शृणु, धर्मप्रिय! अहं ते एकीकृत्य कथयामि पद्मपुराणस्योत्तरखण्डे वर्णितं मूकुन्दस्य पावनं चरितम्। मम आचार्यस्य तिरस्कारात् सम्पन्नं पापं या पवित्रतीर्थे अष्टिसंकटे पतितस्य मे तत्रैव क्षणेन विनष्टम्। अस्य पुण्यतीर्थस्य प्रसादेन अहं स्वर्गं प्राप्तवान्, चतुर्दशेन्द्रकालपर्यन्तं स्वर्गे सुखेन वत्स्यामि। यमपुरीमध्ये ये प्रजाः तिष्ठन्ति, ते पापिनां प्रति भयङ्कराः, धर्मिष्ठानां तु मनोहररूपाः भवन्ति। केचित् सिंहमुखाः, केचित् गजाननाः, केचित् वराहाननाः, महादंष्ट्राः, स्थूलोदरा, मर्कटनासिकाः, पिङ्गकेशाः, देदीप्यमानाः, दीर्घबाहवः च दृश्यन्ते। मम पापक्षये तस्मिन्निवासे तान् दिव्यरूपधारिणः प्रजाः दृष्टवान्। सर्वे ते सत्यवादिनः, विनयशीलाः, सदाचारसम्पन्नाः, दिव्याभरणभूषिताः, दिव्यवासोवृताः च। एवं त्वया पृष्टं मया सम्यगुक्तम्; अधुना मां स्वर्गनाथपुरीं गन्तुमनुज्ञातुमर्हसि। एतदाकर्ण्य, नारद उवाच—तत् श्रुत्वा स तपस्वी शिष्यस्य वचनानि श्रुत्वा, धर्मात्मा सः पुनः द्विजश्रेष्ठं मूकुन्दं पप्रच्छ। वेदायन उवाच—बाल्यादारभ्य त्वया मम स्नेहेन सर्वं शिक्षितम्, शब्दविद्यां वेदं च सर्वक्रमेण। त्वं भक्त्या मम यथोचितं सेवां कृतवान्, त्वयि शमदमादिगुणाः सम्पूर्णाः दृश्यन्ते। कथं ते गुरुत्यागसम्भूतं पापमभवत्? तत्त्वतः श्रोतुमिच्छामि। मूकुन्द उवाच—नाहं कदापि स्त्रीणां यज्ञोपवीतकर्तॄणां न वेदस्य, न दातारं यज्ञोपवीतस्य आज्ञां उल्लङ्घितवान्। पितर्याः मातर्याः च सेवां दासवत् कृतवान्, न च त्वां गुरुमपि कदापि अवमानितवान्। स यः कुलपुरोहितः, वेदवेदान्तविद्, तस्मिन्नपि मया किञ्चित् अपराधः कृतः; श्रोतुमर्हसि। यदि धर्मकुशलः पुत्रः कुलस्य जायते, तदा पुरोहिताय गौः वा तुल्यं द्रव्यं दातव्यम्। तद् दत्त्वा कुलं शुद्धं स्थिरं च भवति; पूर्वं तु, शुभे दिने, मम पुत्रे जातमात्रे—पितः, अहं मूढबुद्धिः सन् कुलकर्म न कृतवान्; तस्य त्यागात् कुलनाशकृत् अभवम्। एवं सम्पूर्णं मया निवेदितम्—कुलनाशात् मम पापमुत्पन्नम्; अधुना मां सुरालयं गन्तुमनुज्ञातुमर्हसि। वेदायन उवाच—इन्द्रप्रस्थप्रदेशे कोशलानामा पुण्यभूमिः अस्ति; तस्याः प्रसादेन पूर्वजन्मस्मृतिः दृश्यते। केन पुण्येन तव अस्थीनि अस्मिन्पुण्यस्थले पतितानि? यदि ते स्मरणं विद्यते, तद्वद। मूकुन्द उवाच—कदाचित् सायं काले मम गृहे ब्राह्मणः कश्चित् आगतः; तस्मै यथाविधि स्थानं भोजनं च दत्तम्। स यथेष्टं भुक्त्वा उत्तमशय्यायां शयानः, मध्यरात्रे तस्य सर्वाङ्गे तीव्रः ज्वरः उत्पन्नः। सर्वाङ्गपीडितः स ब्राह्मणः निद्रां न लब्धवान्; प्रभाते मृत्युसमीपे प्राणान् त्यक्तवान्। मया तस्य चिताकर्म सम्यक् कृतम्, अस्थीनि च गङ्गायां विधिवत् विसृष्टानि। तेन पुण्येन मम अस्थीनि अस्मिन्ब्रह्मनिर्मिते पुण्यदायिन्यां कोशलायां पतितानि। एवं उक्त्वा स ब्राह्मणः, देवोपमतेजाः, दिव्ययानमधिरुह्य स्वर्गं प्रस्थितः। अहं ते अकथयम् यथा स चौरहस्ते मृत्युमुपगम्य अपि, अस्य पुण्यतीर्थराजस्य प्रसादेन स्वर्गं प्राप्तवान्। एवं मूकुन्दचरिते कलिन्दीमाहात्म्ये पद्ममहापुराणे उत्तरखण्डे द्विशतदशोऽध्यायः समाप्तः। नारद उवाच—शुभे, मूकुन्दस्य पुण्यकथां पूर्वं ते निवेदितवान्; अधुना चण्डकनापितस्य चरितं शृणु। यदा मूकुन्दः ब्राह्मणः चण्डकेन नापितेन हतः, तस्य वार्ता नगरवासिभिः श्रुता। तैः श्रुत्वा सा स्पष्टं राज्ञः पुरतः निवेदिता—चण्डकः मूकुन्दं ब्राह्मणश्रेष्ठं हत्वा बहुधनं हृतवान्; यदि उचितं मन्यसे, तद् धनं प्रत्यपनीयताम्। त्वं जनरक्षिता, दुष्टानां च शासकः। नारद उवाच—एतत् श्रुत्वा राजा क्रोधात् रक्तलोचनः समीपस्थितं मन्त्रिणं सम्बोध्य उवाच—एतान् जनान् किं वदन्ति शृणु। शीघ्रं तं दुष्टं आनय; अन्यथा त्वां हनिष्यामि। उत्तिष्ठ, उत्तिष्ठ, पापिष्ठ; साधूनां कल्याणं क्रियताम्। यस्य राज्ये प्रजाः दारुणैः चौरैः पीड्यन्ते, स राजा रक्षणं न कुर्वन् नरकं गच्छति। नारद उवाच—राज्ञः आज्ञां श्रुत्वा मन्त्री, राज्ञा सह, तुरगमारुह्य, शतशः पदातिभिः सह शीघ्रं प्रस्थितः। स मूकुन्दस्य गृहे गत्वा बान्धवान् पप्रच्छ—केन मूकुन्दः हतः? सत्यम् आख्यात। अहं तं दुष्टं राजाज्ञया नाशयिष्यामि। नारद उवाच—मन्त्रिणः वचनानि श्रुत्वा, ब्राह्मणस्य बान्धवाः प्रत्युवाचुः—मूकुन्दः तीक्ष्णेन नापितेन चण्डकेन हतः। तस्य पलायमानस्य शिरस्त्राणं पतितम्। मूकुन्दपत्नी स्वचक्षुषा तं अपराधं कृतवन्तं दृष्टवती। तं पापं दुःखसागरमग्नं वयं किं करिष्यामः? नारद उवाच—एवं ब्राह्मणबान्धववचनं श्रुत्वा, मन्त्री तस्य दुष्टनापितस्य गृहमगच्छत्। इति कथा सम्यग् प्रवहिता, धर्मगर्भा, पुण्यदा च।