श्रीभगवानुवाच— कदाचित् मम गृहे सायं काले कश्चन ब्राह्मणः समुपागतः। तं सम्यक् सत्कारपूर्वकं स्थानं भोजनं च दत्तम्। स यथेष्टं भुक्त्वा सुशय्यायां शयानः। मध्यरात्रे तु तस्य सर्वाङ्गेषु तीव्रः ज्वरः अभवत्। स ब्राह्मणः सर्वाङ्गपीडितः निद्रां न लब्धवान्। प्रभाते तु मृत्युसमीपगते स जीवितं परित्यक्तवान्। अहं तस्य दाहविधिं यथाविधि अकुर्वं, अस्य अस्थीनि च गङ्गायां सम्यक् विसर्जितानि। तेन पुण्येन मम अस्थीनि अपि अस्मिन्पुण्यस्थले कोशलायां पतितानि, या ब्रह्मदेवेन निर्मिता, शुभदायिनी च। एवं कथिते, स ब्राह्मणः देववद्भासुरः दिव्ययानमाधित्य स्वर्गं ययौ। अहं तस्य चौरहस्ते मृत्युम्, पुण्यतीर्थस्य कृपया स्वर्गगमनं च कथितवान्। एवं श्रीपद्ममहापुराणस्य उत्तरखण्डे कालिन्दीमाहात्म्ये मुकुन्दचरिते द्विशततमोऽध्यायः समाप्तः। नारद उवाच— हे शुभे, त्वाम् पुरतः अहं मुकुन्दस्य उत्तमकथां कथितवान्, अधुना चण्डकस्य नापितस्य चरितं शृणु। यदा मुकुन्दो ब्राह्मणः चण्डकेन नापितेन हतः, तदाहः नगरवासिभिः श्रुतम्। ते नगरवासिनः तद्वृत्तान्तं राज्ञः समीपे निवेदितवन्तः— ‘चण्डकः ब्राह्मणश्रेष्ठं मुकुन्दं हत्वा बहुधनं गृहीत्वा गतः। यदि उचितं मन्यसे, तद् धनं प्रत्यापयतु। त्वं अस्माकं रक्षकः, दुष्टानां दण्डदाता च।’ राजा तद्वचनं श्रुत्वा कोपात् नेत्रे रक्तीकृत्य समीपस्थितमन्त्रिणम् उवाच— ‘इदानीं एते जनाः किं वदन्ति शृणु। शीघ्रं तं पापिनं आनय, अन्यथा त्वां हनिष्यामि। उत्तिष्ठ, उत्तिष्ठ, पापिष्ठ; साधूनां मंगलं कुरु।’ ‘यस्मिन्राज्ये दारुणैः चौरैः प्रजाः पीड्यन्ते, तत्र रजा तान् न रक्षति चेत्, स नरकं गच्छति।’ ततः मन्त्रिणा राजाज्ञां श्रुत्वा, सह शतशः पदातिभिः, राजा च अश्वमारूढः शीघ्रं मुकुन्दगृहं जगाम। तत्र स बान्धवान् पृष्टवान्— ‘केन मुकुन्दो हतः? सत्यं मम पुरतः वदत।’ ‘राज्ञः आज्ञया तं दुष्टं नाशयिष्यामि।’ तद्वचनं श्रुत्वा ब्राह्मणस्य बान्धवाः प्रत्यब्रुवन्— ‘मुकुन्दः तेन दारुणेन नापितेन हतः। पलायमानस्य तस्य शिरोवस्त्रं पतितम्। तं पापकर्म कुर्वन्तं मुकुन्दपत्नी स्वदृशा दृष्टवती। स पापी दुःखसागरे निमग्नः; वयं किं कर्तुं शक्नुमः?’ मन्त्रिणा तद्वचनं श्रुत्वा चण्डकस्य गृहं गतः। शीघ्रं अश्वात् अवतीर्य स्वयमन्तः प्रविष्टः, स्वल्पसैनिकैः सह, तं नापितं शय्यायां शयानं दृष्टवान्। सैनिकैः आज्ञापितः स तं केशेषु गृहित्वा, शय्यायाः उत्थाप्य, दुष्टं नापितं च आकर्षयन्। स नापितः ‘किम् किम्’ इति वदन्, चक्षुषी प्रसार्य, तान् पुरतः दृष्ट्वा, स्वकृतं पापकर्म स्मृत्वा, यमं शीर्षे स्थितं विलोक्य, क्षणं मौनं स्थितवान्। मन्त्रिणा सैनिकैः सह तं दुष्टं गृहित्वा राज्ञः पुरतः नीत्वा उवाच— ‘एष ब्राह्मणघ्नः दारुणनापितः, किं करणीं आज्ञापय, प्रभो, तत्क्षणात् करिष्यामि।’ राजा उवाच— ‘मन्त्रिन्, मम वचनं शृणु। एषा चन्द्रभागा नदी पवित्रा श्रेष्ठा च। यः अत्र प्राणान् त्यजति, स देवस्थानं प्राप्नोति। अतः अत्र एनं पापिनं न हन्याः। यस्मिन् पंचकोशप्रदेशे, अस्याः नदीः सीमां बहिः, स ब्राह्मणघ्नः शीघ्रं भयङ्करं नरकं गच्छतु।’ नारद उवाच— राज्ञः आज्ञया मन्त्रिणा निषादान् प्रेषितः, येन तं नापितं हन्युः। ते निषादाः तं चन्द्रभागातटं, द्वयोजनदूरे, नीत्वा शिरः छित्वा। स पापी मारप्रदेशे कालरूपः सर्पो जातः, धववृक्षकुहरे वसन्, विषाग्निमुखः। यथा शुष्कधववृक्षः वह्निना दह्यते, वा सूर्यतापेन सरः शुष्यति, तथैव तस्य पापिनः गमनात् सर्वं काननं शुष्कम्, गवां भोज्यं तृणादि नष्टम्। कदाचित् दक्षिणप्रदेशात् कश्चन कारवाणः तत्र समागतः, नारायणस्य पुण्याश्रमं बदरीं प्रति यायात्। तत्र कारवणस्थो ब्राह्मणः पथि स्थित्वा, निर्छिद्रकाष्ठपेटिकां वहन्, तत्र पितृमातृणां अस्थीनि स्थापयन्। स तां पेटिकां स्कन्धे कृत्वा, गङ्गाजले तस्य विसर्जनाय ययौ, या पापिनामपि कामदायिनी। स अपि तस्मिन् वनप्रदेशे सर्पनिवासे अगच्छत्, एकान्ते तां लोहमुष्टिकया बद्धां पेटिकां स्थापयामास। तदा स सर्पः तत्र आगत्य, फणया दण्डं ताडितवान्, पेटिकायां स्वल्पं विवृत्तायां प्रविवेश। दण्डः पुनः स्वस्थानं गतः, स च सर्पः तत्रैव कुण्डलीकृतः, विषपूर्णः, पेटिकायां स्थितः।