प्रियः शिष्यः वेदायनं पप्रच्छ—“कथं ते गुरुसंस्कारस्य लङ्घनात्पापमागतं? तत् मे ब्रूहि, यथाऽहं सत्यम् अवगच्छेयम्।” ततः मुकुन्दः प्रत्युवाच—“नाहं कन्यायाः यज्ञोपवीतकर्तृणां, न वेदस्य, न यज्ञोपवीतदातुः आज्ञां लङ्घितवान्। श्वशुरश्वशुर्यौ दासवत् सेवितवान्; न च त्वां, शास्त्रगुरुम्, कदापि अवमानितवान्। यः कुलपुरोहितः, वेदवेदान्तविद्वान्, तस्मिन् मया किञ्चित् अपराधः कृतः; तं श्रोतुम् अर्हसि। यदि धर्मनिपुणः पुत्रः कुलंमध्ये जायते, तदा पुरोहिताय गोः वा तुल्यस्य वा दक्षिणा दातव्या। तद् दत्त्वा कुलं शुद्धं सिध्यति; किन्तु पूर्वं शुभदिने स्वपुत्रस्य जन्मकाले, अहं मूढधीः, पितः, कुलकर्म न अकुर्वम्। तस्य लोपात् कुलनाशकः अभवम्। इदं सर्वं मया निवेदितम्—कुलनाशात् पापमागतम्; अनुमतिं देहि, देवस्थानं गच्छामि। वेदायनः उवाच—“इन्द्रप्रस्थप्रदेशे शुभा कोशलाऽस्ति; तया कृपया पूर्वजन्मस्मृतिर्दृश्यते। केन पुण्येन ते अस्थि इह पुण्यस्थले पतितम्? यदि स्मृति अस्ति, तद् वद, हे मुकुन्द।” मुकुन्दः उवाच—“एकदा सायं काले ब्राह्मणः मम गृहम् आगतः; तस्मै स्थानं च भोजनं च यथायोग्यं दत्तम्। स इच्छया भुक्त्वा उत्तमशय्यायां शयनम् अकरोत्; मध्यरात्रौ तस्य सर्वाङ्गे तीव्रः ज्वरः अभवत्। सर्वाङ्गपीडितः स ब्राह्मणः निद्रां न अलभत; प्रभाते, मृत्युसमीपे, जीवितं त्यक्तवान्। तस्य दाहकर्माणि यथाशास्त्रं कृतानि, गुरोः; अस्थि गङ्गायां सम्यक् विसृष्टम्। तेन पुण्येन मम अस्थि इह ब्रह्मदेवेन निर्मिते पुण्यस्थले कोशलायां पतितम्।” नारदः उवाच—“एवं उक्त्वा स ब्राह्मणः देववत् दीप्तिमान् दिव्ययानं समारुह्य स्वर्गम् अगच्छत्। यथा स चौरहस्ते मृत्युम् प्राप्तवान्, तथाऽपि पुण्यतीर्थराजस्य कृपया स्वर्गम् आगच्छत्—इदं कथितम्। एवं मुकुन्दकथायाः द्विशतदशोऽध्यायः समाप्तः, कलिन्दीमाहात्म्ये, उत्तरखण्डे, श्रीपद्मपुराणे, पञ्चपञ्चाशत्सहस्रश्लोकयुक्ते।” नारदः पुनः उवाच—“शुभे, तव पुरतः उत्तमं मुकुन्दकथाम् आख्यातवान्; अधुना चण्डकस्य नायकस्य वार्तां शृणु। यदा मुकुन्दः ब्राह्मणः चण्डकनायकस्य हस्ते हतः अभवत्, तदा नगरजनाः तद्वृत्तान्तं शुश्रुवुः। श्रुत्वा तं वृत्तान्तं राज्ञः पुरतः स्पष्टं निवेदितवन्तः—‘चण्डकः मुकुन्दं ब्राह्मणश्रेष्ठं हतः, हे राजन्। बहुधनं गृहीत्वा गतः; यद्युचितं, तद् प्रत्यर्पयतु। त्वं जनरक्षिता, दुष्टनिग्रहकर्ता।’ नारदः उवाच—राजा तद्वचनं श्रुत्वा, क्रोधेन रक्तलोचनः, समीपस्थितं मन्त्रिणं सम्बोध्य उवाच—‘जनैः किं उक्तं, शृणु। शीघ्रं तं दुष्टं आनय; अन्यथा त्वां हनिष्यामि। उत्तिष्ठ, उत्तिष्ठ, पापिष्ठ; साधूनां हितं सुनिश्चितम्। यस्य राज्ये प्रजाः उग्रचौरैः पीड्यन्ते, स राजा रक्षां न कुर्वन् नरकं गच्छति।’ नारदः उवाच—राजाज्ञां श्रुत्वा मन्त्रिणः, राज्ञा सह, शीघ्रं अश्वारूढः, शतशः पैदलसैन्येन सह, मुकुन्दगृहं अगच्छत्। तत्र स बान्धवान् पप्रच्छ—‘कस्य हस्ते मुकुन्दः हतः? सत्यं वद।’ राजाज्ञया तं दुष्टं नाशयिष्यामि। नारदः उवाच—मन्त्रिणः वचनं श्रुत्वा ब्राह्मणस्य बान्धवाः प्रत्युवाचन्—‘मुकुन्दः उग्रनायकस्य हस्ते हतः। तस्य पलायमानस्य पट्टः पतितः। मुकुन्दपत्न्या स्वदृष्ट्या तं पापं कृतवन्तम् अपश्यत्। दुःखसागरमग्नं तं पापं किं कुर्मः?’ नारदः उवाच—ब्राह्मणबान्धववचनं श्रुत्वा मन्त्रिणः तं दुष्टनायकं गृहं अगच्छत्। शीघ्रं अश्वात् अवतीर्य, सैनिकैः सह, गृहं प्रविश्य, तं नायकं शय्यायां शयानं ददर्श। सैनिकाः आज्ञां लब्ध्वा तं केशेषु आकृष्य, शय्यायां स्थितं दुष्टं नायकं उत्तोलयन्। स ‘किम्, किम्’ इति जपन्, चक्षुषी उद्घाट्य, पापः नायकः तान् पुरतः दृष्ट्वा, स्वकृतं रात्रौ पापं स्मृत्वा, किञ्चित्कालं शिरसा नमन्, यमं शिरस्युपरि स्थितं पश्यन्। मन्त्रिणः तं दुष्टं सैनिकैः सह गृहीत्वा राज्ञः पुरतः अनयत्। राज्ञे उवाच—‘इदं ब्राह्मणघ्नं उग्रनायकं, हे राजन्। यद् आज्ञापयसि, तद् शीघ्रं करिष्यामि।’ राजा उवाच—‘मन्त्रिन्, मे वचनं शृणु। चन्द्रभागा नदी इयं शुद्धा, उत्तमतीर्थेषु एकम्। यः अत्र प्राणान् त्यजति, स देवलोकं गच्छति। अतः अत्र तं पापं नायकं न हन्यात्। नदीसीमाबाह्ये पञ्चकोशप्रदेशे, सीमां लङ्घित्वा, ब्राह्मणघ्नं शीघ्रं घोरान् नरकान् गमयतु।’ नारदः उवाच—राजाज्ञया मन्त्रिणः श्रेष्ठः, चण्डकनायकं मारयितुं, चाण्डालान् प्रेषितवान्।