एवं उक्त्वा तत्र दूताः तस्मिन्नेव काले राजनगरं प्रति निर्गताः। ततः स मुनिः दूतगणेन सह यज्ञशालां गतः। दूताः ब्राह्मणस्य कृतं सर्वं राज्ञे निवेदयामासुः। तद् श्रुत्वा राजा संशयग्रस्तचित्तः तं मुनिं उवाच— "हे महामुने! यदि अहं यज्ञं करिष्यामि, तर्हि किम् अहं वास्तवम् पुत्रं प्राप्स्यामि?" पुनः राजा ब्राह्मणं प्रति उवाच— "हे ब्राह्मण! यज्ञं विना अपि ब्राह्मणपुत्रं आनय।" तदा मुनिः प्राह— "हे राजन्! तव यज्ञेन नूनं महान् पुत्रः भविष्यति, अस्य विषये किञ्चित् अपि संशयः नास्ति; केवलम् दर्शनं अपि निष्फलम् न भविष्यति।" एतद् वचनं श्रुत्वा राजा परमसंतोषेण सर्वैः ऋषिभिः सह यज्ञे समाप्य अन्तिमं हविर् अर्पितवान्। ततः स विशुद्धमुनिः ब्राह्मणपुत्रं गृहीत्वा दशपुरं नगरे गतः। स्वगृहं प्रविश्य स मुनिः ब्राह्मणं प्रति इदं वचनं उवाच— "हे ब्राह्मण! त्वं स्वगृहे मृतवत् स्थास्यसि, हे महामुने!" ब्राह्मणः दुःखपूर्णं वचः उवाच— "राजा मम पुत्रं बलात् गृहीत्वा नीतवान्; अहं किं करिष्यामि? पुत्रवियोगात् अहं च मम भार्या च—" "—अश्रुपातेन दृष्टिं नष्टवन्तौ, नेत्रे अन्धे जाते।" तदा स मुनिश्रेष्ठः उवाच— "पुत्रं पश्य, चलामः।" एवं उक्त्वा, तौ ब्राह्मणौ हर्षपूर्णौ शीघ्रं बहिः निर्गतौ पुत्रदर्शनाय। तदा मुनिवचनस्य प्रभावेन तस्मिन्नेव क्षणे तयोः दृष्टिः शीघ्रं प्रत्यागता, पुत्रं दृष्ट्वा पूर्वं। मधुप्रतिमदृष्टिभिः तौ ब्राह्मणौ पुत्रस्य कमलमुखं पिबन्तौ पुनः पुनः मुनिं साष्टाङ्गं प्रणमन्तौ। तौ ब्राह्मणौ स्निग्धं वचः प्रोचतु— "हे महामुने! त्वया अस्माकं जीवितं पुनः दत्तम्, एषः अस्माकं महान् सौभाग्यः।" तयोः वचनं श्रुत्वा स मुनिः, करुणासिन्धुः, तौ आशीर्वादं दत्त्वा स्वाश्रमं प्रत्यागच्छत्। स मुनिः विष्णोः परमधाम् हस्ते धृत्वा, तपः अकरोत्— यत् देवैः अपि दुर्लभम्। कालेन, हे ब्राह्मण! तस्य राज्ञः पुत्रः अभवत्— रूपवान्, राज्ययोग्यः, क्षीरसागरे चन्द्रवत्। पुत्रोत्सवे राजा बहुधनं दत्तवान्। स राजा पृथिवीं इन्द्रवत् सुखेन उपभोग्य दुःखरहितः ब्राह्मणान् रक्षितवान्, जीवनं धनं च दत्त्वा। स विष्णोः धाम् प्राप्तवान्, यत्र प्रत्यावृत्तिः दुर्लभा। यः ब्राह्मणात् भक्त्या इमां कथां पठति वा शृणोति— "—एकं श्लोकं अपि यः पठति, विष्णोः देवालयं गच्छति।" ततः शौनकः सुतं प्रति उवाच— "हे सूत! कृष्णस्य जन्माष्टमीमहात्म्यं उत्तमं कथय; महोदधितः उद्धर, हे विद्वन्।" सुतः उवाच— "हे ब्राह्मण! यः कृष्णजन्माष्टमीं भक्त्या उपवासं करोति, स अन्ते विष्णोः नगरे याति, अनन्तपुत्रैः सह।" "हे ब्राह्मणश्रेष्ठ! यदि अष्टमी बुधवासरे वा सोमवासरे रोहिण्याः योगे भवति, तर्हि अनन्तकुलानां मोक्षं ददाति।" "यः महापापयुक्तः अपि, यदि एतत् परमव्रतं करोत्, स सर्वपापेभ्यः विमुक्तः अन्ते हरिगृहं याति।" "हे ब्राह्मण! यः कृष्णजन्माष्टमीं न उपवसति, स दुःखं भुक्त्वा मृत्युः पश्चात् नरकं याति।" "या स्त्री कृष्णजन्माष्टमीव्रतं न करोत्, सा मोहितास्त्री वर्षे वर्षे घोरं नरकं याति।" "यः कृष्णजन्माष्टम्यां मोहग्रस्तः खादति, स महानरकं भुङ्क्ते; सत्यम्, सत्यम् वदामि।" एकदा वसिष्ठमुनिः दिलीपेन पृष्टः; तत् शृणु, हे महाबुद्धे, यत् सर्वपापनाशनम्। दिलीपः उवाच— "भाद्रपदमासे कृष्णाष्टम्यां, यदा जनार्दनः जातः, तत् श्रोतुम् इच्छामि, कथय, हे महामुने।" "भगवान् शङ्खचक्रगदाधरः कथं जातः? किमर्थम्, केन कारणेन, विष्णुः देवक्याः गर्भे प्रविष्टः?" वसिष्ठः उवाच— "शृणु, हे राजन्! किमर्थम् जनार्दनः स्वर्गं त्यक्त्वा पृथिव्यां जातः, तत् वक्ष्यामि।" पुरा पृथिवी राजभिः कंसप्रमुखैः पीडिता, कंसदूतैः बलमदैः ताडिता। सा पृथिवी, रुदन्ती रुदन्ती, दुःखसन्तप्तनेत्रा, यत्र देवाधिदेवः शिवः उमा-सहायः वृषध्वजः तिष्ठति, तत्र गतवती। साऽपि "कंसेन पीडिता अस्मि, हे देव!" इति निवेदयितुं, मलिनवर्णा, लज्जिता, अश्रुवर्षम् अश्रयत्। तस्याः रुदन्त्याः दर्शनं कृत्वा, शिवस्य क्रोधात् ओष्ठौ कम्पिते, शिवः उमया सर्वैः देवैः सह ताम् अनुगतः। महाशिवः क्रुद्धः ब्रह्मलोकं गतः; तत्र आगत्य, ब्रह्मणे कंसविनाशाय वचनं उवाच। "उपायः विधीयताम्, हे ब्रह्मन्! विष्णुना सह।" इत्येवं दिव्यं वचनं श्रुत्वा, ब्रह्मा तत्र गन्तुं अनुमन्यते। यत्र क्षीरसागरे वैकुण्ठः शेषशय्यायां सुप्तः तिष्ठति, तत्र हंसपीठे आरूढः ब्रह्मा हरिं प्रति गतः। तत्र आगत्य, ब्रह्मा सर्वैः देवैः शिवेन सह, मधुरैः वाक्यैः हरिं स्तोतुम् आरब्धवान्— वाग्बन्धुषु श्रेष्ठः। "नमस्ते पद्मनयनाय हरये, परमात्मने; नमः जगत्पालाय लक्ष्मीप्रियाय, नमो नमः।