे संसारपापाः, ब्राह्मण, हरीदिने एव सम्प्रवर्तन्ते। अन्नमाश्रित्य तिष्ठन्ति, केवलं जलमेव आदेशतः भुञ्जते; ये तु एवं कुर्वन्ति, तेषां सर्वपापानि नश्यन्ति, नरकं च न प्राप्नुवन्ति। हरीदिने भोजनं कुर्वाणानां न काचिदपि प्रायश्चित्तिः विद्यते; यावन्ति ग्रासानि मानवः हरीदिने भुङ्क्ते, तावन्त्येव पातकानि दशकोटिब्राह्मणहत्यासमाना भवन्ति; पुनः पुनः वदामि, शृणुत शृणुत, नराः! न भोक्तव्यं, न भोक्तव्यं, न भोक्तव्यं हरीदिने; यत्फलं गङ्गादिषु तीर्थेषु स्नानेन लभ्यते, चन्द्रसूर्यग्रहणे वा, एकादश्यां निराहार्य तपस्य वा, लक्ष्मीपतिं पद्ममालाभिः पूजयित्वा, यथाविधि उपोष्य, तद्भुक्त्वा, पुनर्जन्म न प्राप्नोति। ब्राह्मण, ये एकादश्यां हरिगृहं शोभयन्ति, ते परां गतिं प्राप्य विष्णोः धाम्नि वसन्ति। ये एकादशीं निराहाराः सम्पालयन्ति, तेषां विष्णुपुरी नित्यनिवासः निःसंशयं। ये तुलसीभक्त्या मनसा युक्ताः, ते विष्णोः परमं पदं यान्ति; ये परधनलोलुप्तां न कुर्वन्ति, ये च मनसि तृप्ताः, तेषां विष्णुपुरी निःसंशयं। ये च दुर्भिक्षे प्राणिनां भोजनदानेन श्रेष्ठाः, ये च हरिगृहे भोजनं ददाति, तेषां निःसंशयं पुण्यं। ये च गौब्राह्मणस्वामिपत्नीनां रक्षां कुर्वन्ति, ये च तेषां कृते प्राणान् त्यजन्ति, तेषां विष्णुपुरी निःसंशयं। एकादशी यदि दशम्याः संयोगं लभते, तदा न कदापि उपोष्या; दशम्याः प्रभाते संयोगं यथा पापजनसङ्गं परिहरेत्, तथा दशम्याः प्रभातसंयुक्तिं परिहरेत्। तस्मिन्काले द्वादश्यां उपोष्य, त्रयोदश्यां पारणं कुर्यात्; यदि दशमी प्रभातसंयुक्ता, तदा वैष्णवेन एकादशीव्रतं न कर्तव्यम्। प्रभातकालः चतुर्गटिकापर्यन्तः सूर्येण सह निर्दिष्टः; तदानीं स्नानं यत्, तदेव गङ्गाजलसमं तपस्विभिः मन्यते। यदि दशमी प्रभाते दृश्यते, तदा एकादशी नोपोष्या, सा धर्मकामार्थनाशिनी; यः कश्चित् एकादशीं किंचित्परिभूतां पश्येत्, स तां परित्यजेत्। यथा सुराभिन्दुनिषिक्तं घृतपात्रं त्यज्यते, तथा दशम्याः पूर्णसंयुक्तां एकादशीं, द्वादश्याः पुनः संयोगं च, त्यजेत्। उत्तरां एकादशीं तपस्विभिः उपोष्या, गृहीभिः पूर्वा उपोष्या; यदि एकादशी द्वादश्याम् न प्रवर्तते, तत्र शतयज्ञसमानं पुण्यं, त्रयोदश्यां पारणं कार्यम्। यदि एकादशी लुप्ता, केवलं द्वादशी शेषा, तदा पूर्णां द्वादशीं परमगतेच्छया उपोष्या। यदि एकादशी सम्पूर्णा, प्रभाते पुनः दृश्यते, तत्र सर्वत्र उत्तरां एकादशीं उपोष्या, यदि द्वादशी अनन्तरं आगच्छति। ये एकादशीव्रतमनसा युक्ताः, तेषां दिव्यं स्थानं, ते हरिगृहं यान्ति; एकादश्याः व्रतान्न परं किञ्चित् परत्रसाधनम् अस्ति। यः बहुपापयुक्तः अपि, यदि हरीदिने व्रतं करोति, स सर्वपापैः विमुक्तः हरिगृहं यान्ति। या स्त्री पत्या सह हरीदिने व्रतं करोति, सा शुभसुतां, सौभाग्यवतीं पतिं, मृत्युः अनन्तरं च हरिगृहं प्राप्नोति। यः भक्त्या हरीदिने दीपं समर्पयति, तस्य पुण्यस्य मापनं नास्ति। या स्त्री पत्या सह हरिं जागरयति, सा चिरकालं पत्या सह हरिगृहे वसति। यत्किञ्चिदपि वस्तु भक्त्या हरीदिने समर्प्यते, तस्य पुण्यं नित्यं अक्षयम्। पुरा काञ्चनाख्यायां नगरीं वल्लभो नाम नरः आसीत्, स धनाधिपः, विपुलधनसमृद्ध्या दीप्तिमान्। तस्य प्रिया हेमप्रभा नाम सुन्दरी आसीत्, तत्र मुखरा नाम अन्यासीत्, या कलिकृतदोषेण क्लेशं जनयामास। सा सदा पत्युः सह विवादं कृत्वा, वृद्धान् स्वेच्छया कटुवचनेन नित्यं तुदति स्म। सा सदा रहसि पात्रीतः भोजनं कुर्वन्ती, वृद्धेभ्यः प्रतिदिनं स्वशेषं ददाति स्म। सदा ‘अहं साध्वी’ इति वदन्ती, मनसा तु प्रियं प्रति स्थिता, सदा पत्युः दुःखं विवादेन जनयति स्म। कदाचित् पतिः तां प्रत्यागच्छन्तीं दृष्ट्वा ताडितवान्, कृतदोषां सा, द्विजोत्तम। क्रोधवशात् सा रिक्तगृहम् गतवती, न कश्चित् जानाति, तत्र शयिता, न खादितवती, न जलं पीता। दैवयोगेन तस्मिन्नेव दिने, सर्वपापनाशिनी एकादशी विष्णोः समीपे प्रवर्तिता, ब्राह्मण।