नारदः उवाच— भगवन्, राधाष्टमीव्रतस्य कः विधिः कदा च कर्तव्यः? राधाया जन्म किमर्थं जातम्? सर्वं यथावत् आरम्भात् मे कथय। ब्रह्मा उवाच— वत्स, राधायाः जन्माष्टम्याः वृत्तान्तं सावधानं शृणु। हरेः सम्बन्धं विना सर्वं संक्षेपेण ते कथयामि। हे नारद, तस्य व्रतस्य महिमा फलं च अहम् अपि पूर्णतया वर्णयितुं न समर्थः; तद्व्रतं कोटिजन्मार्जितमहापापं ब्रह्महत्या-सहितं अपि नाशयति। यः भक्त्या एकवारं अपि तदाचरति, तस्य पापानि तस्मिन्नेव क्षणे विनश्यन्ति; सहस्रैकादशीव्रतानां फलसमं पुण्यं प्राप्नोति। तस्मात् राधाजन्माष्टमीव्रतस्य पुण्यं तस्मात् शतगुणं अधिकं; मेरुपर्वततुल्यं सुवर्णदानफलसमं भवति। राधाष्टमीं एकवारं यः करोति, सः सहस्रकन्यादानात् शतगुणं पुण्यं लभते। वृषभान्वः पुत्र्याः जन्माष्टमीं यः पालयति, गङ्गादितीर्थस्नानसमं पुण्यं प्राप्नोति। कृष्णप्रियायाः अष्टम्याः व्रतं यः पालयति, सः तत्फलम् आप्नोति; पापी अपि अज्ञातया वा श्रद्धया वा कुर्वन् सः विष्णुलोकं गच्छति, अनन्तकुलैः सह। कृतयुगे कदाचित्, वत्स, एकं सुन्दरीं श्रेष्ठां स्त्रीं आसीत्। तस्या नाम लीलावती आसीत्; सुष्ठु तन्वी, मृगाक्षी, शुभाङ्गी, मनोज्ञस्मिता, सुकेशिनी, रम्यकर्णा च। सा बहूनि दृढानि पापानि अकुरुत्, किन्तु कदाचित् सिद्ध्यर्थं गृहात् निर्गत्य स्वयमेव प्रव्रजिता। सा अन्यं नगरे गतवती, तत्र राधाष्टमीव्रतपरायणान् बहून् पण्डितान् रम्यदेवमन्दिरे दृष्टवती। ते राधायाः उत्तममूर्तिं सुरभिपुष्पैः, धूपैः, दीपैः, वस्त्रैः, फलैः, भक्त्या च पूजयन्ति स्म। केचित् गायन्ति, केचित् नृत्यन्ति, केचित् परमं स्तोत्रं पठन्ति, अन्ये हर्षेण तालवाद्यं, वेणुं, मृदङ्गं च वादयन्ति। तान् विविधान् जनान् दृष्ट्वा, सा कौतूहलेन समीपं गत्वा साष्टाङ्गं पप्रच्छ— “भोः पुण्यजनाः, यूयं किमर्थं एतावता हर्षेण किम् कुर्वथ? मम अपि निवेदयत। अहं नम्रतया आगता।” तस्याः वचनं श्रुत्वा, तेषां मध्ये ये व्रतशीलाः वैष्णवाः, ताः व्रतपरायणाः प्रत्युवाचुः— “भाद्रपदे शुक्लाष्टम्यां श्रीराधिकायाः जन्म जातम्; अद्य सा अष्टमी आगता, तस्मात् वयं यत्नेन तद्व्रतम् आचरामः। गवां वधात्, स्तेयात्, ब्रह्महत्या, परदाराभिमर्शनात्, गुरुपत्नीगमनात्, विश्वासघातात्, स्त्रीहत्या च उत्पन्नं पापं अष्टमीव्रतस्य पालनतः शीघ्रं नश्यति।” तद्वचनं श्रुत्वा, सा सर्वपापविनाशकं मन्यन्ती पुनः पुनः निश्चितवती— “अहं तद्व्रतम् करिष्यामि।” तत्रैव व्रतिनां सहिता सा उत्तमं व्रतं अकरोत्; तदनन्तरं, दैवयोगात्, सर्पदंशेन शुद्धा सा मृत्युम् उपागच्छत्। ततः यमस्य आज्ञया, यमदूताः पाशदण्डधराः तं स्त्रीं गृहीत्वा, बन्धनेन कष्टेन, यमालयं नेतुम् उद्यताः। तदा विष्णुदूताः शङ्खचक्रगदाधराः तत्र आगच्छन्। स्वर्णरथेन, राजहंसैः भूषितेन, ते चक्रधाराभिः पाशं छित्त्वा शीघ्रं तां रथं स्थापयित्वा, तां पापरहितां स्त्रीं गोलोकनाम्नि विष्णुपुरीं निनीयुः, या रमणीयदर्शना। तत्र व्रतप्रभावात् सा कृष्णराधासहितं स्थिता। वत्स, यः राधाष्टमीव्रतं न करोति, सः मूढधीः नरकात् शतसहस्रयुगानां परं मोक्षं न लभते; स्त्रियः अपि यदि तद्व्रतं न कुर्वन्ति, ताः दीर्घकालं नरके पतन्ति। राधाविष्णुव्रतं हर्षदं सर्वपापविनाशनं; अन्ते यमपुरीं प्राप्त्वा, ताः दीर्घकालं नरके पतन्ति। यदा कदाचित् पृथिव्यां जन्म लब्ध्वा स्त्री विधवा भवति, तदा पृथिवी पापकूटेन पीडिता आसीत्। सा गौः रूपं धारयित्वा, दुःखिता, मम समीपं आगत्य, पुनः पुनः रुदन्ती, स्वदुःखं निवेदयत्। तस्याः वचनं श्रुत्वा, अहं विष्णोः समीपं गतः, शीघ्रं कृष्णं पृथिव्याः दुःखसमूहं निवेदितवान्। सः उवाच— “ब्रह्मन्, त्वं देवैः सह पृथिवीं गच्छ; अहम् अपि स्वपुरुषैः पश्चात् तत्र गमिष्यामि।” एतदाकर्ण्य, अहं देवैः सह पृथिव्याः उपरि आगच्छम्। तदा कृष्णः, स्वजीवितात् अपि प्रियां राधां, आह्वयत्। सः उवाच— “देवि, अहम् पृथिवीं गमिष्यामि; त्वं अपि पृथिव्यां गत्वा भूमेः भारं हरीहि।” एतदपि श्रुत्वा, राधा अपि भाद्रमासे शुक्लपक्षे अष्टम्यां पृथिव्यां अवतीर्णा। वृषभानोः यज्ञभूमौ, दिवसे राधिकायाः जन्म जातम्; सा यज्ञशुद्धा दिव्यरूपेण दृष्टा। दमनः राजा भूत्वा तां स्वगृहं नीतवान्, तां पत्नीत्वेन गृहीत्वा, तस्यां स्नेहेन वर्तितवान्। एवं, वत्स, यत् त्वया पृष्टं तत् सर्वं मया उक्तम्; एतत् रहस्यं, रहस्यं, रहस्यं महता यत्नेन रक्ष्यं। सूतः उवाच— यः श्रद्धया एतदाख्यानं शृणोति, यत् चतुर्वर्गफलप्रदं, सः सर्वपापैः विमुक्तः अन्ते हरेः धाम प्राप्नोति।